Η νέα μέθοδος εξελασμένων αλουμινένιων τροχών της Yamaha

Από τον

Λάζαρο Μαυράκη

3/12/2021

Εξελιγμένη για το καινούργιο MT-09 του 2021, η μέθοδος για τους εξελασμένους τροχούς της Yamaha, αποτελεί μια καινοτομία στην προσπάθεια μείωσης του βάρους κατά την διάρκεια της κατασκευής. Ένας από τους κύριους παράγοντες που οδήγησαν στην εξέλιξη και την εφαρμογή της συγκεκριμένης μεθόδου για πρώτη φορά στον κόσμο σε μαζικής παραγωγής μοτοσυκέτα, ήταν η δημιουργία ενός ειδικού κράματος αλουμινίου ειδικά για αυτή την μέθοδο, από το τμήμα έρευνας υλικών του εργοστασίου.

Ένα μέλος του τμήματος με εξειδίκευση στο αλουμίνιο, ο οποίος έπαιξε βασικό ρόλο στην εξέλιξη και την δημιουργία των πανάλαφρων τροχών του ΜΤ-09, είναι η Kahori Oshima, η οποία εξηγεί και τις προκλήσεις που αντιμετώπισε στην όλη διαδικασία.

"Η αλλαγή μερικών μόνων παραμέτρων μπορεί να μεταβάλλει εντελώς το πώς αντιδρά το αλουμίνιο ή την "προσωπικότητά" του", λέει η Oshima, η οποία μιλάει προσδίδοντας μια ανθρώπινη προσωπικότητα στο υλικό. "Μπορεί μερικές φορές να είναι ευαίσθητο χωρίς να αφήνει κανένα περιθώριο για μετατροπές". Παρά όμως αυτήν την ιδιαίτερη "προσωπικότητα", το αλουμίνιο είναι ένα από τα βασικά υλικά στην κατασκευή μοτοσυκλετών, και όχι μόνο.

Γι' αυτό το λόγο η Oshima αποτελεί ένα "κεφάλαιο" για την Yamaha, με τον Υπεύθυνο του τμήματος να την παρομοιάζει σαν μία "μπάργουμαν για αλουμίνια", με την Yamaha να εξυμνεί την ικανότητά της να φτιάχνει τέτοιου είδους κοκτέιλ.

Πέρα από αυτό όμως, ενώ αναφερόμαστε στο υλικό γενικά ως αλουμίνιο, οι απαιτήσεις που υπάρχουν από το συγκεκριμένο υλικό μπορεί να διαφέρουν πάρα πολύ, ανάλογα με το προϊόν, το πού θα χρησιμοποιηθεί το κάθε εξάρτημα, αλλά και την μέθοδο μηχανουργικής κατεργασίας που χρησιμοποιείται. Η Yamaha έχει έναν μεγάλο… τσελεμεντέ με ανάλογες "συνταγές" που έχουν δημιουργηθεί όλα αυτά τα χρόνια από το αντίστοιχο τμήμα του εργοστασίου και πάνω σε αυτό χτίζονται και οι νέες.

Όπως αναφέρει η Oshima στις δηλώσεις της, η Yamaha έχει ως αρχή της να είναι πάντα πρωτοπόρος σε ό,τι αφορά το αλουμίνιο και αυτό έχει να κάνει με το γεγονός ότι όλες οι εξιλάσεις γίνονται μέσα στο εργοστάσιο από την απαρχή της δημιουργίας του.

Για να "δουλευτεί" το αλουμίνιο απαιτούνται ο εξαιρετικά προσεκτικός έλεγχος της θερμοκρασίας του λιωμένου υλικού, η μίξη του "μυστικού" χαρμανιού από επιπλέον στοιχεία και η θερμική κατεργασία του διαμορφωμένου κομματιού για το φινίρισμα. Ο ρόλος της Oshima ως ερευνήτρια, είναι να ανατρέξει στην εμπειρία και τις γνώσεις της για να προτείνει νέες ιδέες που θα αφορούν την ισορροπία ανάμεσα στην ακαμψία και τις ελαστικότητες, η οποία θα πρέπει να συνδυαστεί με την συνολική αντοχή, αλλά και την ωραία εξωτερική εμφάνιση…

Οι νέοι αλουμινένιοι τροχοί που έχουν τοποθετηθεί στο πιο πρόσφατο ΜΤ-09, έχουν κατασκευαστεί με την μέθοδο που αποτελεί την τελευταία ανακάλυψη της Oshima. Ένας από τους στόχους που έθεσαν στην Yamaha κατά την διάρκεια εξέλιξης του μοντέλου, ήταν η θεαματική μείωση του βάρους, βασιζόμενοι στην ιδέα πως αν αυξήσεις τα βασικά χαρακτηριστικά του αλουμινίου, θα προκύψουν νέες καινοτομίες.

