Χρόνια πολλά Eddie Lawson: 62 χρονών σήμερα ο 4 φορές παγκόσμιος πρωταθλητής

Ένας από τους σπουδαιότερους αμερικανούς αναβάτες
Θάνο Αμβρ. Φελούκα
Από τον

Θάνο Αμβρ. Φελούκα

11/3/2020

Γενέθλια έχει σήμερα, 11 Μαρτίου, ο αμερικανός τέσσερις φορές παγκόσμιος πρωταθλητής, Eddie Lawson. Γεννήθηκε στην Καλιφόρνια τα 1958 και όπως όλοι οι μεγάλοι αναβάτες τότε, όπως και ο Spencer, ξεκίνησε να οδηγεί στο χώμα, πριν κάνει την αλλαγή στους ασφάλτινους αγώνες.

Το 1979 τερμάτησε πίσω από τον Freddie Spencer στο εθνικό πρωτάθλημα ταχύτητας, ένα αποτέλεσμα που του εξασφάλισε θέση στην Kawasaki με την οποία πήρε πολλές νίκες καθώς και τους τίτλους στο αμερικάνικο superbike το ’81 και το ’82.

Την επόμενη χρονιά έγινε ομόσταυλος του Kenny Roberts στην Yamaha, προσαρμόστηκε γρήγορα και το ΄84 πήρε τον παγκόσμιο τίτλο. Θα κέρδιζε ακόμη δύο τίτλους με την Yamaha το ΄86 και το ΄88 πριν πάει στην Honda. Αμέσως θα έφερνε τον τίτλο και εκεί, τον τέταρτο συνολικά στην καριέρα του, το 1989.

Ανάμεσα στις πολλές νίκες και τίτλους που έχει κερδίσει, βρίσκεται και ο οκτάωρος αγώνας στην Suzuka ενώ συνολικά μέτρησε 31 νίκες στα MotoGP που τότε, στις αρχές του ’90, ήταν η τρίτη καλύτερη επίδοση. Ο τελευταίος του αγώνας στα MotoGP ήταν το 1992 στην Ν. Αφρική, πριν συνεχίσει την αγωνιστική του καριέρα στα αυτοκίνητα.

Μία λιγότερο γνωστή ιστορία για τον Lawson, που ο ίδιος την χρησιμοποιεί και ως παράδειγμα για την τεράστια διαφορά που υπάρχει στο MotoGP τότε και τώρα, είναι όταν επέστρεφαν με τον Schwantz στα paddock από ένα party αργά την νύχτα. Τώρα το επίπεδο του πρωταθλητισμού δεν επιτρέπει να κάνεις καταχρήσεις και να ξενυχτάς, τότε όμως τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά.

"Γιορτάζαμε την νίκη του Schwantz στο Salzburg, στα μπαρ της περιοχής μέχρι τις δύο το πρωί, οπότε φαντάζεσαι σε τι κατάσταση ήμασταν επιστρέφοντας. Εγώ οδηγούσα και ο Kevin την είχε δει συνοδηγός σε Rally και μου έδινε οδηγίες, λέγοντάς μου πόσο γρήγορα μπορώ να μπω στις φουρκέτες. Φτάνουμε στην είσοδο των paddock στην πλατεία και μου λέει βάλε πρώτη, ρίξτου μία τιμονιά και κράτα το στο γκάζι. Εντάξει του λέω θα το κάνω. Πάτησαν έξω και οι δύο τροχοί και αρχίσαμε να πέφτουμε στον λόφο με το πλάι. Με κοιτάει με ένα απαθές βλέμμα λίγο πριν καταλήξουμε ανάποδα στα δέντρα και μου λέει: Βάλε όπισθεν!  (γέλια) 

Βγήκαμε με το ζόρι έξω τρικλίζοντας, και αφήσαμε την Porsche εκεί. Ήρθε να την πάρει γερανός την επόμενη ημέρα… Περνούσαμε καλά τότε, κάναμε ό,τι θέλαμε. Τότε μετά τον αγώνα μαζευόμασταν σε κάποιο motorhome, συνήθως του Schwantz και γιορτάζαμε πίνοντας μέχρι το πρωί. Σε κάθε αγώνα το ίδιο. Τώρα φαντάζομαι πως δεν μιλάνε ούτε για καλημέρα στα MotoGP…"

