Αφιέρωμα: Περίεργοι και μοναδικοί φωτεινοί σηματοδότες πεζών ανά τον κόσμο

Από τους Αντιρίξ & Συμφωνίξ, σε βίκινγκ, anime και ανατολικογερμανικά ανθρωπάκια
Περίεργοι φωτεινοί σηματοδότες του κόσμου
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

4/1/2024

Πρόσφατα, για να τιμήσει η Βαρκελώνη τον τοπικό δημιουργό κόμικς Francisco Ibanez, υπεύθυνο για τους χαρακτήρες Mortadelo & Filemon, γνωστούς σε εμάς ως Αντιρίξ & Συμφωνίξ, παρουσίασε τέσσερις μοναδικούς φωτεινούς σηματοδότες για πεζούς, με τις φιγούρες των δυο ηρώων, δίνοντας ιδιαίτερο αέρα στην ισπανική πόλη, κάτι που έχουμε δει κατά καιρούς να γίνεται ανά τον κόσμο με πρωτότυπα αποτελέσματα.

Οι μυθικοί κωμικοί χαρακτήρες Mortadelo και Filemón -Αντιρίξ και Συμφωνίξ "ελέγχουν" ήδη την κυκλοφορία σε τέσσερα φανάρια στη Βαρκελώνη, με το πρώτο από αυτά να βρίσκεται στη συμβολή των οδών Treball και Concili de Trento, στη συνοικία Sant Martí, όπου έζησε ο κομίστας Ibáñez. Το συγκεκριμένο κόμικς είναι από τα δημοφιλέστερα ισπανικά κόμικς της ιστορίας, με πωλήσεις που έχουν ξεπεράσει τα 150 εκατομμύρια αντίτυπα.

Αντιρίξ και Συμφωνίξ

Στα ελληνικά, η μετάφραση σε Αντιρίξ και Συμφωνίξ έγινε για να “κλέψουν” λίγη από τη δόξα του Αστερίξ, ενώ αρχικά το κόμικ εμφανίστηκε στο περιοδικό Βαβούρα, πριν εκδοθεί αυτόνομα από τις εκδόσεις Όσκαρ Πρες (1987) και Εκδόσεις Παπαχρυσάνθου (1989-1990).

Αντιρίξ και Συμφωνίξ

Τα φανάρια στη Βαρκελώνη παρουσίασε ο ίδιος ο δήμαρχος της πόλης, Jaume Collboni, με την οικογένεια του σχεδιαστή να έχει δώσει το πράσινο φως. Μια καλαίσθητη και έξυπνη κίνηση, που μας δίνει ελπίδες να δούμε και εμείς κάποια στιγμή φανάρια φόρο-τιμή στα “μπαντιλίκια”!

Όμως η Βαρκελώνη δεν είναι η μόνη πόλη του κόσμου με πρωτότυπους “Σταμάτη και Γρηγόρη”, καθώς αρκετές είναι οι περιπτώσεις μοναδικών φιγούρων, από τη Δύση έως την Ανατολή.

ampelmännchen

Ίσως η πιο γνωστή πρωτότυπη φιγούρα φωτεινού σηματοδότη βρίσκονται στη Γερμανία, και ονομάζεται Ampelmännchen (ανθρωπάκι του φωτεινού σηματοδότη). Οι συγκεκριμένες φιγούρες δημιουργήθηκαν το 1961 από τον Ανατολικογερμανό Karl Peglau πριν την επανένωση της Γερμανίας το 1990, αποκτώντας cult status μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Πριν τα ανθρωπάκια που δημιούργησε ο Peglau, οι φωτεινοί σηματοδότες για τους πεζούς ήταν ίδιοι με εκείνους για τα οχήματα. Είχαν δηλαδή μόνο τυποποιημένα χρώματα, όπως των αυτοκινήτων: πράσινο, κίτρινο / πορτοκαλί και κόκκινο, χωρίς κάποια ανθρώπινη φιγούρα.

ampelmännchen

Ο Peglau έλαβε υπόψη του πως τα χρώματα μόνο δυσκόλευαν τους χρήστες με αχρωματοψία, αλλά και το ότι οι σηματοδότες των πεζών ήταν πολύ μικροί, με αδύναμους λαμπτήρες που δεν έφεγγαν ικανοποιητικά στον δυνατό ήλιο. Πρότεινε να διατηρηθούν τα τρία χρώματα και παράλληλα να εισαχθούν διαισθητικά σχήματα για κάθε έγχρωμο φως. Για να φαίνονται καλύτερα, τα δύο ανθρωπάκια του Peglau (το κίτρινο εγκαταλείφθηκε καθώς κρίθηκε μη απαραίτητο για τις ταχύτητες διέλευσης των πεζών) είχαν μεγάλες διαστάσεις, ενώ ξεχώριζαν από το… καπέλο που φορούσαν.

