Δανία - Επαναχρησιμοποίηση εξαρτημάτων μοτοσυκλετών σε υψηλό βαθμό

Με την υψηλή φορολογία σε νέα εξαρτήματα και μοτοσυκλέτες να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

18/10/2022

Σύμφωνα με έρευνα της Niels Hansen για λογαριασμό των δανέζικων συλλόγων μοτοσυκλετιστών DMC και MCTC -μελών της F.E.M.A.- ένα μεγάλο μέρος των εξαρτημάτων των μοτοσυκλετών που βγαίνουν εκτός κυκλοφορίας επαναχρησιμοποιούνται ως ανταλλακτικά.

Στη Δανία, οι αποσυναρμολογητές μοτοσυκλετών (βλ. “μάντρες”) στέλνουν στην ανακύκλωση μόνο τα εξαρτήματα που δεν επιδέχονται επιδιόρθωση. Όλα τα υπόλοιπα αποσυναρμολογούνται και πωλούνται σε αναβάτες για επαναχρησιμοποίηση.

Η έρευνα της Niels Hansen δείχνει πως το ποσοστό επαναχρησιμοποίησης εξαρτημάτων αποσυναρμολογημένων μοτοσυκλετών είναι πολύ υψηλό. Η συλλογή και αποσυναρμολόγηση μοτοσυκλετών που δεν χρησιμοποιούνται πια βοηθά στη διατήρηση της κυκλοφορίας των μοτοσυκλετών που μπορούν να δεχθούν τα εξαρτήματα των “δωρητών” μοτοσυκλετών, με οικονομικό τρόπο. Επιπλέον, με αυτό τον τρόπο δεν χρησιμοποιούνται νέα εξαρτήματα που πρέπει να παραχθούν από πρώτες ύλες.

Αν και η Ε.Ε. έχει νόμους για τα οχήματα που έχουν φτάσει στο τέλος της ζωής τους, για τη συλλογή και καταστροφή τους, αυτοί δεν συμπεριλαμβάνουν -μέχρι σήμερα- τις μοτοσυκλέτες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να αναθεωρήσει την οδηγία για το τέλος ζωής των οχημάτων (End-of-life Vehicles Directice) στις χώρες της Ένωσης, και ερευνά την ανάγκη να συμπεριλάβει και τις μοτοσυκλέτες σε αυτήν για πρώτη φορά.

Στη Δανία, η αγορά μεταχειρισμένων μοτοσυκλετών και μεταχειρισμένων εξαρτημάτων είναι σχετικά μεγάλη, λόγω της υψηλής φορολογίας στα νέα οχήματα (160% συν 25% ΦΠΑ) και στα νέα εξαρτήματα (25% ΦΠΑ). Οι επιχειρήσεις που πωλούν αποκλειστικά μεταχειρισμένα εξαρτήματα μοτοσυκλετών είναι λίγες, αλλά παράλληλα με αυτές λειτουργούν και οι λεγόμενες “μάντρες” (Breakers, ή αποσυναρμολογητές στα αγγλικά). Στην έρευνα έλαβαν μέρος εννέα τέτοιες μάντρες, συμπεριλαμβανομένης της μεγαλύτερης στη χώρα, που αποτελούν το 70% περίπου των δηλωμένων αποσυναρμολογητών.

Η έρευνα έδειξε πως μόνο ότι δεν μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί καταλήγει στην ανακύκλωση μετάλλων / πλαστικών, ενώ όλα τα υπόλοιπα εξαρτήματα αγοράζονται από αναβάτες που τα χρησιμοποιούν στις μοτοσυκλέτες τους, ενώ τα περισσότερα από αυτά προέρχονται από δίκυκλα με ηλικία άνω των 10 ετών.

Βασική αιτία, της αυξημένης ζήτησης, είναι η υψηλή φορολογία, ενώ οι περισσότεροι κατασκευαστές σταματούν να παράγουν ανταλλακτικά για μοντέλα που έχουν ξεπεράσει τα 15 με 20 χρόνια από τότε που βγήκαν στην παραγωγή.

Κανένας από τους 9 επαγγελματίες που ερωτήθηκαν δεν είχαν δει μοτοσυκλέτα να πηγαίνει σε πρέσα διαλυτηρίου, όπως ένα αυτοκίνητο.

