Αντιμετώπιση ατυχήματος: Πράξε σωστά!

Τα πρώτα πράγματα που πρέπει να κάνεις
Από τον

Λάζαρο Μαυράκη

19/2/2019

Σίγουρα οι περισσότεροι, αν όχι όλοι μας, έχει τύχει να γίνουμε μάρτυρες ή να βρεθούμε μπροστά σε ένα ατύχημα που μόλις έχει συμβεί με μοτοσυκλέτα και είναι σχεδόν βέβαιο ότι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, αισθανόμαστε αυτό το απελπιστικό συναίσθημα της αδυναμίας να προσφέρουμε ουσιαστική βοήθεια μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο. Εντάξει, τον γενικό κανόνα του ότι δεν μετακινούμε τον τραυματία και δεν του αφαιρούμε το κράνος τον γνωρίζουμε όλοι, αλλά το ερώτημα και το ζήτημα που τίθεται είναι τι μπορούμε να κάνουμε πέρα από αυτό, καθώς οι ενέργειες στις οποίες θα προχωρήσουμε και το πώς θα πράξουμε, μπορεί να κάνουν την διαφορά ανάμεσα στην ζωή και τον θάνατο!
Προσοχή όμως! Το παρόν κείμενο δεν φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τις χρήσιμες και πολύτιμες γνώσεις που μπορείτε να λάβετε παρακολουθώντας ένα σεμινάριο πρώτων βοηθειών (το ΕΚΑΒ οργανώνει αντίστοιχα προγράμματα). Ένα τροχαίο συμβάν, ακόμη και το πιο μικρό, στο οποίο εμπλέκεται μοτοσυκλέτα, είναι μια χαοτική σκηνή. Περιγράφοντας λοιπόν διάφορες πτυχές και ενέργειες που μπορούν να γίνουν, θα σας βοηθήσουν να αντιμετωπίσετε το χάος μιας τέτοιας κατάστασης, προσαρμόζοντας τις βασικές γνώσεις ανάλογα με την περίπτωση.
Ξεκινάμε, λοιπόν, έχοντας πάντοτε στο μυαλό μας τέσσερα βασικά βήματα που πρέπει να γίνουν:
Αποτρέπουμε τους επιπλέον τραυματισμούς
• Αξιολογούμε την κατάσταση
• Επικοινωνούμε με το ΕΚΑΒ
• Βοηθάμε τον τραυματία με πολλή προσοχή


Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε, είναι να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα χτυπήσει κανείς άλλος και δεν θα συμβεί κάποιο άλλο ατύχημα πάνω στο ατύχημα! Προσπαθούμε με οποιοδήποτε εμφανές μέσο να προστατέψουμε το σημείο του ατυχήματος και συμβάλλουμε στο να υπάρξει μια ροή στην κίνηση των άλλων οχημάτων, έστω κι αν χρειαστεί να παίξουμε τον ρόλο του τροχονόμου. Το σύνηθες είναι η περιέργεια των άλλων οδηγών και αναβατών να δημιουργήσει συμφόρηση, γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο ενός ακόμη ατυχήματος, αλλά δυσκολεύει και την γρήγορη πρόσβαση του ιατρικού προσωπικού στον τραυματία. Στην… περιφρούρηση του χώρου συμπεριλαμβάνεται και το ότι δεν επιτρέπουμε σε κανένα να αγγίξει τον άνθρωπο που έχει χτυπήσει, εκτός βέβαια από τους εξειδικευμένους διασώστες ή γιατρούς… Ακόμη όμως κι αν τύχει να βρίσκεται κάποιος που μπορεί να χειριστεί τέτοιες καταστάσεις στο σημείο, σιγουρευόμαστε ότι θα το κάνει με όλες τις προφυλάξεις ασφαλείας ξεκινώντας από το να φοράει γάντια.

Οι ενέργειες στις οποίες θα προχωρήσουμε και το πώς θα πράξουμε, μπορεί να κάνουν την διαφορά ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο!

Στη συνέχεια, αναλύουμε και αξιολογούμε την κατάσταση. Πώς έγινε το ατύχημα; Μπορεί να είναι διαφορετικοί, για παράδειγμα, οι τραυματισμοί που προκύπτουν από μια μετωπική σύγκρουση και διαφορετικοί από μια πτώση σε λάδια. Αυτό θα μας βοηθήσει να ενημερώσουμε και πιο σωστά το ΕΚΑΒ και την αστυνομία για να αναφέρουμε το συμβάν. Όσο πιο πλήρεις είναι οι πληροφορίες που θα δώσουμε (όπως το πώς συνέβη, τον αριθμό των τραυματιών και το είδος των τραυμάτων, την ακριβή τοποθεσία κ.τ.λ.) τόσο πιο σωστή θα είναι και η αντιμετώπιση της βοήθειας που θα έρθει.
Αφού γίνουν οι παραπάνω ενέργειες, τότε και μόνο τότε θα προσπαθήσουμε να παρέχουμε βοήθεια στον ή τους τραυματίες. Υπενθυμίζουμε για άλλη μια φορά, ότι το συγκεκριμένο άρθρο δεν είναι υποκατάστατο ενός κανονικού σεμιναρίου πρώτων βοηθειών, αλλά σας παραθέτουμε μερικές βασικές συμβουλές για την αντιμετώπιση σοβαρών τραυμάτων. Γνωρίζουμε, λοιπόν, ότι ποτέ δεν αφαιρούμε το κράνος από τον τραυματία, εκτός και αν δεν μπορεί να αναπνεύσει, διότι είναι πολύ επικίνδυνο να του τραυματίσουμε τον αυχένα. Αν όμως ο άνθρωπος δεν μπορεί να αναπνεύσει το κράνος πρέπει να βγει και πρέπει να γίνει με τη συνεργασία δύο ατόμων, όπου ο ένας θα κρατά όσο το δυνατόν ακίνητο τον αυχένα και ο άλλος θα βγάζει το κράνος με πολύ απαλές κινήσεις.

