Ταξίδι - Ελληνόφωνα χωριά της απουλίας

4/5/2015

Στον ιταλικό νότο, μια άλλη, ξεχασμένη Ελλάδα, με υποδέχτηκε και με καλωσόρισε στην αγκαλιά της. Με τις πινακίδες των εννιά ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας να μου εύχονται ολόθερμα το… Kalos irtate, οι κάτοικοί τους, οι Γραικάνοι, μου πρόσφεραν ένα αλησμόνητο μάθημα Ιστορίας.
Calimera, Castrignano dei Greci, Corigliano d’ Otranto, Martano, Martignano, Soleto, Sternatia, Zollino, Melpignano. Εννιά συνολικά κωμοπόλεις και οικισμοί, που απλώνονται γεωγραφικά στο περίφημο "τακούνι της ιταλικής μπότας", απαρτίζουν την ελληνόφωνη περιοχή της Κάτω Ιταλίας (Απουλία), γνωστότερη ως Grecia Salentina. Πρόκειται για μια περιοχή 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων νοτίως της πόλης Lecce, που κατοικείται από 40.000 κατοίκους, των οποίων τα ήθη, τα έθιμα, αλλά κυρίως η γλώσσα τους –η γραικάνικη διάλεκτος– αναδύουν άρωμα και πολιτισμό ελληνικό.
Ανατρέχοντας άλλωστε στα αρχαία κείμενα του Στράβωνα και του Ηρόδοτου, προκύπτουν αδιάσειστα στοιχεία αναφορικά με την ελληνικότητα της περιοχής, ενώ οι πρώτες αναφορές ξεκινούν από την Μινωική εποχή, όταν η σημερινή Απουλία ήταν η χώρα των Ιάπυγων, των Μεσσάπιων και των Λευκανών.
Παρά το γεγονός της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας στην περιοχή της Απουλίας, οι σύγχρονες επιστημονικές απόψεις (στηριζόμενες φυσικά στις διαθέσιμες ιστορικές πηγές) δεν έχουν καταφέρει να αποσαφηνίσουν επαρκώς για το εάν το ελληνικό γλωσσικό στοιχείο της περιοχής έλκει την προέλευσή του από την αρχαιότητα ή προέκυψε κατά την βυζαντινή περίοδο, εξαιτίας της μετακίνησης ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή –με την μορφή μεταναστευτικών κυμάτων– από την Πελοπόννησο.
Η διάλεκτος των Γκραίκων (όπως ονομάζουν τον εαυτό τους οι γηγενείς των ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας), από τις αρχές του 20ου αιώνα έχει αποτελέσει θέμα εκτεταμένης έρευνας και μελέτης από κορυφαίες προσωπικότητες της διεθνούς φιλολογικής κοινότητας. Ωστόσο, ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την προέλευση της γλώσσας δεν έχουν ακόμα προκύψει.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, εννιά δήμοι της περιοχής προχώρησαν στην δημιουργία ενός ενιαίου οργανισμού (Unione dei Comuni della Grecia Salentina), με σκοπό τη διάσωση της ελληνικής πολιτιστικής και ιστορικής τους κληρονομιάς. Παράλληλα, στο πανεπιστήμιο του Lecce, ιδρύθηκε και ξεκίνησε να λειτουργεί έδρα ελληνικής φιλολογίας.
Η δική μου γνωριμία με τα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina, που έγινε παρέα με μια λευκή Suzuki DL650A V-Strom, συνοδεύτηκε από την συγκλονιστική διαπίστωση ότι οι κάτοικοί της αποτελούν την πιο τρανή απόδειξη για την ελληνικότητα της συγκεκριμένης περιοχής. Αρκετοί ήταν εκείνοι που μου δήλωσαν απερίφραστα ότι είναι Γκραικάνοι, όχι μόνο στην κουλτούρα αλλά στη μνήμη και στην καρδιά. Παντού συνάντησα ονόματα ελληνικά: στα χωριά, στους δρόμους, στις επιγραφές καταστημάτων – ακόμα όμως και το τοπίο, ένα κλασικό οικοσύστημα ξερολιθιάς και ελιάς, θύμιζε έντονα αντίστοιχο ελληνικό.

Δίχως υπερβολή, η παρουσία μου στα χωριά των Γκραικάνων, μόνο χαρά και ενθουσιασμό προσέδιδε στους ντόπιους, αφού απέναντί τους είχαν ένα "λεντίτι" (αδελφό) από την Ελλάδα. Ενώ εγώ από την πλευρά, με έκπληξη συνειδητοποιούσα ότι η περιπλάνηση με την λευκή V-Strom 650 στα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina είχε μετουσιωθεί σε κάτι δυνατότερο και πιο συναρπαστικό από ένα συνηθισμένο ταξίδι στην ιταλική γη. Παραδόξως, το οδοιπορικό μου στην Απουλία είχε προσλάβει την μορφή μιας ενθουσιώδης αναζήτησης άλλου ενός χαμένου κρίκου της μακριάς αλυσίδας του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.
Τι πήρα μαζί μου αποχαιρετώντας την ελληνόφωνη γη της Απουλίας; Ένα γκραικάνικο ερωτικό τραγούδι, που έκλεισα για πάντα μέσα
στην καρδιά μου:

"Orrio tto fengo pu su ste kanoni
orrio tto fengon io pu s’ oste panu su.
Esprize tikane, sekundu o chioni
jo llustro pu embie o fengo’pu cipanu.
Ma en io ttosso ciso mea spiandorro
Cino pu ferefse i kkardian emena,
io t’ ammai-ssu, a maddhia, o muson olo
Pou kante o fengo, kanononta esena!"

