Ανατρεπτική πατέντα της Suzuki

Ετοιμάζει μακρυψάλιδη supersport
Μπάμπη Μέντη
Από τον

Μπάμπη Μέντη

13/2/2019

Η Suzuki κατέθεσε μια νέα πατέντα που ανατρέπει τους μέχρι σήμερα συμβατικούς κανόνες σχεδιασμού των πλαισίων. Βασικός στόχος των σχεδιαστών είναι να επιτύχουν όσο μικρότερο μεταξόνιο γίνεται και ταυτόχρονα να έχουν όσο μεγαλύτερου μήκους ψαλίδι μπορούν. Τα μακριά σε μήκος ψαλίδια είναι γνωστό πως βελτιώνουν την πρόσφυση του πίσω ελαστικού, καθώς ομαλοποιούν  την κίνηση της ανάρτησης και μειώνουν τις επιπτώσεις από την τάση της αλυσίδας όταν ανοίγεις το γκάζι. Τόσο στους αγώνες αυτοκινήτου, όσο και στους αγώνες μοτοσυκλετών, οι σχεδιαστές προσπαθούν πάντα να εξαντλήσουν τα όρια των κανονισμών που αφορούν το μέγιστο επιτρεπτό μήκος των ψαλιδιών. Στα αυτοκίνητα αφορά το μετατρόχιο και στις μοτοσυκλέτες αφορά την σχέση του μεταξονίου με το μήκος του ψαλιδιού. Πρώτη η Yamaha με το R1 του 1998 προσπάθησε να αυξήσει όσο περισσότερο γινόταν το μήκος του ψαλιδιού, μειώνοντας ταυτόχρονα το μεταξόνιο της μοτοσυκλέτας. Για να το επιτύχει αυτό η Yamaha, άλλαξε τον σχεδιασμό των αξόνων του κιβωτίου ταχυτήτων, παρουσιάζοντας το Tri Axis, ώστε να μειώσει το μήκος του κινητήρα. Αντί δηλαδή οι άξονες με τα γρανάζια του κιβωτίου ταχυτήτων να είναι ο ένας πίσω από τον άλλον, στο R1 ήταν ακτινικά τοποθετημένοι και το κιβώτιο ταχυτήτων βρισκόταν πάνω από το ύψος του στροφάλου. Αυτή η σχεδίαση ακολουθήθηκε τα επόμενα χρόνια με μικρές παραλλαγές, απ’ όλους τους κατασκευαστές σπορ μοτοσυκλετών, όχι μόνο για τα τερακύλινδρα supersport 600 και superbike 1000, αλλά ακόμα και για μικρότερου κυβισμού δικύλινδρα ένα σειρά.

Πριν και μετά την Yamaha R1, είχαν προσπαθήσει να βρουν λύση στο πρόβλημα των επιπτώσεων της τάσης της αλυσίδας η Bimota και BMW (τότε είχε στην ιδιοκτησία της και την Husqvarna), τοποθετώντας τον άξονα του ψαλιδιού ομόκεντρα με τον άξονα του γραναζιού κίνησης.

Όμως τώρα η Suzuki φαίνεται πως θέλει να ανατρέψει τα πάντα, τοποθετώντας τον άξονα του ψαλιδιού πολύ πιο μπροστά από τον άξονα του γραναζιού κίνησης! Για να γίνει αυτό, άλλαξε και τον σχεδιασμό του κινητήρα, όπου το κιβώτιο ταχυτήτων έχει τοποθετηθεί κάτω από τον στρόφαλο και η κυλινδροκεφαλή είναι οριζόντια, στο σημείο δηλαδή που βρίσκεται συνήθως η τροφοδοσία και το φιλτροκούτι.