Βέβαια το βασικό που έχει αλλάξει από τότε, όπως μας έχει πει ο Spencer, είναι πως οι σημερινές μοτοσυκλέτες δεν οδηγούνται αν δεν είσαι γυμνασμένος και σε φόρμα, με αντοχή πρωταθλητή σε στίβο. Όταν το λέει αυτό ο Spencer, πρέπει να το λάβει κανείς σοβαρά υπόψη. Όπως και το γεγονός όμως, πως οι σημερινοί πρωταθλητές μπορούν να αποτραβηχτούν από το άθλημα και να μην χρειαστεί να ξανά δουλέψουν στην ζωή τους. Ο Spencer και οι υπόλοιποι όμως, εργάζονται ακόμη είτε κάνοντας μαθήματα στα 60 τους, είτε με την παρουσία τους σε διάφορα event…

Ο εφευρέτης του Start&Stop σχολιάζει: "Ο Τραμπ σκότωσε την τεχνολογία που κάνει τα αυτοκίνητα πιο οικολογικά"

Ο 88χρονος Mauro Palitto, δημιουργός του πρώτου Start&Stop, μιλά για την απόφαση των ΗΠΑ να καταργήσουν περιβαλλοντικά κίνητρα
Start&Stop
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

4/3/2026

Από το κέντρο έρευνας της FIAT μέχρι τη Regata ES του 1983, η ιδέα που γεννήθηκε από ένα απλό χρονόμετρο έγινε παγκόσμιο στάνταρ. Σήμερα όμως, η πολιτική απόφαση των ΗΠΑ φέρνει το Start&Stop ξανά στο προσκήνιο.

Ο Mauro Palitto, σήμερα 88 ετών, γεννημένος στη Ρώμη αλλά ταυτισμένος με το Τορίνο λόγω της μακράς του πορείας στο θρυλικό εργοστάσιο Lingotto της FIAT, είναι ο άνθρωπος πίσω από το πρώτο σύστημα αυτόματης διακοπής και επανεκκίνησης κινητήρα σε αυτοκίνητο παραγωγής. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ως υπεύθυνος μοντέλου για τα Ritmo και Regata της FIAT, παρουσίασε το πρώτο αυτόματο Start&Stop στο FIAT Regata ES, ένα σύστημα ικανό να σβήνει τον κινητήρα κατά τη στάση και να τον επανεκκινεί μέσα σε λίγα δέκατα του δευτερολέπτου.

Σήμερα, η απόφαση της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) των ΗΠΑ, κατόπιν πρωτοβουλίας της κυβέρνησης του Donald Trump, να καταργήσει τα ομοσπονδιακά περιβαλλοντικά κίνητρα που συνδέονται με το Start&Stop, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις με μέρος των κατασκευαστών να χαιρετίζουν την πρωτοβουλία.

Για τον Palitto, όμως, το τίμημα είναι ξεκάθαρο, αύξηση εκπομπών και οπισθοδρόμηση. “Η διοίκηση Τραμπ έχει λάβει αποφάσεις που θα χαρακτήριζα σχεδόν εγκληματικές. Αυτή η πρωτοβουλία κινείται στην ίδια κατεύθυνση”, σχολιάζει. “Το Start&Stop δεν είναι ιδεολογική επιβολή. Είναι μια απλή και αποτελεσματική τεχνική λύση που μειώνει κατανάλωση και εκπομπές χωρίς να επιβαρύνει τον χρήστη ή τη βιομηχανία.”

Η αρχή του Start&Stop

Για να κατανοήσει κανείς την απαρχή της ιδέας, πρέπει να επιστρέψει στο 1982, στο Centro Ricerche FIAT. Εκεί, ο Palitto είδε ένα παλιό FIAT 128 με αυτοσχέδια συσκευή που κατέγραφε τους χρόνους ρελαντί.

