Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Οδική Ασφάλεια – Αλλαγές σε ΚΟΚ, ΚΤΕΟ, Σχολές Οδηγών

Παρουσιάστηκε το Στρατηγικό Σχέδιο Δράσης
Θάνο Αμβρ. Φελούκα
Από τον

Θάνο Αμβρ. Φελούκα

3/2/2021

Μεγάλη ημέρα σήμερα για ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα αυτής της χώρας, την οδική ασφάλεια. Κάθε φορά που παρουσιάζεται ένα «Σχέδιο Δράσης για την Οδική Ασφάλεια» είναι μεγάλη ημέρα, απλά μικραίνουν όλες οι υπόλοιπες καθώς ελάχιστες ή και τίποτα από τις εξαγγελίες δεν πραγματοποιούνται στην πράξη. Για αυτό και πριν από την παρουσίαση του σχεδίου, όπως αυτή έγινε σήμερα στο Μουσείο Αυτοκινήτου, να σταθούμε σε μία μικρή λεπτομέρεια: Την πρόβλεψη, έως το 2030, για να αναγκαστούν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς να υλοποιήσουν συγκεκριμένες δράσεις που θα τους ανατεθούν βάση του σχεδίου. Ανεξάρτητα κυβέρνησης και πάντα σε αυτή την χώρα, έλειπε ο δεσμευτικός χαρακτήρας των εξαγγελιών. Βασική λεπτομέρεια που ακούστηκε σήμερα, είναι πως θα συσταθεί ένα όργανο συντονισμού που θα δεσμεύει σε δράση βάση του σχεδίου, τους εμπλεκόμενους φορείς.

Το «θα» είναι επίσης ένα άλλο αγκάθι, γιατί -συνήθως- δεν συνοδεύεται από πράξεις αλλά ας πούμε πως μένουμε προς το παρόν στην παραπάνω πρόβλεψη. Σημαντικό είναι πως ο Υφυπουργός Υποδομών & Μεταφορών Γιάννης Κεφαλογιάννης αναφέρθηκε συγκεκριμένα στην ακριβή καταγραφή όσων δεν φορούν κράνος, όταν παρουσίασε το στόχο για την δημιουργία Εθνικού Συστήματος καταγραφής που θα επιβλέπει το Μετσόβειο ώστε η χώρα να έχει ακριβή στατιστικά στοιχεία για να μπορεί να αποφασίσει σωστά, αλλά και να μετρήσει την εφαρμογή των μέτρων.

Το άλλο θετικό είναι πως δεν ξεκινήσαμε κατευθείαν στον στρατηγικό σχεδιασμό από τα πρόστιμα, που αποδεδειγμένα ο Έλληνας έχει συνηθίσει στην ιδέα πως ίσως τα αποφύγει, αλλά στον πυρήνα βρισκόταν το Ασφαλές Οδικό Δίκτυο. Δυστυχώς δεν έγινε επέκταση ως προς συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ασφάλτου και μείναμε περισσότερο στις εξαγγελίες των μεγάλων έργων, αλλά είναι μία αλήθεια πως εδώ που βρισκόμαστε πρέπει να γίνει η κατασκευή των δρόμων που λείπουν και μετά η βελτίωση. Ωστόσο υπάρχει πρόβλεψη για 7.000 επικίνδυνα σημεία σε όλη την χώρα που θα γίνουν παρεμβάσεις για καλύτερη ασφάλεια.

Από εκεί και πέρα το Σχέδιο Δράσης έχει τους υπόλοιπους τομείς που εστιάζει: Εκπαίδευση & Επικοινωνία, Διακυβέρνηση & Στοχοθεσία, Καλής Ποιότητας Δεδομένα, Αποτελεσματικό σύστημα επιβολής. Με πρώτο όπως είπαμε, το Ασφαλές Οδικό Δίκτυο. Για τα πρόστιμα ακούστηκε ξεκάθαρα πως το μεγάλο πρόβλημα είναι η απίστευτη γραφειοκρατία και η έλλειψη μηχανοργάνωσης που οδηγεί στο μεγαλύτερο μέρος τους να παραγράφονται, ακυρώνοντας στην πράξη την ισχύ τους. Αυτό θα αλλάξει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που υπάρχει με τις κλίσεις να καταγράφονται ηλεκτρονικά και να καθίσταται δύσκολη η διαγραφή τους αλλά και να επιβάλλονται άμεσα τα πρόστιμα αντί να παραγράφονται μετά από χρόνια. Αυτή βέβαια η συνειδητοποίηση είναι ένα καλό βήμα αλλά ταυτόχρονα περιγράφει και το τεράστιο άλμα που χρειάζεται να γίνει. Καθώς η έλλειψη μηχανογράφησης δεν είναι κάτι που μπορεί να λυθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα!

