Δημοπρασία ενός θρυλικού αγωνιστικού Board-Tracker Cyclone του 1915!

Στην εκδήλωση Las Vegas Motorcycles 2025 του οίκου Mecum Auctions
Cyclone δημοπρασία
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

24/12/2024

Ένα από τα μόλις 14 αντίτυπα του πανέμορφου Cyclone V-Twin του 1915 βγαίνει “στο σφυρί” την 1η Φεβρουαρίου του 2015, αναπαλαιωμένο στην original κατάστασή του. Πρόκειται για τη δυνατότερη Board-Tracker μοτοσυκλέτα της εποχής, που με 45 hp και τελική ταχύτητα 160 χλμ/ώρα ξεχώριζε στους αγώνες.

Η συγκεκριμένη αμερικάνικη Cyclone V-Twin του 1915 φοράει δικύλινδρο κινητήρα V2 45 μοιρών και 61 κυβικών ιντσών, δηλαδή 996 κ.εκ., με κιβώτιο μιας ταχύτητας, και κυκλοφόρησε εσε χτυπητό κίτρινο χρώμα αλλά σε σκούρο μπλε.

Η Cyclone -κυκλώνας- ήταν πρωτοποριακή μοτοσυκλέτα, τη σύντομη περίοδο (1912-1917) που βγήκε στην παραγωγή. Σχεδιασμένη από τον μηχανικό Andrew Strand, ήταν η πρώτη μοτοσυκλέτα στις Η.Π.Α. με εκκεντροφόρο επικεφαλής, που έπαιρνε κίνηση με γρανάζια και άξονα, ενώ ο θάλαμος καύσης ήταν ημισφαιρικός. Τα ρουλεμάν της SKF ήταν αυτοευθγραμμιζόμενα, σε μια εποχή που κάτι τέτοιο ήταν πρωτάκουστο.

Self-aligning bearings

Τα συγκεκριμένα ρουλεμάν έχουν δύο σειρές σφαιριδίων, μια κοινή σφαιρική αυλάκωση στον εξωτερικό δακτύλιο και δύο βαθιές αδιάλειπτες αυλακώσεις στον εσωτερικό δακτύλιο. Τα ρουλεμάν αυτά λειτουργούν ανεπηρέαστα από τη γωνιακή κακή ευθυγράμμιση του άξονα σε σχέση με το περίβλημα, η οποία μπορεί να προκληθεί, για παράδειγμα, από την εκτροπή του άξονα.

Οι επιτυχίες της Cyclone στους αγώνες ήταν αρκετές, όμως η εταιρεία πούλησε μικρό αριθμό μοτοσυκλετών, και πιστεύεται πως σήμερα μόνο 5 Cyclone σε αγωνιστικό setup βρίσκονται σήμερα σε συλλογές, με 9 ακόμα σε setup για κυκλοφορία στον δρόμο.

Cyclone

Παρόλο τώρα που η Cyclone μπορούσε να πιάσει ταχύτητες 160+ χλμ/ωρα, η λίπανση του κινητήρα ήταν το αδύναμο σημείο της, με το κόλλημα να καραδοκεί στους αγώνες αντοχής 160+ χιλιομέτρων. Η κεφαλή είχε εξαιρετικά βασική λίπανση, κάτι που οδηγούσε συχνά σε υπερθέρμανση των εκκεντροφόρων και των βαλβίδων.

Η εταιρεία Joerns Motor Co. πωλούσε την Cyclone τότε στα 350 δολάρια, ενώ το 1917 ήρθε το τέλος της καριέρας της μοτοσυκλέτας, με το σχέδιό της να πωλείται στον Ignaz Schwinn της Excelsior Motor Co., που κατασκεύασε μικρό αριθμό Excelsior SOHC αγωνιστικών μοτοσυκλετών, με βάση τον κινητήρα της Cyclone. Όμως το 1922, όταν οι τεχνικοί ανακάλυψαν πως η αγωνιστική μοτοσυκλέτα της Excelsior με την Big Valve F-Head κυλινδροκεφαλή ήταν ταχύτερη και πιο αξιόπιστη.