("Ωραίο το φεγγάρι που κοιτούσες.
Ωραίο το φεγγάρι που ήταν πάνω σου.
Άσπριζαν τα πάντα σαν το χιόνι
για το φως που το φεγγάρι έστελνε από εκεί ψηλά.
Μα δεν ήταν τόσο αυτή η μεγάλη λάμψη
αυτό που πλήγωσε την καρδιά μου,
όσο τα μάτια σου, τα μαλλιά, όλο το πρόσωπο
που μάγευαν το φεγγάρι που κοιτούσε εσένα!")

Κωνσταντίνος Μητσάκης

https://bit.ly/MOTO_682

Επικαιρότητα

Θρύλος του MotoGP ανακηρύχθηκε ο Loris Capirossi

Ο Ιταλός αναβάτης περνά και επίσημα στο πάνθεον των θρύλων του MotoGP

Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

16/9/2026

Ο τρεις φορές Παγκόσμιος Πρωταθλητής τιμήθηκε σε μια συγκινητική τελετή στο Misano, με τον Carmelo Ezpeleta να του απονέμει το μετάλλιο του Θρύλου του MotoGP.

Ο Loris Capirossi είναι πλέον και επίσημα MotoGP Legend. Ο Ιταλός εντάχθηκε στο πάνθεον της ιστορίας του MotoGP το Σάββατο 12/9 στο Misano, όπου ο CEO της διοργανώτριας, Carmelo Ezpeleta, του παρέδωσε το μετάλλιο μπροστά στην οικογένεια, τους φίλους και τους συνεργάτες του.

Ο Capirossi έχει πραγματοποιήσει συνολικά 328 εκκινήσεις σε όλες τις κατηγορίες των Grand Prix, κατακτώντας 29 νίκες. Οκτώ στα 125cc, δώδεκα στα 250cc και εννέα στα MotoGP. Στην καριέρα του σημείωσε επίσης 99 βάθρα και 41 pole positions, ενώ κατέκτησε τρία παγκόσμια πρωταθλήματα.

Ο πρώτος από αυτούς ήρθε το 1990 στα 125cc, όταν ο Capirossi έγινε Παγκόσμιος Πρωταθλητής σε ηλικία 17 ετών και 165 ημερών. Παραμένει έτσι ο νεότερος Παγκόσμιος Πρωταθλητής σε Grand Prix, καθώς ο Pedro Acosta κατέκτησε το 2021 τον τίτλο σε ηλικία 17 ετών και 166 ημερών, μόλις μία ημέρα μεγαλύτερος.

Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες επίσης ο Capirossi ήταν ο τελευταίος αναβάτης που είχε κατακτήσει Παγκόσμιο Πρωτάθλημα στην πρώτη του σεζόν στα 125cc (ή τη Moto3), μέχρι να επαναλάβει το επίτευγμα ο Acosta.

Στο MotoGP ο Capirossi έγραψε ιστορία χαρίζοντας στη Ducati την πρώτη της νίκη στην κορυφαία κατηγορία, στο Grand Prix της Καταλονίας το 2003, στην πρώτη σεζόν της ιταλικής εταιρείας στα MotoGP. Ήταν παράλληλα η πρώτη νίκη της Ducati σε οποιαδήποτε κατηγορία του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος, μετά τη νίκη του Mike Hailwood στα 125cc του Ulster GP το 1959.

Ο Ιταλός έχει κερδίσει στο MotoGP με τρεις διαφορετικούς κατασκευαστές, Yamaha, Honda και Ducati, ένα αξιομνημόνευτο επίτευγμα που έχουν πετύχει μόλις πέντε αναβάτες στην ιστορία, οι Mike Hailwood, Randy Mamola, Eddie Lawson, Maverick Viñales και ο ίδιος ο Capirossi. Παράλληλα, έχει ανέβει στο βάθρο με τέσσερις κατασκευαστές, Honda, Yamaha, Ducati και Suzuki.

Από την πρώτη του νίκη, στα 125cc στο Βρετανικό GP του 1990, μέχρι την τελευταία, στο MotoGP της Ιαπωνίας του 2007, μεσολάβησαν 17 χρόνια και 49 ημέρες. Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη διάρκεια νικηφόρας καριέρας στην ιστορία των Grand Prix, πίσω μόνο από τον Valentino Rossi, του οποίου η αντίστοιχη περίοδος έφτασε τα 20 χρόνια και 311 ημέρες.

Ο Capirossi αποσύρθηκε από την ενεργό δράση στο τέλος του 2011, στη Valencia, έχοντας ως τότε το ρεκόρ εκκινήσεων σε Grand Prix, με 328 συμμετοχές σε 22 σεζόν, από το 1990 έως το 2011. Ο εμβληματικός αριθμός 65 που χρησιμοποιούσε έχει αποσυρθεί από το MotoGP από το 2016.

Μετά την αποχώρησή του από τους αγώνες, ο Capirossi παρέμεινε ενεργός στον χώρο, αναλαμβάνοντας μεταξύ άλλων τον ρόλο του εκπροσώπου της Αγωνιστικής Διεύθυνσης στο MotoGP. Συνεχίζει να έχει ενεργό ρόλο στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα, ενώ παραμένει μία από τις πιο χαρακτηριστικές και δημοφιλείς προσωπικότητες του paddock.