Από εκεί και πέρα, όταν όλα αυτά γίνουν, οι παραβάσεις του ΚΟΚ θα βεβαιώνονται και θα καταχωρούνται σε πραγματικό χρόνο και σε περίπτωση των ραντάρ ταχύτητας, θα βαρύνουν κατευθείαν τον κάτοχο, ενώ θα υπάρχει δυνατότητα πληρωμής μέσω e-banking πριν την βεβαίωση στο TAXISnet.

Βασικός στόχος ωστόσο του προγράμματος είναι η μείωση των νεκρών και των σοβαρά τραυματιών κατά 50% ώστε να πλησιάσει τον Ευρωπαϊκό στόχο το 2050 που θέλει μηδενικά θύματα τροχαίων, κάτι τουλάχιστον δύσκολο να γίνει. Όχι τόσο από εμάς, αλλά και ο Ευρωπαϊκός στόχος μοιάζει πολύ μακριά. Βέβαια η παρουσίαση ξεκίνησε παρουσιάζοντας την Ελλάδα να έχει την μεγαλύτερη μείωση στην Ευρώπη σε νεκρούς από τροχαία την περίοδο 2010-2019, της τάξης του 43% χωρίς όμως να εξαιρέσει το γεγονός πως συνεχίζουμε να έχουμε από τους υψηλότερους αριθμούς νεκρών ανά εκατομμύριο κατοίκους στην Ευρώπη. Είμασταν πολύ χάλια και γίναμε λιγότερο, είναι το πραγματικό συμπέρασμα, με στόχο να φτάσουμε τουλάχιστον τον μέσο όρο.

Κάτι που θα έχει και οικονομικό όφελος, χωρίς ποτέ να μπορεί να μετρήσει κανείς την ανθρώπινη ζωή με νούμερα, προφανώς. Γεγονός όμως είναι πως τα τροχαία αποτελούν το 1,5% του ΑΕΠ.

Για την εκπαίδευση ανακοινώθηκαν ριζικές αλλαγές, που ξεκινούν από την διδασκαλία και καταλήξουν στις εξετάσεις. Αλλάζουν τα κείμενα και τα εγχειρίδια και καταργούνται οι ερωτήσεις με τις προκαθορισμένες απαντήσεις με δημιουργία τράπεζας θεμάτων από όπου αντλούνται τα θέματα, αναγκάζοντας έτσι τους υποψήφιους σε μελέτη και τους εκπαιδευτές σε διδασκαλία. Μπαίνουν νέες προϋποθέσεις για τους εκπαιδευτές με ελάχιστη ηλικία και κατοχή άδειας οδήγησης για άσκηση επαγγέλματος, καθώς και δικαίωμα άσκησης βάση συγκεκριμένων ειδικοτήτων σπουδών.

Άλλο βασικό το οποίο ακούστηκε είναι πως κανείς δεν ελέγχει τα ΚΤΕΟ. Στην Ελλάδα κόβονται 4,5% των οχημάτων και στην Γερμανία το 35% που είναι ένας δείκτης μακριά από την πραγματικότητα και την εικόνα στους δρόμους. Για αυτό θα γίνονται τυχαίοι έλεγχοι στα οχήματα που βγαίνουν από τα ΚΤΕΟ για να δουν αν όντως περνούν τον έλεγχο κι έπειτα θα επιβάλλονται πρόστιμα που θα φτάνουν μέχρι και στην ακύρωση της λειτουργίας του εκάστοτε ΚΤΕΟ.

Οι παραβάσεις του ΚΟΚ θα μπουν σε κατηγορίες βάση της σοβαρότητας που έχουν με τα στατιστικά των τροχαίων στην χώρα μας και η υπερβολική ταχύτητα, με την χρήση ζώνης και κράνους, την επήρεια αλκοόλ και την χρήση κινητού, πηγαίνουν άλλο ένα σκαλί πιο πάνω. Το όριο στις πόλεις μειώνεται ακόμη περισσότερο, κάτι αναμενόμενο με βάση το σχέδιο που υπάρχει για την μικροκινητικότητα και ενδεχομένως την ταυτόχρονη κίνηση των ηλεκτρικών πατινιών και των ποδηλάτων στους ίδιους δρόμους με τα αυτοκίνητα. Για αυτό και το όριο θα μειωθεί στα 30χλμ/ώρα από τα 50 που ισχύει τώρα στο ευρύτερο αστικό δίκτυο.