Αν η μη αναπνοή συνεχίζεται, τότε ανοίγουμε την αναπνευστική οδό με τον εξής τρόπο: πιάνουμε με τα δύο χέρια την κάτω γνάθο και πιέζουμε τους δύο δείκτες κάτω και πίσω από αυτήν. Με τους αντίχειρες τραβάμε κάτω το χείλος ενώ ταυτόχρονα ανασηκώνουμε προς τα πάνω την γνάθο. Έτσι σηκώνεται η επιγλωττίδα και ανοίγει η οδός του φάρυγγα, με αποτέλεσμα να κυκλοφορεί καλύτερα ο αέρας. Στη συνέχεια προσπαθούμε να στηρίξουμε και να ακινητοποιήσουμε τυχόν σπασμένα κόκκαλα, όπως και να σταματήσουμε τυχόν αιμορραγίες πιέζοντας –αφού καθαρίσουμε- ένα ανοιχτό τραύμα. Βασικό είναι επίσης να ελαχιστοποιήσουμε τις κινήσεις του τραυματία μέχρι να έρθει το εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό, έτσι ώστε να εμποδίσουμε την επιδείνωση των υπαρχόντων τραυμάτων.


Καταλαβαίνουμε φυσικά όλοι, ότι όλα αυτά είναι απλώς μια επιδερμική προσέγγιση στην αντιμετώπιση ατυχημάτων στα οποία μπορεί να βρεθούμε παρόντες, με τον κάθε παράγοντα να αποτελεί από μόνος του αντικείμενο ξεχωριστών σεμιναρίων, όπως είναι η καρδιοαναπνευστική ανάνηψη, για παράδειγμα, το λεγόμενο CPR. Παρ' όλα αυτά, ακόμη κι αυτές οι βασικές γνώσεις μπορούν να κάνουν την διαφορά, αρκεί να αξιολογείται σωστά κάθε φορά η προτεραιότητα των ενεργειών που θα κάνουμε. Είμαστε μοτοσυκλετιστές και εξ ορισμού διανύουμε πολλά χιλιόμετρα ο καθένας μας στο δρόμο. Αυτό μας αυξάνει κατακόρυφα τις πιθανότητες να βρεθούμε (όχι να εμπλακούμε…) σε κάποιο ατύχημα, το οποίο δεν είναι απαραίτητο ότι θα περιλαμβάνει μόνο μοτοσυκλετιστές, αλλά μπορεί να αφορά κάποιον οδηγό αυτοκινήτου ή ακόμη και κάποιον πεζό. Το να γνωρίζουμε έστω και τα βασικά για το πώς πρέπει να αντιμετωπίσουμε μια τέτοια κατάσταση είναι εξαιρετικά χρήσιμο και –δυστυχώς- πότε δεν ξέρεις πότε μπορεί να σου χρειαστεί, αν και είμαστε σίγουροι ότι ο καθένας μας εύχεται να μην χρειαστεί ποτέ…

Πρέπει να αξιολογείται σωστά κάθε φορά η προτεραιότητα των ενεργειών που θα κάνουμε

FIM: Νέες οδηγίες για τη διαχείριση της διάσεισης στους αγώνες μοτοσυκλέτας

Τουλάχιστον 10 ημέρες εκτός σε περίπτωση διάγνωσης - 20 για τους κάτω των 17 ετών
FIM διάσειση οδηγίες 2026
Από τον

Θοδωρή Ξύδη

12/1/2026

Θέλοντας να αναδείξει τη σοβαρότητα της πιο συχνής εγκεφαλικής βλάβης στους αγώνες μοτοσυκλέτας αλλά και πιο αποτελεσματική αντιμετώπισή της, η FIM ανακοίνωσε νέες οδηγίες αναφορικά με την αξιολόγηση και την διαχείρισή της.

Η διάσειση ήταν το κεντρικό θέμα κατά την 1η Ιατρική Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποίησε η FIM το 2024 αναγνωρίζοντας το γεγονός ότι ενώ η διεθνής ομοσπονδία τηρεί τα διεθνή πρωτόκολλα στους αγώνες που έχουν την έγκρισή της αναφορικά με την αντιμετώπιση της διάσεισης, τα "εργαλεία" που χρησιμοποιούνται για την συνολική της αντιμετώπιση δεν έχουν προσαρμοστεί 100% στους αγώνες μοτοσυκλέτας.

