"Aφεντικό, ή μου δίνεις άδεια ή παραιτούμαι..."

Τα παλιά κράνη δεν είναι άχρηστα, καθώς ακόμα και έχοντας ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής τους, μπορούν να γίνουν εργαλεία πρακτικής εκπαίδευσης για διασώστες, πυροσβέστες, πληρώματα ασθενοφόρων και κάθε είδους προσωπικό πρώτων βοηθειών.

Δυστυχώς κάποιοι από εμάς έχουμε βρεθεί στη δυσάρεστη κατάσταση να περιμένουμε την έλευση ενός ασθενοφόρου, τραυματισμένοι στην άκρη του δρόμου μετά από τροχαίο ατύχημα. Τι συμβαίνει όμως τη στιγμή που οι τραυματιοφορείς φτάνουν επιτέλους; Ποιος είναι ο ρόλος εκείνων που φτάνουν πρώτοι στο σημείο και καλούνται να διαχειριστούν την κατάσταση; Έχουν την τεχνογνωσία για να προβούν σε αφαίρεση του κράνους, χωρίς να εκθέσουν τον τραυματία σε περισσότερο ρίσκο; Ξέρουν να αναγνωρίζουν εάν υπάρχουν συστήματα ταχείας απελευθέρωσης στο κράνος και πως αυτά ή ακόμα και τα κουμπώματα λειτουργούν;

Δεν είναι κάτι εύκολο να εξηγήσεις μέσα από το κράνος σε δυο άγνωστους ανθρώπους που έρχονται πρώτοι φορά αντιμέτωποι μαζί σου, όπως δεν είναι εύκολο να τους πείσεις πως δεν χρειάζεται απαραίτητα ψαλίδι για να λυθεί ένα κούμπωμα κράνους Double D Ring.

Η ποικιλία στα σύγχρονα κράνη

Τα σύγχρονα κράνη δεν είναι όλα ίδια. Full-face, ανοιγόμενα, adventure, off-road, jet και modular έχουν διαφορετικές κατασκευές, μηχανισμούς, εσωτερικές επενδύσεις αλλά και συστήματα ταχείας απελευθέρωσης. Ακόμα και για έναν αναβάτη, η εξοικείωση με όλα αυτά δεν είναι κάτι δεδομένο. Πόσο μάλλον για έναν διασώστη που δεν έρχεται καθημερινά σε επαφή με τέτοιο εξοπλισμό και με κάθε διαφορετικό σχεδιασμό, είναι κάτι που να δημιουργήσει ανασφάλεια, προβληματισμό και τελικά καθυστέρηση.

Και, σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ακόμη και λίγα δευτερόλεπτα έχουν σημασία.

Τελικά βγάζουμε το κράνος;

Η αφαίρεση του κράνους δεν είναι ποτέ η πρώτη επιλογή. Αν υπάρχει η παραμικρή υποψία τραυματισμού στη σπονδυλική στήλη, το ασφαλέστερο είναι να παραμείνει στη θέση του. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου πρέπει να βγει άμεσα, όταν ο αναβάτης δεν αναπνέει ή όταν χρειάζεται να καθαριστεί ο αεραγωγός.

Σε αυτές τις στιγμές, η διαδικασία πρέπει να γίνει γρήγορα αλλά και σωστά. Είναι μια συγκεκριμένη και σύνθετη διαδικασία που απαιτεί συντονισμό δύο εκπαιδευμένων ατόμων και καλή γνώση της διαδικασίας και της λειτουργίας του κράνους. Εκεί ακριβώς μπαίνει ο ρόλος της πρακτικής εξάσκησης.

Από τα άχρηστα… στην εκπαίδευση

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει αρχίσει να διαδίδεται μια απλή αλλά ιδιαίτερα χρήσιμη πρακτική, όπου οι αναβάτες προσφέρουν τα παλιά τους κράνη σε πυροσβεστικές υπηρεσίες και ομάδες άμεσης επέμβασης, ώστε να χρησιμοποιηθούν στην εκπαίδευσή τους. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι διασώστες αποκτούν πολύτιμη εμπειρία πάνω σε ποικιλία εξοπλισμού.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει προς το παρόν κάποια οργανωμένη ή ευρέως γνωστή αντίστοιχη πρωτοβουλία που να αξιοποιεί τα παλιά κράνη με αυτόν τον τρόπο. Έτσι, τα περισσότερα καταλήγουν απλώς αποθηκευμένα ή πεταμένα, χωρίς να αξιοποιείται η δυνητική εκπαιδευτική αξία τους.

Η εξάσκηση με πραγματικό εξοπλισμό κάνει τεράστια διαφορά. Όσο περισσότερους τύπους κρανών έχουν χειριστεί οι διασώστες στην εκπαίδευση, τόσο πιο έτοιμοι είναι όταν βρεθούν μπροστά σε ένα πραγματικό ατύχημα.

Αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, ταχύτερες αντιδράσεις και, κυρίως, μικρότερο ρίσκο για τον τραυματία.

Μια μικρή κίνηση με μεγάλη αξία

Η κοινότητα της μοτοσυκλέτας ενσωμάτωνε παραδοσιακά το στοιχείο της αλληλεγγύης. Η δωρεά ενός παλιού κράνους που θα κατέληγε στα απορρίμματα, είναι ένας πολύ απλός τρόπος, να επενδύσουμε στους ανθρώπους που κάποια στιγμή μπορεί να κρατούν στα χέρια τους τη ζωή μας, ή των συνανθρώπων μας. Ακόμη κι αν στη χώρα μας δεν υπάρχει ακόμη οργανωμένος τρόπος αξιοποίησης, είναι μια ιδέα που αξίζει να ανοίξει τη συζήτηση.

Γιατί, τελικά, η σωστή εκπαίδευση των ανθρώπων που θα βρεθούν δίπλα σε έναν τραυματία μπορεί να κάνει τη διαφορά. Και ίσως, κάπου στο μέλλον, ένα κράνος που σε προστάτευε για χρόνια, να συνεχίσει να κάνει το ίδιο, με έναν διαφορετικό πλέον τρόπο.