ETSC: Με την όπισθεν η EE στην οδική ασφάλεια - Αλλάζουν νόμους προς όφελος των κατασκευαστών

"Το σπίτι έχει πάρει φωτιά και δεν καλούμε την Πυροσβεστική", λέει το συμβούλιο - Τι θέλει για τις μοτοσυκλέτες και το ΚΤΕΟ
ETSC για την Ασφάλεια 2026
Από τον

Θοδωρή Ξύδη

24/2/2026

Βήματα εμπρός αλλά και προς τα πίσω κάνει στην οδική ασφάλεια η Ευρωπαϊκή Ένωση για να εξυπηρετήσει συμφέροντα της αυτοκινητοβιομηχανίας, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC).  

Η ανακοίνωση του European Transport Safety Council (ETSC), του ανεξάρτητου φορέα υποστήριξης της ασφάλειας των μεταφορών στην ΕΈ, έρχεται μετά την ενδιάμεση έκθεση (mid-point progress report) της Κομισιόν προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την πρόοδο που έχει γίνει σχετικά με την εφαρμογή του πλαισίου πολιτικής της Ένωσης για την οδική ασφάλεια που έχει σαν στόχο τα μηδενικά ή σχεδόν μηδενικά θανατηφόρα τροχαία ατυχήματα έως το 2050.

Το ETSC, αναγνωρίζει την πρόοδο που έχει γίνει σε κρίσιμους τομείς όπως είναι η εφαρμογή των αυστηρότερων κανονισμών για τις υποδομές και τα ηλεκτρονικά συστήματα υποβοήθησης των οχημάτων το 2022 και 2024. Χαιρετίζει επίσης τη βελτίωση στον τρόπο που συλλέγονται πλέον δεδομένα που αφορούν την οδική ασφάλεια και τη χάραξη πολιτικής προς τον στόχο "Vision Zero". 

Ωστόσο, το Συμβούλιο ισχυρίζεται ότι τα επιτεύγματα σε επίπεδο νομοθεσίας "ανήκουν σε προηγούμενη πολιτική εποχή" και ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει στασιμότητα στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας όπου "ανθρώπινες ζωές ανταλλάζονται με ευκολίες προς την αυτοκινητοβιομηχανία και το εμπόριο", σύμφωνα με τον Antonio Avenoso, εκτελεστικό διευθυντή του ETSC.

Ο Avenoso αναφέρει επίσης ότι σύμφωνα με την έκθεση της Κομισιόν είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη για τη δημιουργία μιας υπηρεσίας στην ΕΕ, η οποία θα ασχολείται αποκλειστικά με την βελτίωση της οδικής ασφάλειας. "Ζητούμε εδώ και χρόνια να γίνει κάτι τέτοιο. Όμως το να παραδέχεσαι ότι το σπίτι έχει πιάσει φωτιά και εσύ να αρνείσαι να καλέσεις την Πυροσβεστική δεν είναι στρατηγική.", πρόσθεσε ο εκτελεστικός διευθυντής του Συμβουλίου στη σχετική ανακοίνωση του ETSC.

Το ETSC αναφέρει και πέντε τομείς κρίσιμης σημασίας για τους οποίους ισχυρίζεται πως τον τελευταίο καιρό οι αλλαγές που έχουν γίνει -ή πρόκειται να γίνουν- στη σχετική νομοθεσία υπονομεύουν την οδική ασφάλεια.

Ο πρώτος αφορά το επίπεδο ενεργητικής ασφάλειας της νέας κατηγορίας μικρών, προσιτών ηλεκτρικών αυτοκινήτων για αστική χρήση (Small Electric Vehicle -M1E), η οποία ενσωματώθηκε στην κύρια κατηγορία (M1) των επιβατικών αυτοκινήτων με μία όμως σημαντική εξαίρεση. Η εξαίρεση αφορά την απαλλαγή αυτών των προσιτών ηλεκτρικών αυτοκινήτων για μία ολόκληρη 10ετία από το να εξοπλίζονται με ίδιας τεχνολογίας συστήματα υποβοήθησης για τον οδηγό τους με αυτά που φέρουν και τα επιβατικά της κύριας κατηγορίας ! 