Πράγματι, με αυτόν το τρόπου το μήκος του ψαλιδιού είναι πραγματικά τεράστιο σε σχέση με το συνολικό μεταξόνιο της μοτοσυκλέτας. Όμως να μας επιτρέψετε να είμαστε πολύ σκεπτικοί σχετικά με τα υπόλοιπα προβλήματα που δείχνει να έχει αυτή η σχεδίαση ΑΝ αφορά μοτοσυκλέτα υψηλών επιδόσεων. Μιλάμε φυσικά για τον περιορισμένο χώρο που αφήνει για την τροφοδοσία  του κινητήρα. Ξέρουμε πολύ καλά πως οι αυλοί κάθετης ροής και τα μεγάλου όγκου φιλτροκούτια είναι μονόδρομος για όποιον θέλει να σχεδιάσει έναν κινητήρα υψηλής απόδοσης. Τέτοια άνεση χώρου δεν υπάρχει στα σχέδια αυτής της πατέντας. Επίσης, η τοποθέτηση της κεφαλής του κινητήρα πίσω από τον λαιμό του πλαισίου και με τους δοκούς να αγκαλιάζουν την κεφαλή, σημαίνει πως το πλάτος της μοτοσυκλέτας θα είναι τεράστιο αν πρόκειται για τετρακύλινδρη εν σειρά. Ακόμα και αν είναι δικύλινδρη εν σειρά, πάλι θα έχει το πλάτος τετρακύλινδρης τουλάχιστον. Από την άλλη μεριά, αν αυτή η πατέντα δεν αφορά κάποια μοτοσυκλέτα υψηλών επιδόσεων, τότε ποιο είναι το όφελος ενός τόσο μακρύ ψαλιδιού;  

 

Yamaha: Κατέθεσε πατέντα για ψαλίδι μεταβλητής γεωμετρίας

Ρυθμιζόμενο εν κινήσει ψαλίδι - Καλύτερη πρόσφυση και συμπεριφορά σε κάθε συνθήκη
Yamaha Swing Arm Patent
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

10/2/2026

Μέσα από μια νέα πατέντα, η Yamaha αποκαλύπτει μια ριζοσπαστική ιδέα όπου το ψαλίδι της μοτοσυκλέτας αλλάζει γεωμετρία ανάλογα με τις συνθήκες, προσαρμοζόμενο στις απαιτήσεις επιτάχυνσης, φρεναρίσματος και κλίσης.

Η γεωμετρία και η ακαμψία του ψαλιδιού αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς στον σχεδιασμό πλαισίου, ειδικά στον κόσμο των αγώνων όπου κάθε χιλιοστό και κάθε βαθμός παραμόρφωσης μπορεί να μεταφραστεί σε χρόνο στην πίστα. Το πρόβλημα είναι ότι οι απαιτήσεις για μέγιστη ταχύτητα στα ευθύγραμμα τμήματα της πίστας συγκρούονται με εκείνες για σταθερότητα και αίσθηση στο μέσο της στροφής. Αυτό ακριβώς επιχειρεί να λύσει η Yamaha με την πατέντα ενός ψαλιδιού μεταβλητής γεωμετρίας.

Τα τελευταία χρόνια, τα MotoGP έχουν δείξει πόσο σημαντική μπορεί να είναι η αλλαγή στη γεωμετρία. Τα συστήματα ρύθμισης ύψους εμπρός και πίσω (ride height devices), που ξεκίνησαν ως απλές μηχανικές διατάξεις holeshot για τις εκκινήσεις, κλειδώνοντας προσωρινά τη μπροστινή ανάρτηση στη χαμηλή θέση της, χαμηλώνοντας έτσι το κέντρο βάρους της μοτοσυκλέτας και αποτρέποντας τις ανυψώσεις του εμπρός τροχού στα πρότυπα των συσκευών που χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια στoυς off-road αγώνες, εξελίχθηκαν σε ενεργοποιητές που χαμηλώνουν τη μοτοσυκλέτα στην έξοδο των στροφών, αυξάνοντας την πρόσφυση και περιορίζοντας τις σούζες. Παρότι τα μπροστινά συστήματα ride height απαγορεύτηκαν από το 2023 και όλα τα αντίστοιχα συστήματα θα απαγορευτούν πλήρως το 2027, η πατέντα της Yamaha δείχνει πού θα μπορούσε να φτάσει αυτή η τεχνολογία αν υπήρχε η σχετική ελευθερία.

