Ταξίδι - Ελληνόφωνα χωριά της απουλίας

4/5/2015

Στον ιταλικό νότο, μια άλλη, ξεχασμένη Ελλάδα, με υποδέχτηκε και με καλωσόρισε στην αγκαλιά της. Με τις πινακίδες των εννιά ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας να μου εύχονται ολόθερμα το… Kalos irtate, οι κάτοικοί τους, οι Γραικάνοι, μου πρόσφεραν ένα αλησμόνητο μάθημα Ιστορίας.
Calimera, Castrignano dei Greci, Corigliano d’ Otranto, Martano, Martignano, Soleto, Sternatia, Zollino, Melpignano. Εννιά συνολικά κωμοπόλεις και οικισμοί, που απλώνονται γεωγραφικά στο περίφημο "τακούνι της ιταλικής μπότας", απαρτίζουν την ελληνόφωνη περιοχή της Κάτω Ιταλίας (Απουλία), γνωστότερη ως Grecia Salentina. Πρόκειται για μια περιοχή 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων νοτίως της πόλης Lecce, που κατοικείται από 40.000 κατοίκους, των οποίων τα ήθη, τα έθιμα, αλλά κυρίως η γλώσσα τους –η γραικάνικη διάλεκτος– αναδύουν άρωμα και πολιτισμό ελληνικό.
Ανατρέχοντας άλλωστε στα αρχαία κείμενα του Στράβωνα και του Ηρόδοτου, προκύπτουν αδιάσειστα στοιχεία αναφορικά με την ελληνικότητα της περιοχής, ενώ οι πρώτες αναφορές ξεκινούν από την Μινωική εποχή, όταν η σημερινή Απουλία ήταν η χώρα των Ιάπυγων, των Μεσσάπιων και των Λευκανών.
Παρά το γεγονός της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας στην περιοχή της Απουλίας, οι σύγχρονες επιστημονικές απόψεις (στηριζόμενες φυσικά στις διαθέσιμες ιστορικές πηγές) δεν έχουν καταφέρει να αποσαφηνίσουν επαρκώς για το εάν το ελληνικό γλωσσικό στοιχείο της περιοχής έλκει την προέλευσή του από την αρχαιότητα ή προέκυψε κατά την βυζαντινή περίοδο, εξαιτίας της μετακίνησης ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή –με την μορφή μεταναστευτικών κυμάτων– από την Πελοπόννησο.
Η διάλεκτος των Γκραίκων (όπως ονομάζουν τον εαυτό τους οι γηγενείς των ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας), από τις αρχές του 20ου αιώνα έχει αποτελέσει θέμα εκτεταμένης έρευνας και μελέτης από κορυφαίες προσωπικότητες της διεθνούς φιλολογικής κοινότητας. Ωστόσο, ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την προέλευση της γλώσσας δεν έχουν ακόμα προκύψει.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, εννιά δήμοι της περιοχής προχώρησαν στην δημιουργία ενός ενιαίου οργανισμού (Unione dei Comuni della Grecia Salentina), με σκοπό τη διάσωση της ελληνικής πολιτιστικής και ιστορικής τους κληρονομιάς. Παράλληλα, στο πανεπιστήμιο του Lecce, ιδρύθηκε και ξεκίνησε να λειτουργεί έδρα ελληνικής φιλολογίας.
Η δική μου γνωριμία με τα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina, που έγινε παρέα με μια λευκή Suzuki DL650A V-Strom, συνοδεύτηκε από την συγκλονιστική διαπίστωση ότι οι κάτοικοί της αποτελούν την πιο τρανή απόδειξη για την ελληνικότητα της συγκεκριμένης περιοχής. Αρκετοί ήταν εκείνοι που μου δήλωσαν απερίφραστα ότι είναι Γκραικάνοι, όχι μόνο στην κουλτούρα αλλά στη μνήμη και στην καρδιά. Παντού συνάντησα ονόματα ελληνικά: στα χωριά, στους δρόμους, στις επιγραφές καταστημάτων – ακόμα όμως και το τοπίο, ένα κλασικό οικοσύστημα ξερολιθιάς και ελιάς, θύμιζε έντονα αντίστοιχο ελληνικό.