Από τη μία, και τα μοντέλα αυτής της νέας κατηγορίας θα πρέπει να πληρούν τις ίδιες προδιαγραφές ασφαλείας με τα επιβατικά της Μ1 και αυτό είναι κάτι πραγματικά καλό, έχοντας ως δεδομένη την πρόοδο συστημάτων που έχουν σημειώσει μέχρι σήμερα συστήματα όπως είναι το Αυτοματοποιημένο Σύστημα Πέδησης Έκτακτης Ανάγκης (Automated emergency braking system -AEB), το οποίο σε ταχύτητες πόλης αναγνωρίζει τους ευάλωτους χρήστες του δρόμους (μοτοσυκλετιστές, ποδηλάτες και πεζοί) και στην περίπτωση που κάποιος βρεθεί "ξαφνικά" μπροστά στο όχημα, τότε το σύστημα ενεργοποιεί τα φρένα και έτσι αποτρέπει ή έστω μειώνει σημαντικά τον αντίκτυπο από την επαφή του μοτοσυκλετιστή με το αυτοκίνητο.

Σήμερα, ως -λίγο- πιο προσιτή λύση για κίνηση στο αστικό περιβάλλον έχουμε τα ηλεκτρικά και μη microcars -κάποια ανήκουν στην κατηγορία των μοτοδοπηλάτων, οδηγούνται από 16χρονους και πιάνουν έως 45 χλμ./ώρα. Είναι αστικής φύσεως μοντέλα που πωλούνται αυτή τη στιγμή στις ευρωπαϊκές αγορές -και στην ελληνική- και δεν έχουν στον εξοπλισμό τους πολλά βασικά πλέον συστήματα που είναι υποχρεωτικά στα κανονικά αυτοκίνητα, όπως για παράδειγμα οι αερόσακοι και το ABS. Μάλιστα δύο από αυτά δοκιμάστηκαν από την DEKRA που ανέφερε ότι παρά τα μόλις 45 χλμ./ώρα της τελικής τους, με την οποία έγινε το crash test, οι οδηγοί θα σκοτώνονταν και στις δύο περιπτώσεις αφού δεν υπήρχε αερόσακος! Φυσικά αυτά τα μοντέλα δεν έφεραν ούτε πιο προηγμένα συστήματα όπως είναι το AEB αλλά και το σύστημα προειδοποίησης διερχόμενου οχήματος στους καθρέπτες Blind Spot Monitoring (BSM), καθώς και τα δύο απαιτούν την ύπαρξη ραντάρ για τη λειτουργία τους.

Η ΕΕ θέλει να δημιουργήσει μια κατηγορία, η οποία θα είναι λογικά πάνω από αυτά τα μοντέλα, που θα είναι αμιγώς ηλεκτρική και πιο προσιτή στο ευρύ κοινό από τα κανονικά αυτοκίνητα, ώστε αυτή η κατηγορία να εμπορική απήχηση και να συμβάλλει έτσι στη μείωση των εκπεμπόμενων ρύπων στα αστικά κέντρα. Όμως όπως έχουμε δει μέχρι τώρα ηλεκτρικό και προσιτό δεν πάνε μαζί -ειδικά χωρίς επιδοτήσεις- και με τις τιμές στα αυτοκίνητα, (άσχετα αν είναι με ηλεκτρικό ή κινητήρα εσωτερικής καύσης) να έχουν ανέβει 20-30% από την πανδημία του Covid και μετά. 

Ας γυρίσουμε όμως στο θέμα μας με την ΕΕ να υποκύπτει στην πίεση των κατασκευαστών σύμφωνα με το ETSC και για να μειώσει το κόστος επιτρέπει το "πάγωμα" στις τεχνολογίες των συστημάτων ασφάλειας που θα φέρουν αυτά τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τα οποία θα κινούνται στο 99% της ζωής τους στο αστικό περιβάλλον. Θα αγοράζει δηλαδή κάποιος για παράδειγμα αυτοκίνητο αυτής της κατηγορίας το 2032 και αυτό θα έχει πάνω συστήματα του 2026 για να κυκλοφορεί στην πόλη. Εκεί που γίνονται και τα περισσότερα τροχαία ατυχήματα συνολικά και φυσικά η πλειοψηφία των ατυχημάτων με μοτοσυκλετιστές, ποδηλάτες και πεζούς.

Επόμενο σημείο είναι η νομοθεσία που σχετίζεται με τα "longer and heavier vehicles -LHVs", τα λεγόμενα και megatrucks, φορτηγά που μεταφέρουν αγαθά και κινούνται μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών έχοντας μήκος που ξεπερνά τα 25 μέτρα και βάρος στους 60 τόνους. Το συμβούλιο αναφέρει ότι είναι πάρα πολλοί οι δρόμοι, τα τούνελ και οι γέφυρες στην Ευρώπη που δεν σχεδιάστηκαν ποτέ για τόσο βαριά οχήματα. 