Αντίστοιχη φαίνεται να είναι η κατάσταση και σε μία ακόμα χώρα της Σκανδιναβικής Χερσονήσου, τη Φινλανδία. Και εκεί, σύμφωνα με δεδομένα έρευνας η οποία δημοσιεύεται από τη F.E.M.A. και έλαβε χώρα στις αρχές του έτους από την μοτοσυκλετιστική οργάνωση SMOTO, το 72% των χρησιμοποιούμενων ανταλλακτικών προέρχονται από παλαιότερες μοτοσυκλέτες.

Η FEMA πιστεύει πως οι μοτοσυκλέτες ΔΕΝ θα πρέπει να συμπεριληφθούν στη νέα οδηγία της Ε.Ε. για το τέλος ζωής των οχημάτων. Διαβάστε ΕΔΩ την πλήρη άποψη της FEMA στο θέμα.

Σύμφωνα με τη FEMA, η συμπερίληψη των μοτοσυκλετών στην οδηγία του τέλους ζωής των οχημάτων της Ε.Ε. θα μπορούσε να αποδειχτεί σοβαρή απειλή για τις ιστορικές μοτοσυκλέτες.

Αν τώρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να συμπεριληφθούν οι μοτοσυκλέτες στην νέα οδηγία για τα οχήματα που φτάνουν στο τέλος της ζωής τους, η FEMA ζητά από την Ε.Ε. να εξασφαλίσει τη δυνατότητα της αποσυναρμολόγησης με στόχο την επαναχρησιμοποίηση των εξαρτημάτων σε μια κυκλική οικονομία.

Παράλληλα, αν η Ε.Ε. συμπεριλάβει τις μοτοσυκλέτες στην ανωτέρω οδηγία, η FEMA ζητά να εξασφαλιστεί πως με αυτό τον τρόπο δεν θα καταλήξουν σε διαλυτήρια οι ιστορικές / συλλεκτικές μοτοσυκλέτες, αντίθετα θα πρέπει είτε να συντηρούνται, είτε να αποσυναρμολογούνται με τα εξαρτήματα τους να καταλήγουν σε μοτοσυκλέτες που κυκλοφορούν.

Ο εφευρέτης του Start&Stop σχολιάζει: "Ο Τραμπ σκότωσε την τεχνολογία που κάνει τα αυτοκίνητα πιο οικολογικά"

Ο 88χρονος Mauro Palitto, δημιουργός του πρώτου Start&Stop, μιλά για την απόφαση των ΗΠΑ να καταργήσουν περιβαλλοντικά κίνητρα
Start&Stop
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

4/3/2026

Από το κέντρο έρευνας της FIAT μέχρι τη Regata ES του 1983, η ιδέα που γεννήθηκε από ένα απλό χρονόμετρο έγινε παγκόσμιο στάνταρ. Σήμερα όμως, η πολιτική απόφαση των ΗΠΑ φέρνει το Start&Stop ξανά στο προσκήνιο.

Ο Mauro Palitto, σήμερα 88 ετών, γεννημένος στη Ρώμη αλλά ταυτισμένος με το Τορίνο λόγω της μακράς του πορείας στο θρυλικό εργοστάσιο Lingotto της FIAT, είναι ο άνθρωπος πίσω από το πρώτο σύστημα αυτόματης διακοπής και επανεκκίνησης κινητήρα σε αυτοκίνητο παραγωγής. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ως υπεύθυνος μοντέλου για τα Ritmo και Regata της FIAT, παρουσίασε το πρώτο αυτόματο Start&Stop στο FIAT Regata ES, ένα σύστημα ικανό να σβήνει τον κινητήρα κατά τη στάση και να τον επανεκκινεί μέσα σε λίγα δέκατα του δευτερολέπτου.

Σήμερα, η απόφαση της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) των ΗΠΑ, κατόπιν πρωτοβουλίας της κυβέρνησης του Donald Trump, να καταργήσει τα ομοσπονδιακά περιβαλλοντικά κίνητρα που συνδέονται με το Start&Stop, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις με μέρος των κατασκευαστών να χαιρετίζουν την πρωτοβουλία.

Για τον Palitto, όμως, το τίμημα είναι ξεκάθαρο, αύξηση εκπομπών και οπισθοδρόμηση. “Η διοίκηση Τραμπ έχει λάβει αποφάσεις που θα χαρακτήριζα σχεδόν εγκληματικές. Αυτή η πρωτοβουλία κινείται στην ίδια κατεύθυνση”, σχολιάζει. “Το Start&Stop δεν είναι ιδεολογική επιβολή. Είναι μια απλή και αποτελεσματική τεχνική λύση που μειώνει κατανάλωση και εκπομπές χωρίς να επιβαρύνει τον χρήστη ή τη βιομηχανία.”