Karl Peglau

Η γραμματέας του Peglau, Anneliese Wegner σχεδίασε το Ampelmännchen σύμφωνα με τις υποδείξεις του. Η αρχική ιδέα προέβλεπε το Ampelmännchen να έχει δάχτυλα, αλλά η ιδέα αυτή εγκαταλείφθηκε λόγω τεχνικών δυσκολιών με τον φωτισμό. Ωστόσο, το "ζωηρό", "χαρούμενο" και ενδεχομένως "μικροαστικό" καπέλο του άνδρα - εμπνευσμένο από μια καλοκαιρινή φωτογραφία του Erich Honecker με ψάθινο καπέλο διατηρήθηκε. Το Ampelmännchen παρουσιάστηκε επίσημα στις 13 Οκτωβρίου 1961 στο Βερολίνο, ενώ αποδείχθηκε τόσο δημοφιλές που έγινε μέρος της εκπαίδευσης για την οδική ασφάλεια των παιδιών στις αρχές της δεκαετίας του '80, με το Υπουργείο Εσωτερικών της Ανατολικής Γερμανίας να “ζωντανεύει” τις δύο φιγούρες των φωτεινών σηματοδοτών ως ομιλούντες χαρακτήρες.

ampelmännchen

Εν τέλει, τα ανθρωπάκια του Peglau εξελίχθηκαν σε σύμβολο του Βερολίνου αλλά και της Γερμανίας, και σήμερα υπάρχει εταιρεία που παράγει δεκάδες τουριστικά προϊόντα με τα σήματα των Ampelmännchen, δημιουργώντας τεράστιο τζίρο από αυτά.

Αάρχους

Μια κόμη πόλη που περηφανεύεται για τα δικά της μοναδικά φανάρια πεζών είναι το Aarhus της Δανίας, όπου το 2019 ο Δήμος εισήγαγε φωτεινούς σηματοδότες για τους πεζούς με φιγούρες Βίκινγκ σε 17 σημεία της πόλης. Τα φανάρια Βίκινγκ σημαδεύουν τη στενή σχέση της δεύτερης πόλης της Δανίας με τους θρυλικούς Σκανδιναβούς θαλασσοπόρους και πολεμιστές. Η ιδέα προήλθε από τον δημοτικό σύμβουλο στο τμήμα πολεοδομίας του Άαρχους, Bünyamin Simsek, που ήθελε να ενισχύσει την ταυτότητα των κατοίκων του Aarhus και να τονίσει τη σύνδεση της πόλης με τους Βίκινγκς. Όπως αναφέρει ο Simsek, το παρελθόν των Βίκινγκς της Δανίας αντικατοπτρίζεται στους δρόμους του Άαρχους, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις έχουν διατηρήσει τη χάραξη που υπήρχε πριν από 1.000 και πλέον χρόνια. Η ιδέα έγινε πραγματικότητα με τη βοήθεια του μουσείου ιστορίας και αρχαιολογίας Moesgaard. "Πολλές πόλεις της Δανίας είχαν αξιοσημείωτη σημασία στην εποχή των Βίκινγκς, αλλά καμία άλλη εκτός από το Άαρχους δεν έχει διατηρήσει τη γεωγραφική τους διάταξη από τότε. Δεν είναι τυχαίο ότι έχουμε δρόμους που ονομάζονται Graven (Η τάφρος) και Volden (Η οχύρωση)", δήλωσε ο διευθυντής του Μουσείου Moesgaard Lars Krants. "Με έναν λογικό προϋπολογισμό, μπορούμε να αλλάξουμε επιλεγμένες διαβάσεις πεζών και να δημιουργήσουμε αξία τόσο για τους τουρίστες όσο και για τους κατοίκους του Άαρχους."

Astro Boy

Στην Ιαπωνία, την πατρίδα του Anime και των Manga, το 2014 η Yokohama επέλεξε να τιμήσει τον εμβληματικό χαρακτήρα Astro Boy (γνωστό στην Ιαπωνία ως Mighty Atom), της ιαπωνικής σειράς κόμικς του Osamu Tezuka που ξεκίνησε να εκδίδεται το 1952. Η σειρά έγινε μια από τις πιο επιτυχημένες σειρές manga και anime στον κόσμο, με τους 23 τόμους της να έχουν πουλήσει συνολικά πάνω από 100 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως. Η σειρά έχει συμπεριληφθεί σε πολλές λίστες με τα καλύτερα anime όλων των εποχών και έχει εμπνεύσει πολλούς άλλους δημιουργούς στη δημιουργία manga. Τα φανάρια της Yokohama βρίσκονται στην περιοχή Sagami -περιοχή γνωστή και ως “πόλη των ρομπότ”, που με αυτό τον τρόπο θέλει να προωθήσει τις ρομποτικές βιομηχανίες της.

