James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

Απεβίωσε ο Jeff Smith (1934-2026), δις Παγκόσμιος Πρωταθλητής Motocross

Ένας σημαντικός άνθρωπος του off-road αφήνει πίσω του μια τεράστια κληρονομιά
Jeff Smith Passed
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

26/3/2026

Ο Βρετανός θρύλος του motocross και trial, με τίτλους και διακρίσεις που σημάδεψαν μια ολόκληρη εποχή, πέθανε σε ηλικία 91 ετών.

Η FIM ανακοίνωσε με θλίψη τον θάνατο του Jeff Smith MBE, ενός από τους κορυφαίους αναβάτες off-road της εποχής του και Παγκόσμιου Πρωταθλητή 500cc Motocross το 1964 και το 1965.

Γεννημένος στο Colne της Μεγάλης Βρετανίας στις 14 Οκτωβρίου 1934, ο Smith ήρθε σε επαφή με τις μοτοσυκλέτες από πολύ μικρή ηλικία, όταν ο πατέρας του τού χάρισε την πρώτη του μοτοσυκλέτα σε ηλικία μόλις εννέα ετών. Ξεκινώντας από χωράφια της περιοχής και τοπικούς αγώνες trial, το ταλέντο του φάνηκε νωρίς, κατακτώντας το πρώτο του χρυσό μετάλλιο στο International Six Days Trial το 1950, σε ηλικία μόλις 16 ετών, το πρώτο από συνολικά οκτώ χρυσά μετάλλια στη διοργάνωση.

Jeff Smith

Το 1952 προσλήφθηκε ως μαθητευόμενος μηχανικός στη BSA και πολύ σύντομα δικαίωσε τη βρετανική εταιρεία, κατακτώντας το Βρετανικό Πρωτάθλημα Trial το 1953 και το 1954, με δικές της μοτοσυκλέτες. Πολυδιάστατος αναβάτης, ο Smith διακρίθηκε και στο motocross, πετυχαίνοντας την πρώτη του νίκη σε Grand Prix στο Ολλανδικό GP το 1954. Συνολικά, κατέγραψε 30 νίκες σε Grand Prix και 53 νίκες αγωνιστικών σκελών στο ΜΧ.

Jeff Smith

Το 1955 κατέκτησε το Scottish Six Days Trial, καθώς και τον πρώτο από τους εννέα τίτλους του στο Βρετανικό Πρωτάθλημα 500cc Motocross (1955, 1956, 1960-1965, 1967), ενώ ήταν και ο κορυφαίος σε βαθμούς αναβάτης στο Motocross des Nations (Motocross των Εθνών) της FIM. Έναν χρόνο αργότερα υπερασπίστηκε τον τίτλο του και οδήγησε τη Μεγάλη Βρετανία στη νίκη στο Motocross des Nations, επίτευγμα που επανέλαβε συνολικά επτά φορές (1956, 1957, 1959, 1960, 1964, 1965, 1967). Παράλληλα, κατέκτησε δύο φορές και το Trophee des Nations (250 κυβικά) το 1961 και 1962.

Μεταξύ των ιστορικών του κατορθωμάτων, ο Smith ήταν ο τελευταίος πρωταθλητής στα 500 κυβικά του ΜΧ με τετράχρονη μοτοσυκλέτα πριν την σαρωτική πλημμυρίδα των δίχρονων που ακολούθησαν τις επόμενες δεκαετίες.

Jeff Smith

Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση στις αρχές της δεκαετίας του 1970, μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου συνέχισε να δραστηριοποιείται στον χώρο της μοτοσυκλέτας, παραμένοντας πάντα κοντά στο άθλημα. Παράλληλα, επισκεπτόταν συχνά την πατρίδα του και τους παλιούς του αντιπάλους, μεταξύ των οποίων και τον στενό του φίλο Arthur Lampkin, ο οποίος επίσης έφυγε πρόσφατα από τη ζωή.

Jeff Smith

Ο Jeff Smith απεβίωσε σε ηλικία 91 ετών, έπειτα από σύντομη ασθένεια. Ο Πρόεδρος της FIM, Jorge Viegas, καθώς και σύσσωμη η οικογένεια της ομοσπονδίας, εξέφρασαν τα ειλικρινή τους συλλυπητήρια προς την οικογένεια και τους φίλους του.

Η απώλειά του αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην παγκόσμια κοινότητα της μοτοσυκλέτας.

Jeff Smith