Στη συγκεκριμένη σύνοδο αποφασίστηκε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες οδηγίες για την αντιμετώπιση της διάσεισης με τη συμβολή ειδικών επί του θέματος. Η FIM τις ανακοίνωσε ως "Οδηγίες Αξιολόγησης και Διαχείρισης Διάσεισης" στις 9 Ιανουαρίου του 2026 με την έγκριση να έχει δοθεί για αυτές από τις 3 Δεκεμβρίου 2025, όταν και πραγματοποιήθηκε η 4η συνάντηση για τη χρονιά που μας πέρασε του διοικητικού συμβουλίου της ομοσπονδίας.

Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση οι νέες οδηγίες προσφέρουν ξεκάθαρες διαδικασίες για την αξιολόγηση της διάσεισης ενός αθλητή και την μετέπειτα διαχείρισή της, ώστε να μειωθεί ακόμη περισσότερο η πιθανότητα να υπάρξουν σοβαρές συνέπειες στην υγεία του αγωνιζόμενο μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα.

Ο ασθενής θα πρέπει να ακολουθεί συγκεκριμένες διαδικασίες για την αξιολόγηση, αποθεραπεία και επιστροφή του στους αγώνες, οι οποίες ισχύουν πλέον για όλες τις μορφές και κατηγορίες αγώνων μοτοσυκλέτας. Οι νέες οδηγίες δίνουν ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στην όσο το δυνατό πιο έγκαιρη διάγνωση της διάσεισης, στην υποχρεωτική αποχή του αθλητή από αγωνιστική δραστηριότητα ακόμη και στην υποψία διάσεισης και στην επιστροφή του στους αγώνες που θα γίνεται με την ακολουθία συγκεκριμένων βημάτων και φυσικά υπό ιατρική επίβλεψη.

Η FIM αναφέρει ότι δεν υπάρχει διάσειση που να μην είναι σοβαρή. Ακόμη και οι ελαφριές θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά, εκείνες δηλαδή όπου ένας αναβάτης δεν χάνει τις αισθήσεις του και έχει αρχικά απλά ελαφριά ζαλάδα. Σε περίπτωση θετικής διάγνωσης ο αθλητής θα πρέπει να απέχει από τους αγώνες για 10 ημέρες από την ημέρα που έπαθε διάσειση.

Στις οδηγίες της η FIM υιοθετεί τα 9 R: Reduce, Recognise, Remove, Refer, Rest, Recover, Rehabilitation, Return-to-sport και Review.

Το Reduce έχει να κάνει με την μείωση της πιθανότητας εμφάνισης διάσεισης μέσω της χρήσης του σωστού εξοπλισμού ασφάλειας από την πλευρά του αναβάτη.

Το "Recognise" αφορά την έγκαιρη διάγνωση της διάσεισης και των συμπτωμάτων της από μη ιατρικό προσωπικό, σύμφωνα με το "εργαλείο" Concussion Recognition Tool 6 (CRT6) που χρησιμοποιείται και από μη ιατρικό προσωπικό (βρείτε το εδώ). Σε περίπτωση ατυχήματος αξιολόγηση του αναβάτη θα γίνεται και σε επόμενο σκέλος ενός αγώνα, αν υπάρχει τέτοιο, ή αν έπεσε, για παράδειγμα, στα ελεύθερα δοκιμαστικά.

Το "Remove" έχει να κάνει με τη δυνατότητα να μην επιτρέπεται σε έναν αθλητή να συνεχίσει την προσπάθειά του ακόμη και αν υπάρχει υποψία διάσεισης και όχι ξεκάθαρα συμπτώματα. Για την αρχική διάγνωση, αμέσως μετά το ατύχημα ο αναβάτης θα δέχεται μια σειρά από 5 στάνταρ ερωτήσεις που θα πρέπει να απαντήσει σωστά και σε εύλογο χρονικό διάστημα: από το πού βρίσκεται, μέχρι τη θέση που τερμάτισε στον προηγούμενο αγώνα.

Στις αλλαγές των οδηγιών βλέπουμε ότι στις πρώτες 48 ώρες δεν συνιστάται πλέον πλήρη ανάπαυσή και αποχή από οθόνες, ενώ προτείνεται πολύ ελαφριά σωματική άσκηση, ακόμη και αν αυτή εντείνει τα συμπτώματα της διάσεισης και σταδιακή αύξηση της έντασης της άσκησης μετά από δύο ημέρες. 

Για τους αγωνιζόμενους που έχουν ηλικία κάτω από 17 έτη η ελάχιστη χρονική αποχή από την αγωνιστική δράση είναι οι 20 ημέρες, από την ημέρα του ατυχήματος.

Δείτε και κατεβάστε τις οδηγίες της FIM εδώ, οι οποίες έχουν ενδιαφέρον ακόμη και αν δεν αγωνίζεστε, αφού προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες για το πώς να διαγνώσετε μια διάσειση.