Η Mecum δεν έχει ορίσει επιθυμητή τιμή στη δημοπρασία, και περιμένουμε να δούμε πόσα θα πιάσει η συγκεκριμένη Cyclone.

Cyclone

Highlights

  • Εξαιρετική αναπαλαίωση από τον ειδικό Stephen Wright

  • Αερόψυκτος V2 OHV 61 κυβικών ιντσών

  • Καρμπιρατέρ Schebler

  • Ανάφλεξη Bosch

  • Δυο μανέτες για καρμπιρατέρ και αβάνς

  • Κιβώτιο μιας ταχύτητας με συμπλέκτη στο πόδι

  • Μανιβέλα στον συμπλέκτη

  • Κίτρινο ρερζερβουάρ και κίτρινα φτερά

  • Σέλα με ελατήρια

  • Τελική μετάδοση με αλυσίδα

  • Leaf spring πιρούνι, χωρίς ανάρτηση πίσω

  • Ταμπούρο πίσω, χωρίς φρένο μπροστά

  • Ελαστικά 2.5-28

  • Εξάτμιση 2 σε 1

Ο εφευρέτης του Start&Stop σχολιάζει: "Ο Τραμπ σκότωσε την τεχνολογία που κάνει τα αυτοκίνητα πιο οικολογικά"

Ο 88χρονος Mauro Palitto, δημιουργός του πρώτου Start&Stop, μιλά για την απόφαση των ΗΠΑ να καταργήσουν περιβαλλοντικά κίνητρα
Start&Stop
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

4/3/2026

Από το κέντρο έρευνας της FIAT μέχρι τη Regata ES του 1983, η ιδέα που γεννήθηκε από ένα απλό χρονόμετρο έγινε παγκόσμιο στάνταρ. Σήμερα όμως, η πολιτική απόφαση των ΗΠΑ φέρνει το Start&Stop ξανά στο προσκήνιο.

Ο Mauro Palitto, σήμερα 88 ετών, γεννημένος στη Ρώμη αλλά ταυτισμένος με το Τορίνο λόγω της μακράς του πορείας στο θρυλικό εργοστάσιο Lingotto της FIAT, είναι ο άνθρωπος πίσω από το πρώτο σύστημα αυτόματης διακοπής και επανεκκίνησης κινητήρα σε αυτοκίνητο παραγωγής. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ως υπεύθυνος μοντέλου για τα Ritmo και Regata της FIAT, παρουσίασε το πρώτο αυτόματο Start&Stop στο FIAT Regata ES, ένα σύστημα ικανό να σβήνει τον κινητήρα κατά τη στάση και να τον επανεκκινεί μέσα σε λίγα δέκατα του δευτερολέπτου.

Σήμερα, η απόφαση της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) των ΗΠΑ, κατόπιν πρωτοβουλίας της κυβέρνησης του Donald Trump, να καταργήσει τα ομοσπονδιακά περιβαλλοντικά κίνητρα που συνδέονται με το Start&Stop, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις με μέρος των κατασκευαστών να χαιρετίζουν την πρωτοβουλία.

Για τον Palitto, όμως, το τίμημα είναι ξεκάθαρο, αύξηση εκπομπών και οπισθοδρόμηση. “Η διοίκηση Τραμπ έχει λάβει αποφάσεις που θα χαρακτήριζα σχεδόν εγκληματικές. Αυτή η πρωτοβουλία κινείται στην ίδια κατεύθυνση”, σχολιάζει. “Το Start&Stop δεν είναι ιδεολογική επιβολή. Είναι μια απλή και αποτελεσματική τεχνική λύση που μειώνει κατανάλωση και εκπομπές χωρίς να επιβαρύνει τον χρήστη ή τη βιομηχανία.”

Η αρχή του Start&Stop

Για να κατανοήσει κανείς την απαρχή της ιδέας, πρέπει να επιστρέψει στο 1982, στο Centro Ricerche FIAT. Εκεί, ο Palitto είδε ένα παλιό FIAT 128 με αυτοσχέδια συσκευή που κατέγραφε τους χρόνους ρελαντί.