LGBT σηματοδότες

Τέλος, μέσα στις πολλές ακόμα ιδιαίτερες δημιουργίες όσον αφορά στους φωτεινούς σηματοδότες πεζών στον κόσμο, βρίσκονται και τα LGBTQ+ Friendly φανάρια της Αυστρίας που εμφανίστηκαν πρόσκαιρα στη Βιέννη το 2015, φανάρια που οδήγησαν σε οργισμένες αντιδράσεις και απειλές για μηνύσεις από συντηρητικά πολιτικά κόμματα. Σε αυτά φαίνονται ζεύγη φιγούρων, με ορισμένα να απεικονίζουν άνδρα και γυναίκα, ενώ άλλα έχουν δυο γυναίκες, και άλλα δυο άντρες. Όλα τα ζευγάρια συμπληρώνονται από καρδούλες. Τα συγκεκριμένα φανάρια παρέμειναν σε λειτουργία μόνο για ένα μήνα, στα πλαίσια των εκδηλώσεων της πόλης για την ισότητα, την ανεκτικότητα και τη συμπερίληψη.

Φανάρια Miffy στην Ουτρέχτη

Οι Δανοί, οι Γερμανοί, οι Ισπανοί και οι Ιάπωνες -μεταξύ άλλων- έδειξαν τον δρόμο. Σειρά τώρα έχει η Ελλάδα, με φωτεινούς σηματοδότες πεζών που θα απεικονίζουν αρχαίους πολεμιστές, κομπλέ με ακόντιο, κοντό ξίφος, ασπίδα και περικεφαλαία, και κόρες που κουβαλούν στάμνες στα χέρια τους. Εμείς μια ιδέα ρίχνουμε -όπως και με τους ήρωες από τα μπαντιλίκια. Ώρα να πάρουν το θέμα στα χέρια τους οι τοπικές αρχές.

Brembo: Λέει "άντε γεια" σε ABS και υδραυλικό κύκλωμα με το σύστημα Sensify

Με τεχνητή νοημοσύνη Brake-by-Wire, έρχεται στα αυτοκίνητα - Και στο βάθος μοτοσυκλέτα
Brembo Sensify 2026 τέλος στο ABS
Από τον

Θοδωρή Ξύδη

27/5/2026

Η Brembo ανακοίνωσε πως είναι έτοιμη να προχωρήσει στη μαζική παραγωγή του συστήματος Sensify, το οποίο φέρνει μεγάλες αλλαγές στα φρένα των αυτοκινήτων αρχικά, με σημαντικότερες την κατάργηση της μονάδας του ABS και του παραδοσιακού υδραυλικού κυκλώματος για την ενεργοποίηση των δαγκανών.

Με ένα τεχνολογικό άλμα που περνά κυριολεκτικά πάνω από τα παραδοσιακά συστήματα πέδησης, η Brembo έκανε λόγο για πρώτη φορά για το Sensify το 2021, το οποίο και ήθελε να φέρει στην μαζική παραγωγή στα αυτοκίνητα τρία χρόνια αργότερα, το 2024. Ωστόσο, οι γεωπολιτικές εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο πριν από αυτήν την ημερομηνία, όπως και όσα επακολούθησαν, οδήγησαν αναμενόμενα σε καθυστέρηση, με τη Brembo να παρουσιάζεται πλέον έτοιμη για το επόμενο βήμα που περνά το σύστημα της από τη θεωρία στην πράξη. Μάλιστα, οι Ιταλοί θέλουν να επιταχύνουν τις εξελίξεις ανακοινώνοντας και σχετική κοινοπραξία με την κινέζικη Ningbo Huaxiang Electronic Co., μια από τις μεγάλες εταιρείες ηλεκτρονικών συστημάτων της Κίνας (ίδιος κλάδος με Bosch και Continental) που παρέχει τα προϊόντα της σε εγχώριους κατασκευαστές αυτοκινήτου.

H Brembo παράγει ήδη μαζικά το σύστημά της για μεγάλο κατασκευαστή αυτοκινήτου τον οποίο και δεν κατονομάζει, ενώ αναφέρει, ίσως και για λόγους μάρκετινγκ ότι και άλλα συμβόλαια έχουν πάρει τον δρόμο των υπογραφών.

Με όνομα που προκύπτει από το ουσιαστικό "Sense" (Αίσθηση) και το ρήμα Simplify (Απλοποιώ), το Sensify κάνει τα πλήρως ηλεκτρονικά/ηλεκτρικά ελεγχόμενα φρένα πραγματικότητα, ενώ καταργεί επί της ουσίας το ABS, η λειτουργία του οποίου ενσωματώνεται μόνο ως λογισμικό στην κεντρική μονάδα ελέγχου του συστήματος. 