Το τμήμα των μηχανολόγων και το τμήμα κατασκευής συμμετείχαν ενεργά στο project και δημιούργησαν ένα ειδικό κράμα αλουμινίου και μια ειδική διαδικασία θερμικής επεξεργασίας. Αυτός ο συνδυασμός έδωσε την δυνατότητα στο εργοστάσιο να προσφέρει τους πρώτους τροχούς μοτοσυκλέτας μαζικής παραγωγής με την μέθοδο της εξέλασης με ροή. Η Yamaha τους ονόμασε SinForged Wheels, όπου το πάχος της ζάντας είναι μόλις στα 2mm (σε σχέση με τα 3,5mm του προηγούμενου μοντέλου), ενώ η μείωση του βάρους και από τους δύο τροχούς (εμπρός-πίσω) είναι 700 γραμμάρια.

Για να δώσουμε μια εικόνα πως λειτουργεί η μέθοδος αυτή, φανταστείτε πως ξεκινάμε αρχικά από ένα χυτό κομμάτι που έχει τα βασικά χαρακτηριστικά (σχήμα και μπράτσα.) Στη συνέχεια το κομμάτι τοποθετείται πάνω σε έναν επίπεδο τροχό που γυρίζει πολύ γρήγορα, σαν να ήταν τόρνος. Όσο γυρίζει, μια πολύ δυνατή φλόγα ζεσταίνει το υλικό για να αποκτήσει ευκαμψία και ένας τύπου ρουλεμάν που βρίσκεται στο εσωτερικό του τροχού παίζει το ρόλο που θα έπαιζε το χέρι ενός αγγειοπλάστη στο κομμάτι του πηλού που περιστρέφεται, για να του δώσει το τελικό σχήμα. Αυτή η διαδικασία συμπιέζει και την δομή του υλικού για να αποκτήσει μεγαλύτερη αντοχή. Στο τέλος γίνεται το φινίρισμα και η τελική επεξεργασία, αλλά με πολύ λιγότερη πολυπλοκότητα σε σχέση με τους υπόλοιπους εξελασμένους τροχούς.

"Η πιο μεγάλη δυσκολία ήταν ότι δεν είχαμε σημείο αναφοράς για να συνεχίσουμε από εκεί. Χωρίς αυτό, δεν μπορούσαμε να καθορίσουμε τον στόχο μας, οπότε ήταν δύσκολο να φτιάξουμε ένα υλικό και παράλληλα να δημιουργήσουμε την κατάλληλη μέθοδο αξιολόγησης", λέει η Oshima. "Για παράδειγμα, αν λάβουμε υπόψιν μας μόνο την αντοχή, το αλουμίνιο δεν μπορεί να νικήσει το σίδερο. Αλλά από την άλλη, το αλουμίνιο έχει πλεονεκτήματα όπως το χαμηλότερο βάρος, δεν σκουριάζει, είναι εύκολη η κατεργασία του και είναι πιο όμορφο. Ακόμη και το "Monozukuri" μας (σ.σ. η ιαπωνική λέξη για την παραγωγή και τον τρόπο που γίνονται τα πράγματα) αλλάξει στο μέλλον, το αλουμίνιο θα παραμείνει μέσα στις επιλογές μας."

Το βέβαιο είναι πως η αρχή που έγινε με το ΜΤ-09 θα έχει και συνέχεια και σε άλλα μοντέλα της Yamaha. Τα οφέλη από το μικρότερο μη αναρτώμενο βάρος στην δημιουργία του γυροσκοπικού φαινομένου και κατ' επέκταση στην συμπεριφορά της μοτοσυκλέτας, αλλά και στην διατήρηση του κόστους χαμηλά καθώς είναι μια πιο φτηνή παραγωγική διαδικασία, αποτελεί ουσιαστικά μονόδρομο για την Yamaha.

H Yamaha έχει μεγάλη παράδοση στην χύτευση, από τα πλαίσια των πιάνων της Nippon Gakki Co. Ltd (η σημερινή Yamaha Corporation). Σε εκείνες τις τεχνικές βασίστηκε για να φτιάξει εξαρτήματα και τον κινητήρα για την πρώτη μοτοσυκλέτα της η Yamaha το 1955, το ΥΑ-1. Από τότε, η Yamaha έχει προχωρήσει με την χύτευση πάρα πολλών εξαρτημάτων, όχι μόνο για κινητήρες, αλλά για πλαίσια, για προϊόντα θαλάσσης, κινητήρες αυτοκινήτων κ.α. Είναι μάλιστα από τους λίγους κατασκευαστές μοτοσυκλετών στον κόσμο που κάνουν χύτευση μεγάλων και μικρών εξαρτημάτων μέσα στο ίδιο το εργοστάσιο.