Yamaha Swing Arm Patent

Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα

Στις σημερινές μοτοσυκλέτες MotoGP, το πίσω σύστημα ride height λειτουργεί μέσω ενός υδραυλικού "άξονα" που αντικαθιστά έναν από τους συνδέσμους της ανάρτησης. Όταν ο αναβάτης χρησιμοποιήσει το σχετικό χειριστήριο στην επιτάχυνση, το σύστημα "κλειδώνει" το πίσω μέρος χαμηλά για μέγιστη πρόσφυση, ενώ στο φρενάρισμα απελευθερώνεται ώστε το πίσω μέρος να σηκωθεί ξανά για καλύτερη είσοδο στη στροφή.

Η Yamaha όμως προχωρά πολύ πιο πέρα. Στη νέα πατέντα, το υδραυλικά κινούμενο στοιχείο δεν βρίσκεται στους συνδέσμους της ανάρτησης, αλλά μέσα στο ίδιο το ψαλίδι. Το ψαλίδι χωρίζεται σε δύο τμήματα με μια άρθρωση στο κέντρο του. Το εμπρός τμήμα συνδέεται κανονικά με την ανάρτηση, ενώ το πίσω τμήμα, όπου και βρίσκεται ο τροχός, μπορεί να μετακινηθεί ανεξάρτητα πάνω ή κάτω μέσω του υδραυλικού μηχανισμού.

Το υδραυλικό στοιχείο ενεργοποιείται ωθώντας ένα έκκεντρο που αλλάζει το μήκος και τη γωνία του κάτω τμήματος του ψαλιδιού, επιτρέποντας στη γεωμετρία να μεταβάλλεται δυναμικά, με την περιστροφή γύρω από τον άξονα της άρθρωσης, ανάλογα με το αν η μοτοσυκλέτα επιταχύνει, στρίβει ή φρενάρει.

Yamaha Swing Arm Patent

Μακριά από τους αγώνες ή την παραγωγή

Σε αντίθεση με τα σημερινά συστήματα ride height, η πατέντα της Yamaha περιγράφει ένα σύστημα που ελέγχεται από ηλεκτρονικό ενεργοποιητή και αισθητήρες διαδρομής και φορτίου. Το σύστημα διαβάζει τι κάνει η μοτοσυκλέτα - αν δηλαδή επιταχύνει, αν βρίσκεται υπό κλίση ή αν επιβραδύνει - με την χρήση μιας αδρανειακής μονάδας ελέγχου (IMU) και προσαρμόζει ανάλογα τη γεωμετρία του ψαλιδιού σε πραγματικό χρόνο.

Αυτό το επίπεδο ηλεκτρονικού ελέγχου δεν είναι επιτρεπτό υπό τους τρέχοντες κανονισμούς των MotoGP (πόσο μάλλον του WSBK, που στηρίζεται σε μοντέλα παραγωγής), κάτι που δείχνει ότι η πατέντα δεν στοχεύει άμεσα σε αγωνιστική εφαρμογή, αλλά μάλλον σε πειραματική έρευνα και συλλογή δεδομένων. Η Yamaha προσπαθεί να κατανοήσει τα οφέλη μιας μοτοσυκλέτας αν το ψαλίδι της πάψει να είναι ένα στατικό εξάρτημα και γίνει ένα δυναμικά προσαρμοζόμενο στοιχείο.

Yamaha Swing Arm Patent

Η ίδια η πατέντα αναφέρεται επίσης στις δυνάμεις της αλυσίδας κατά την επιτάχυνση και την επιβράδυνση και στο πώς ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να τις εκμεταλλευτεί για βελτιστοποίηση της πρόσφυσης και της σταθερότητας.

Υπερβολικά πολύπλοκο; Σχεδόν σίγουρα. Όμως, ακόμη και αν δεν δούμε ποτέ ένα τέτοιο ψαλίδι σε αγωνιστική ή παραγωγής μοτοσυκλέτα, τα δεδομένα που μπορεί να συλλέξει η Yamaha από μια τέτοια ιδέα ίσως επηρεάσουν καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιάζονται και θα εξελίσονται τα πλαίσια του μέλλοντος.