Δίχως υπερβολή, η παρουσία μου στα χωριά των Γκραικάνων, μόνο χαρά και ενθουσιασμό προσέδιδε στους ντόπιους, αφού απέναντί τους είχαν ένα "λεντίτι" (αδελφό) από την Ελλάδα. Ενώ εγώ από την πλευρά, με έκπληξη συνειδητοποιούσα ότι η περιπλάνηση με την λευκή V-Strom 650 στα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina είχε μετουσιωθεί σε κάτι δυνατότερο και πιο συναρπαστικό από ένα συνηθισμένο ταξίδι στην ιταλική γη. Παραδόξως, το οδοιπορικό μου στην Απουλία είχε προσλάβει την μορφή μιας ενθουσιώδης αναζήτησης άλλου ενός χαμένου κρίκου της μακριάς αλυσίδας του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.
Τι πήρα μαζί μου αποχαιρετώντας την ελληνόφωνη γη της Απουλίας; Ένα γκραικάνικο ερωτικό τραγούδι, που έκλεισα για πάντα μέσα
στην καρδιά μου:

"Orrio tto fengo pu su ste kanoni
orrio tto fengon io pu s’ oste panu su.
Esprize tikane, sekundu o chioni
jo llustro pu embie o fengo’pu cipanu.
Ma en io ttosso ciso mea spiandorro
Cino pu ferefse i kkardian emena,
io t’ ammai-ssu, a maddhia, o muson olo
Pou kante o fengo, kanononta esena!"

("Ωραίο το φεγγάρι που κοιτούσες.
Ωραίο το φεγγάρι που ήταν πάνω σου.
Άσπριζαν τα πάντα σαν το χιόνι
για το φως που το φεγγάρι έστελνε από εκεί ψηλά.
Μα δεν ήταν τόσο αυτή η μεγάλη λάμψη
αυτό που πλήγωσε την καρδιά μου,
όσο τα μάτια σου, τα μαλλιά, όλο το πρόσωπο
που μάγευαν το φεγγάρι που κοιτούσε εσένα!")

Κωνσταντίνος Μητσάκης

https://bit.ly/MOTO_680

Επικαιρότητα

Honda: Κάνει τη Σαχάρα χρυσωρυχείο στην κατασκευή δρόμων - Για 1η φορά χρήση άμμου από έρημο

Μέσω της PathAhead οι Ιάπωνες παρουσίασαν το νέο τεχνητό υλικό Rising Sand

Από τον

Θοδωρή Ξύδη

7/4/2026

Η άμμος της ερήμου ήταν μέχρι πρότινος ένα υλικό που δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην οδοποιία και τις οικοδομές και η νεοσύστατη PathAhead της Honda είναι η εταιρεία που έρχεται για να το αλλάξει αυτό με το Rising Sand και μια τεχνολογία που δίνει λύσεις ποικιλοτρόπως.

Η νέα startup εταιρεία της Honda προέκυψε από το πρόγραμμα δημιουργίας νέων επιχειρήσεων "IGNITION" των Ιαπώνων και κάνει ντεμπούτο παρουσιάζοντας το νέο υλικό που βάζει στο παιχνίδι την άμμο της ερήμου στην κατασκευή δρόμων.

Όπως στα κτίρια, η άμμος είναι ένα από τα βασικά υλικά που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή δρόμων και η άμμος που πληροί τις προδιαγραφές για αυτόν τον σκοπό είναι εκείνη που βρίσκεται στη θάλασσα, τα ποτάμια και τα λατομεία. Η άμμος της ερήμου δεν πληροί τις προδιαγραφές γιατί οι κόκκοι της είναι πιο λείοι και στρογγυλοί από αυτό που χρειάζεται στην οδοποιία, τα κτήρια και τις υποδομές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, μεταξύ άλλων η Σαουδική Αραβία, η οποία εισάγει άμμο για να οτιδήποτε χρειάζεται να χτίσει και να κατασκευάσει!