Πέρα από την χύτευση αλουμινένιων τροχών σε κενό αέρα, η Yamaha έχει καταφέρει την χύτευση τροχών από μαγνήσιο σε μαζική παραγωγή για το YZF-R1 το 2015. Η διαδικασία της εξέλασης με ροή για την δημιουργία των SpinForged τροχών, χρησιμοποιείται ήδη στην κατασκευή τροχών για αυτοκίνητα, αλλά οι τροχοί των μοτοσυκλετών απαιτούν μια ωραία εμφάνιση και από τις δύο όψεις τους, γι' αυτό και η χρήση της συγκεκριμένης μεθόδου είχε αρκετά μεγάλες δυσκολίες.

Προκειμένου να ξεπεραστούν αυτές, η Yamaha επέλεξε με προσοχή το είδος του αλουμινίου, έκανε διαρκείς δοκιμές με διαφορετικούς συνδυασμούς κραμάτων, έτσι ώστε να πετύχει την σωστή αντοχή, ενώ μεγάλη μελέτη έγινε και για την θερμική κατεργασία.

Να θυμίσουμε ότι το συγκεκριμένο τμήμα του εργοστασίου της Yamaha έχει φέρει πολλές πρωτιές και καινοτομίες στην μοτοσυκλέτα, όπως η ελεγχόμενης πλήρωσης χύτευση (CF die-casting), μια τεχνολογία που δίνει την δυνατότητα μαζικής παραγωγής εξαρτημάτων με μεγάλο μέγεθος και λεπτού πάχους, όπως στους DiASil κυλίνδρους της εταιρείας.

https://bit.ly/MOTO_683

Επικαιρότητα

Maverick Vinales: "Δεν έχω τελειώσει ακόμη με τo MotoGP"

Επιστρέφει στο Motegi μετά τον τραυματισμό, χωρίς θέση για το 2027

Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

1/10/2026

Ο Maverick Vinales εκτιμά ότι ο ώμος του έχει βελτιωθεί κατά 10-15%, ενώ δηλώνει έτοιμος να εκμεταλλευτεί οποιαδήποτε ευκαιρία επιστροφής στο MotoGP.

Ο Maverick Vinales επιστρέφει στο paddock του MotoGP στο Motegi, έχοντας μείνει εκτός δράσης από τον Ιούλιο και πλέον χωρίς θέση στο grid του 2027. Παρ' όλα αυτά, ο αναβάτης της Tech3 ξεκαθαρίζει ότι δεν θεωρεί πως η καριέρα του στην κορυφαία κατηγορία έχει τελειώσει.

Ο τραυματισμός στον αριστερό ώμο, που τον έχει αναγκάσει να χάσει συνολικά 15 Grand Prix από πέρυσι, δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως. Ωστόσο, ο Vinales εκτιμά ότι η δύναμή του έχει βελτιωθεί κατά 10-15% σε σχέση με το Sachsenring.

"Δεν έχει λυθεί ακόμη. Κάθε μήνα υπάρχει μια μικρή βελτίωση", δήλωσε.

Στο πρόσφατο τεστ της Red Bull Ring με τα ελαστικά της Pirelli, ο Vinales δοκίμασε τόσο μια τροποποιημένη μοτοσυκλέτα 1.000cc όσο και το πρωτότυπο της KTM για το 2027, με τον νέο κινητήρα 850cc.

Η πρώτη του εντύπωση από τη νέα μοτοσυκλέτα ήταν ιδιαίτερα θετική.

"Υπάρχει ακόμη δρόμος με τον ώμο, αλλά ίσως είναι αρκετό για να οδηγήσω τη μοτοσυκλέτα. Για την επόμενη χρονιά είναι αρκετό. Την δοκίμασα και είναι τόσο εύκολη στην οδήγηση! Η σημερινή MotoGP, όμως, είναι ένα θηρίο."

Ο Vinales εξήγησε ότι οι συνθήκες του τεστ δεν επέτρεψαν άμεση σύγκριση, καθώς χρησιμοποίησε διαφορετικά ελαστικά και χωρίς το πίσω ride-height device.

Για το 2027, οι θέσεις της Tech3 έχουν ήδη καταλήξει στους Luca Marini και Senna Agius, αφήνοντας τον Vinales χωρίς θέση, όπως και άλλους νικητές αγώνων που βρίσκονται εκτός πλάνων για την επόμενη σεζόν. Ο ίδιος, πάντως, δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει την προσπάθεια.