To ETSC προειδοποιεί παράλληλα ότι χωρίς αυστηρή νομοθεσία και έλεγχο για την καταλληλόλητα όλων των δρόμων που θα επιτρέπεται να κινούνται αυτά τα φορτηγά, η εξάπλωσή τους θα γίνει χωρίς έλεγχο προς όφελος της πιο αποδοτικής μεταφοράς των αγαθών και εις βάρος των υπόλοιπων χρηστών των δρόμων. Το ETSC τονίζει ότι δεν θα πρέπει να ξεκινήσει καν διάλογος για την εξάπλωσή των LHVs αν δεν γίνει πρώτα αυτή η μελέτη για την καταλληλότητα των δρόμων. Εμείς να συμπληρώσουμε σε αυτό το σημείο και το νομοθετικό πλαίσιο που θα πρέπει να υπάρχει και να ορίζει τις προδιαγραφές και τα συστήματα που αυτών των οχημάτων των 60 τόνων, ώστε να μην μπορεί οποιοδήποτε φορτηγό που μπορεί να διαχειριστεί αυτό το φορτίο να παίζει αυτόν τον ρόλο.

Επόμενο σημείο που θίγει το ETSC είναι η εμπορική συμφωνία που έχουν πρόθεση να συνάψουν ΕΕ-ΗΠΑ με την οποία θα υπάρξει "αλληλοσεβασμός" και αμοιβαία αναγνώριση στα στάνταρ ασφάλειας με τα οποία η καθεμιά κατασκευάζει αυτοκίνητα! Αυτό σημαίνει ότι αν εγκριθεί θα ξεκινήσουν να εισάγονται στην Ευρώπη αυτοκίνητα που έχουν σχεδιαστεί για τις ΗΠΑ, όπως είναι για παράδειγμα τα τεράστια "αγροτικά" και SUVs που έχουν στην άλλη μεριά του Ατλαντικού, τα οποία παράλληλα στερούνται συστημάτων που έχουν τα ευρωπαϊκά -όπως το AEB που προαναφέραμε!

Τελευταίος τομέας για τον οποίο προειδοποιεί το ETSC είναι οι περιοδικοί έλεγχοι στα δίκυκλα κάτω των 125 κ.εκ. Τα δίκυκλα αντιστοιχούν σε ένα στα πέντε θανατηφόρα τροχαία στην ΕΕ. Με το 70% του στόλου να είναι κάτω από 125 κ.εκ., το συμβούλιο θέλει να γίνουν υποχρεωτικοί οι έλεγχοι σε αυτούς τους κυβισμούς και μάλιστα ετήσιοι. Το συμβούλιο επικαλείται μελέτες που έχουν γίνει οι οποίες δείχνουν συχνές τροποποιήσεις από τους αναβάτες των μικρού κυβισμού μοτοποδηλάτων, σκούτερ και μοτοσυκλετών αλλά και συχνές αστοχίες στα φρένα και τα ελαστικά τους. 

Μέλος του ETSC είναι και η FIM που υποστηρίζει μαζί με τη FEMA το δικαίωμα κάθε κράτους-μέλους να επιλέγει το ίδιο αν οι μοτοσυκλέτες και τα λοιπά δίκυκλα που έχουν ταξινομηθεί στην επικράτειά του θα περνούν ή όχι από περιοδικό τεχνικό έλεγχο -ΚΤΕΟ. Μάλιστα έχουν συγκεντρώσει αποδεικτικά στοιχεία που δείχνουν ότι η συντριπτική πλειοψηφία των τροχαίων ατυχημάτων στους δρόμους της ΕΕ οφείλεται στις υποδομές και τη συμπεριφορά του αναβάτη και των υπόλοιπων χρηστών των δρόμων και σχεδόν ποτέ σε μηχανική αστοχία του δίκυκλου. Οπότε να προτείνουμε στο συμβούλιο να ζητήσει και την άποψη του πλέον εξιδεικευμένου μέλους του πριν συμπεριλάβει το ΚΤΕΟ στους κρίσιμους για την οδική ασφάλεια τομείς για τις μοτοσυκλέτες καθώς φαίνεται ότι υπάρχει μια ασυμφωνία απόψεων με κίνδυνο να επιβαρυνθεί ακόμη περισσότερο οικονομικά ο εκάστοτε αναβάτης χωρίς να υπάρχει προφανής λόγος.