Η αρχή του Start&Stop

Για να κατανοήσει κανείς την απαρχή της ιδέας, πρέπει να επιστρέψει στο 1982, στο Centro Ricerche FIAT. Εκεί, ο Palitto είδε ένα παλιό FIAT 128 με αυτοσχέδια συσκευή που κατέγραφε τους χρόνους ρελαντί.

“Οδήγησα από το Orbassano στο Mirafiori, περίπου 15 χιλιόμετρα. Μου πήρε 35 λεπτά και ανακάλυψα ότι το αυτοκίνητο είχε μείνει ακίνητο πάνω από 10 λεπτά με τον κινητήρα να δουλεύει.”

Αυτό το απλό δεδομένο έγινε η σπίθα, γιατί να μη σβήνει αυτόματα ο κινητήρας όταν το αυτοκίνητο είναι σταματημένο με το κιβώτιο στην νεκρό και να επανεκκινεί όταν ο οδηγός θελήσει να ξεκινήσει;

Οι δοκιμές έγιναν αρχικά σε Ritmo που προορίζονταν για απόσυρση. Τα αποτελέσματα ήταν καλύτερα του αναμενομένου και απέδειξαν ότι η συχνή επανεκκίνηση δεν προκαλούσε σημαντική φθορά. Το 1983, η Regata ES έγινε το πρώτο αυτοκίνητο παραγωγής στον κόσμο με αυτόματο Start&Stop στον βασικό εξοπλισμό, σχεδόν δύο δεκαετίες πριν η τεχνολογία διαδοθεί ευρέως στα τέλη των ‘90s και στις αρχές των 2000s, με τα δίκυκλα να ακολουθούν και την τεχνολογία να βρίσκει εφαρμογή κυρίως σε scooter αστικής χρήσης.

Start&Stop

Το τεστ με τους ταξιτζήδες

Σήμερα, ο Palitto δεν οδηγεί πλέον. Μετακινείται με ταξί και κάθε διαδρομή είναι μια μικρή έρευνα αγοράς. “Χρησιμοποιείτε το Start&Stop;” ρωτά τους οδηγούς.

Πολλοί το απενεργοποιούν. “Λένε ότι είναι ενοχλητικό ή ότι χαλάει τη μπαταρία και τον κινητήρα. Είναι μύθοι”, απαντά. Το κλειδί είναι ο ηλεκτρονικός έλεγχος στροφών. Το σύστημα αποδεσμεύει την μίζα μόλις ο κινητήρας φτάσει γωνιακή ταχύτητα που υποδηλώνει πραγματική εκκίνηση. Αυτό συμβαίνει σε μόλις λίγα δέκατα του δευτερολέπτου και περιορίζει τη φθορά σε σχέση με μια παρατεταμένη χειροκίνητη εκκίνηση."

Ιδιαίτερα για ταξί που κινούνται κατά 90% σε αστικό περιβάλλον, το όφελος είναι σαφές, εκεί όπου το ρελαντί κυριαρχεί, το Start&Stop έχει τη μεγαλύτερη επίδραση.

Το μέλλον είναι ηλεκτρικό

Παρά την απογοήτευσή του, ο Palitto βλέπει την εξέλιξη της τεχνολογίας με ρεαλισμό. “Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα υποχωρούσε λόγω πολιτικής επιλογής. Πίστευα ότι θα ξεπεραστεί φυσιολογικά, στο πλαίσιο της ηλεκτροκίνησης.”

Στην Ευρώπη, όπως επισημαίνει, οι κανονισμοί είναι αυστηροί, αλλά η υποδομή δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς. Στις ΗΠΑ, θεωρεί ότι πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή.

“Είτε αρέσει είτε όχι, το μέλλον είναι ηλεκτρικό. Στα robotaxi του αύριο δεν θα υπάρχει Start&Stop, γιατί δεν θα υπάρχει κινητήρας εσωτερικής καύσης. Εκεί θα είναι η πραγματική τομή.”

Και ίσως τελικά, η εφεύρεση που γεννήθηκε από δέκα λεπτά ρελαντί σε μια διαδρομή 15 χιλιομέτρων να περάσει στην ιστορία ως ένα από τα τελευταία μεγάλα βήματα εξοικονόμησης στην εποχή της βενζίνης, πριν η ίδια η βενζίνη γίνει παρελθόν, πράγμα που μοιάζει να βρίσκεται ακόμα αρκετά μακριά, όπως επιβεβαιώνουν και οι τελευταίες εξελίξεις