"Είναι καλή ερώτηση, γιατί προφανώς δεν έχω τελειώσει ακόμη εδώ. Έχω πολλούς στόχους που θέλω να πετύχω.

"Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει χώρος. Δυστυχώς, με την αλλαγή της KTM με άφησαν εκτός και ήταν πλέον πολύ αργά. Δεν είχα κάποια ευκαιρία. Αλλά ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να γίνει στο μέλλον. Εδώ συμβαίνουν πολλά πράγματα, ίσως ανοίξει μια πόρτα.

"Πρώτος μου στόχος είναι να αναρρώσω, να είμαι σε πλήρη κατάσταση ώστε να μπορώ να πιέζω στο μέγιστο, και μετά θα δούμε. Σίγουρα δεν είμαι έτοιμος να τα παρατήσω."

Σε περίπτωση που προκύψει ευκαιρία για ρόλο δοκιμαστή ή αναβάτη εξέλιξης, ο Vinales δεν την αποκλείει: "Πρέπει να βρω έναν τρόπο και όταν παρουσιαστεί η ευκαιρία, θα την αρπάξω."

Ο 10 φορές νικητής MotoGP παραδέχτηκε, πάντως, ότι πριν από λίγο καιρό δεν ήταν καν βέβαιος πως θα επέστρεφε στη δράση μέσα στη φετινή σεζόν.

"Έμεινα εκτός για δύο μήνες. Στο μυαλό μου υπήρχε πραγματικά η σκέψη ότι δεν θα επιστρέψω. Είχα αυτή την αίσθηση."

Ο ίδιος εξήγησε ότι μετά το Sachsenring, όπου η πίστα έχει πολλές αριστερές στροφές, ο ώμος του είχε φτάσει σε δύσκολο σημείο λόγω κόπωσης.

"Στο Sachsenring το πρόβλημα ήταν ότι είχε μόνο αριστερές στροφές, οπότε ο ώμος μου κουράστηκε εντελώς και δεν είχα πλέον δύναμη."

Μια διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση φαίνεται να τον έχει βοηθήσει. "Σε σχέση με το Sachsenring, έκανα κάποιες δοκιμές με ένα μηχάνημα που μετρά Newton και είχα βελτίωση περίπου 10-15%, που είναι πολύ σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα."

Ο Vinales αναφέρθηκε και στη θεραπεία PRP, δηλαδή με πλάσμα αίματος πλούσιο σε αιμοπετάλια, την οποία ακολουθεί σε κύκλους.

"Έκανα μια διαφορετική θεραπεία, PRP λέγεται, και λειτουργεί αρκετά καλά. Κάνεις τρεις φορές, περιμένεις και μετά άλλες τρεις. Θα κάνω τον επόμενο κύκλο ενδιάμεσα ή όταν τελειώσει η σεζόν. Λειτούργησε, οπότε είμαι αρκετά χαρούμενος."

Ο ώμος του πιθανότατα δεν θα επιστρέψει στο επίπεδο ενός απολύτως υγιούς ώμου, όμως ο Vinales θεωρεί ότι αυτό δεν είναι απαραίτητα εμπόδιο για την οδήγηση μιας μοτοσυκλέτας.

"Προφανώς δεν νομίζω ότι θα είναι ίδιος με τον υγιή ώμο. Αλλά για να οδηγώ μοτοσυκλέτα πιστεύω ότι θα είναι εντάξει. Και ακόμη περισσότερο με τις μοτοσυκλέτες νέας γενιάς των 850cc, που είναι πολύ πιο εύκολες σωματικά."

Η δοκιμή της KTM του 2027 φαίνεται να επιβεβαίωσε αυτή την άποψη. Ο Vinales έκανε 11 συνεχόμενους γύρους χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία και εντυπωσιάστηκε από την αίσθηση.

"Έκανα μερικούς γύρους... Έκανα 11 συνεχόμενους χωρίς κανένα πρόβλημα! Τόσο ωραία ήταν η αίσθηση στη μοτοσυκλέτα. Είναι σαν Moto2 με καλό κινητήρα, με αυτό το 'μπαμ, μπαμ'. Ήταν υπέροχη."

Για τον Vinales, λοιπόν, το Motegi δεν είναι απλώς η επιστροφή του μετά από δύο μήνες εκτός. Είναι και μια δοκιμή για το αν ο ώμος του μπορεί να αντέξει ξανά τους αγώνες, την ώρα που η θέση του στο grid του 2027 έχει ήδη χαθεί. Και ο ίδιος αφήνει ξεκάθαρα ανοιχτό το ενδεχόμενο να ξαναβρεί έναν τρόπο να παραμείνει στα MotoGP.