Ως το δεύτερο πιο χρησιμοποιημένο υλικό στον πλανήτη από τον άνθρωπο μετά το... νερό, υπολογίζεται ότι περίπου 50 δισ. τόνοι άμμου (και χώματος) χρησιμοποιούνται κάθε χρόνο στις κατασκευές σε όλον τον κόσμο με ρυθμό που σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπει την φυσική αναπλήρωση της άμμου, η οποία έχει εξαιρετικά μεγάλη σημασία στη διατήρηση οικοσυστημάτων στις περιοχές που βρίσκεται -ακόμη περισσότερο στα ποτάμια-, της βιοποικιλότητας αλλά και του περιορισμού των φυσικών καταστροφών σε τοπικό επίπεδο -όπως πλημμύρες-, ειδικά στα ποτάμια.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τον τεράστιο περιβαλλοντικό αντίκτυπο που έχει η αφαίρεση τόσο μεγάλων ποσοτήτων άμμου από ποτάμια, λίμνες και θάλασσες, ενώ σίγουρα κανείς δεν μπορεί να φανταστεί αυτή τη στιγμή ότι υπάρχει σχετική έλλειψη άμμου σε όλον τον κόσμο για κατασκευές, λόγω των περιορισμών που προσπαθούν να επιβάλλουν κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί στην ανεξέλεγκτη συλλογή της από οπουδήποτε.

Το τεχνητό αδρανές Rising Sand δημιουργείται έπειτα από κοκκοποίηση της άμμου που προέρχεται από έρημο, με αύξηση από 100 μm σε κόκκους διαμέτρου μερικών χιλιοστών, με την τεχνολογία που έχει αναπτύξει η Honda. Σύμφωνα με την PathAhead, έχει διάρκεια ζωής που φτάνει τα 20 χρόνια, η χρήση του έναντι άμμου θαλάσσης ή ποταμιών μειώνει το κόστος κατά 60%, ενώ μειώνεται σημαντικά και ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος.

Η εταιρεία αναφέρει επίσης ότι έναντι αντίστοιχων φυσικών αδρανών υλικών η αντοχή του παρουσιάζεται αυξημένη κατά 2,5 φορές. Έτσι η τυπική διάρκεια ζωής ενός δρόμου μπορεί να αυξηθεί από τα 10 σε περισσότερα από 20 χρόνια και έτσι μειώνεται κατά 60% το κόστος, ενώ η τιμή του Rising Sand αναμένεται να είναι κοντά σε εκείνη των συμβατικών υλικών που χρησιμοποιούνται στην οδοποιία.

Στο τιμόνι της νεοσύστατης PathAhead βρίσκεται ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Masayuki Iga. Ο Ιάπωνας πέρασε 11 χρόνια στη Honda R&D κάνοντας έρευνα σε διάφορα υλικά στο ομώνυμο ερευνητικό τμήμα των Ιαπώνων και εξειδικεύτηκε στην εξέλιξη ατσάλινων φύλλων για χρήση στην αυτοκινητοβιομηχανία αλλά και στην εξέλιξη βιώσιμων υλικών.

Η Honda αναμένεται να χτίσει εργοστάσιο επεξεργασίας στην Κένυα το 2028 για να παράγει τοπικά Rising Sand σε μια στρατηγική κίνηση με την αφρικάνικη ήπειρο να έχει μόλις το 20% των δρόμων της με ασφαλτόστρωση. Σε συνδυασμό με την ελλιπή τους συντήρηση το κόστος μεταφορών στην Αφρική υπολογίζεται ότι είναι τρεις φορές υψηλότερο έναντι πιο αναπτυγμένων περιοχών του πλανήτη.

Honda και PathAhead φαίνεται να έχουν έναν θησαυρό στα χέρια τους που θα αξιοποιήσουν αρχικά στην Αφρική. Μετά από αυτήν την εξέλιξη πότε άραγε θα αρχίσουμε να ανησυχούμε και για τις ερήμους του πλανήτη;