“Οδήγησα από το Orbassano στο Mirafiori, περίπου 15 χιλιόμετρα. Μου πήρε 35 λεπτά και ανακάλυψα ότι το αυτοκίνητο είχε μείνει ακίνητο πάνω από 10 λεπτά με τον κινητήρα να δουλεύει.”

Αυτό το απλό δεδομένο έγινε η σπίθα, γιατί να μη σβήνει αυτόματα ο κινητήρας όταν το αυτοκίνητο είναι σταματημένο με το κιβώτιο στην νεκρό και να επανεκκινεί όταν ο οδηγός θελήσει να ξεκινήσει;

Οι δοκιμές έγιναν αρχικά σε Ritmo που προορίζονταν για απόσυρση. Τα αποτελέσματα ήταν καλύτερα του αναμενομένου και απέδειξαν ότι η συχνή επανεκκίνηση δεν προκαλούσε σημαντική φθορά. Το 1983, η Regata ES έγινε το πρώτο αυτοκίνητο παραγωγής στον κόσμο με αυτόματο Start&Stop στον βασικό εξοπλισμό, σχεδόν δύο δεκαετίες πριν η τεχνολογία διαδοθεί ευρέως στα τέλη των ‘90s και στις αρχές των 2000s, με τα δίκυκλα να ακολουθούν και την τεχνολογία να βρίσκει εφαρμογή κυρίως σε scooter αστικής χρήσης.

Start&Stop

Το τεστ με τους ταξιτζήδες

Σήμερα, ο Palitto δεν οδηγεί πλέον. Μετακινείται με ταξί και κάθε διαδρομή είναι μια μικρή έρευνα αγοράς. “Χρησιμοποιείτε το Start&Stop;” ρωτά τους οδηγούς.

Πολλοί το απενεργοποιούν. “Λένε ότι είναι ενοχλητικό ή ότι χαλάει τη μπαταρία και τον κινητήρα. Είναι μύθοι”, απαντά. Το κλειδί είναι ο ηλεκτρονικός έλεγχος στροφών. Το σύστημα αποδεσμεύει την μίζα μόλις ο κινητήρας φτάσει γωνιακή ταχύτητα που υποδηλώνει πραγματική εκκίνηση. Αυτό συμβαίνει σε μόλις λίγα δέκατα του δευτερολέπτου και περιορίζει τη φθορά σε σχέση με μια παρατεταμένη χειροκίνητη εκκίνηση."

Ιδιαίτερα για ταξί που κινούνται κατά 90% σε αστικό περιβάλλον, το όφελος είναι σαφές, εκεί όπου το ρελαντί κυριαρχεί, το Start&Stop έχει τη μεγαλύτερη επίδραση.

Το μέλλον είναι ηλεκτρικό

Παρά την απογοήτευσή του, ο Palitto βλέπει την εξέλιξη της τεχνολογίας με ρεαλισμό. “Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα υποχωρούσε λόγω πολιτικής επιλογής. Πίστευα ότι θα ξεπεραστεί φυσιολογικά, στο πλαίσιο της ηλεκτροκίνησης.”

Στην Ευρώπη, όπως επισημαίνει, οι κανονισμοί είναι αυστηροί, αλλά η υποδομή δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς. Στις ΗΠΑ, θεωρεί ότι πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή.

“Είτε αρέσει είτε όχι, το μέλλον είναι ηλεκτρικό. Στα robotaxi του αύριο δεν θα υπάρχει Start&Stop, γιατί δεν θα υπάρχει κινητήρας εσωτερικής καύσης. Εκεί θα είναι η πραγματική τομή.”

Και ίσως τελικά, η εφεύρεση που γεννήθηκε από δέκα λεπτά ρελαντί σε μια διαδρομή 15 χιλιομέτρων να περάσει στην ιστορία ως ένα από τα τελευταία μεγάλα βήματα εξοικονόμησης στην εποχή της βενζίνης, πριν η ίδια η βενζίνη γίνει παρελθόν, πράγμα που μοιάζει να βρίσκεται ακόμα αρκετά μακριά, όπως επιβεβαιώνουν και οι τελευταίες εξελίξεις