“Οδήγησα από το Orbassano στο Mirafiori, περίπου 15 χιλιόμετρα. Μου πήρε 35 λεπτά και ανακάλυψα ότι το αυτοκίνητο είχε μείνει ακίνητο πάνω από 10 λεπτά με τον κινητήρα να δουλεύει.”

Αυτό το απλό δεδομένο έγινε η σπίθα, γιατί να μη σβήνει αυτόματα ο κινητήρας όταν το αυτοκίνητο είναι σταματημένο με το κιβώτιο στην νεκρό και να επανεκκινεί όταν ο οδηγός θελήσει να ξεκινήσει;

Οι δοκιμές έγιναν αρχικά σε Ritmo που προορίζονταν για απόσυρση. Τα αποτελέσματα ήταν καλύτερα του αναμενομένου και απέδειξαν ότι η συχνή επανεκκίνηση δεν προκαλούσε σημαντική φθορά. Το 1983, η Regata ES έγινε το πρώτο αυτοκίνητο παραγωγής στον κόσμο με αυτόματο Start&Stop στον βασικό εξοπλισμό, σχεδόν δύο δεκαετίες πριν η τεχνολογία διαδοθεί ευρέως στα τέλη των ‘90s και στις αρχές των 2000s, με τα δίκυκλα να ακολουθούν και την τεχνολογία να βρίσκει εφαρμογή κυρίως σε scooter αστικής χρήσης.

Start&Stop

Το τεστ με τους ταξιτζήδες

Σήμερα, ο Palitto δεν οδηγεί πλέον. Μετακινείται με ταξί και κάθε διαδρομή είναι μια μικρή έρευνα αγοράς. “Χρησιμοποιείτε το Start&Stop;” ρωτά τους οδηγούς.

Πολλοί το απενεργοποιούν. “Λένε ότι είναι ενοχλητικό ή ότι χαλάει τη μπαταρία και τον κινητήρα. Είναι μύθοι”, απαντά. Το κλειδί είναι ο ηλεκτρονικός έλεγχος στροφών. Το σύστημα αποδεσμεύει την μίζα μόλις ο κινητήρας φτάσει γωνιακή ταχύτητα που υποδηλώνει πραγματική εκκίνηση. Αυτό συμβαίνει σε μόλις λίγα δέκατα του δευτερολέπτου και περιορίζει τη φθορά σε σχέση με μια παρατεταμένη χειροκίνητη εκκίνηση."

Ιδιαίτερα για ταξί που κινούνται κατά 90% σε αστικό περιβάλλον, το όφελος είναι σαφές, εκεί όπου το ρελαντί κυριαρχεί, το Start&Stop έχει τη μεγαλύτερη επίδραση.

Το μέλλον είναι ηλεκτρικό

Παρά την απογοήτευσή του, ο Palitto βλέπει την εξέλιξη της τεχνολογίας με ρεαλισμό. “Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα υποχωρούσε λόγω πολιτικής επιλογής. Πίστευα ότι θα ξεπεραστεί φυσιολογικά, στο πλαίσιο της ηλεκτροκίνησης.”

Στην Ευρώπη, όπως επισημαίνει, οι κανονισμοί είναι αυστηροί, αλλά η υποδομή δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς. Στις ΗΠΑ, θεωρεί ότι πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή.

“Είτε αρέσει είτε όχι, το μέλλον είναι ηλεκτρικό. Στα robotaxi του αύριο δεν θα υπάρχει Start&Stop, γιατί δεν θα υπάρχει κινητήρας εσωτερικής καύσης. Εκεί θα είναι η πραγματική τομή.”

Και ίσως τελικά, η εφεύρεση που γεννήθηκε από δέκα λεπτά ρελαντί σε μια διαδρομή 15 χιλιομέτρων να περάσει στην ιστορία ως ένα από τα τελευταία μεγάλα βήματα εξοικονόμησης στην εποχή της βενζίνης, πριν η ίδια η βενζίνη γίνει παρελθόν, πράγμα που μοιάζει να βρίσκεται ακόμα αρκετά μακριά, όπως επιβεβαιώνουν και οι τελευταίες εξελίξεις