Το "Simplify" προκύπτει επίσης από την ουσιαστική απλοποίηση του συστήματος αφού καταργείται και το υδραυλικό κύκλωμα που μεταφέρει τη δύναμη από την τρόμπα που βρίσκεται έπειτα από το πεντάλ του φρένου στις δαγκάνες και τα τακάκια - μην ξεχνάτε ότι προς το παρόν μιλάμε για αυτοκίνητα. Η Brembo αναφέρει και τα περιβαλλοντικά οφέλη που προκύπτουν από αυτήν την κατάργηση αφού η αλλαγή των υγρών των φρένων και τα σωληνάκια του κυκλώματος περνάνε στην ιστορία, κάτι που μειώνει και το κόστος συντήρησης. Οφέλη προκύπτουν και στην ασφάλεια σύμφωνα με τους Ιταλούς αφού δεν υπάρχουν υγρά στο σύστημα που μπορεί να βράσουν σε σκληρή χρήση και να μείνει το αυτοκίνητο από φρένα, δεν υπάρχουν σωληνάκια που μπορεί να διαβρωθούν και να σπάσουν, ενώ μειώνεται και η φθορά στα τακάκια αφού δεν ακουμπάνε διαρκώς πάνω στη δισκόπλακα και έτσι φθείρονται λιγότερο.

Brembo Sensify

Στο Sensify ένα ποτενσιόμετρο αναλαμβάνει να μεταφέρει την επιθυμία του οδηγού στα φρένα με τις δαγκάνες να ενεργοποιούνται ηλεκτρομηχανικά μέσω ενεργοποιητών, ενώ αισθητήρες καταγράφουν σε πραγματικό χρόνο τις συνθήκες και τα δεδομένα -όπως κάνει για παράδειγμα μια IMU στις μοτοσυκλέτεςς. 

Στα αρχικά της σχέδια πριν από πέντε χρόνια η Brembo έδειχνε ότι το κύκλωμα δεν καταργείται εντελώς, με τους ενεργοποιητές να βρίσκονται κοντά στις δαγκάνες και όχι πάνω σε αυτές, ενώ στις τελευταίες εικόνες που έχει δώσει στη δημοσιότητα, απουσιάζει αυτή η "λεπτομέρεια". Εδώ πρέπει να αναφέρει ότι το σύστημα της Brembo είναι προσαρμόσιμο ως προς την κλίμακα/μέγεθος και την εφαρμογή του όντας σχεδιασμένο και για μελλοντικά αυτοκίνητα που θα φέρουν αμιγώς ηλεκτρομηχανικά φρένα με συστήματα αυτόνομης οδήγησης. Παρόλο που έχει σχεδιαστεί κυρίως για αυτά τα μοντέλα που καθορίζονται από το λογισμικό τους (Software Defined Vehicles), ήτοι οχήματα που βελτιώνονται ποικιλοτρόπως μόνο με αναβάθμιση του λογισμικού τους (ηλεκτρικά κυρίως), είναι σε θέση να προσαρμοστεί και σε συμβατικά συστήματα πέδησης. Για αυτό σε κάποιες εκδόσεις του διατηρεί και μικρά σωληνάκια με υγρό φρένων που παρεμβάλλονται μεταξύ ενεργοποιητή και δισκόφρενου, κάτι που ωστόσο αναιρεί σε ένα βαθμό το περιβαλλοντικό όφελος και το όφελος που προκύπτει στον τομέα της ασφάλειας. Από αυτά που καταλαβαίνουμε στα ηλεκτρικά μοντέλα μπορεί ακόμη και να χρησιμοποιήσει τους ηλεκτροκινητήρες που βρίσκονται σε κάθε άξονα για να επιβραδύνει τους τροχούς μέσω του συστήματος ανάκτησης ενέργειας. Στο βίντεο που ακολουθεί φαίνεται καλύτερα η λειτουργία του συστήματος που μπορεί να είναι και μικτή, "υβριδική", με ηλεκτρομηχανικές δαγκάνες στους πίσω τροχούς, και υδραυλικούς ενεργοποιητές μπροστά.

Ένα όφελος που προκύπτει ακόμη αφορά την εξάλειψη της ανάδρασης στο πεντάλ από την εξάλειψη του ABS αλλά και τον σημαντικά μικρότερο χρόνο που χρειάζεται για να πιάσουν δουλειά οι δαγκάνες που ενεργοποιούνται από ηλεκτρικά μοτέρ. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για τα αυτοματοποιημένα συστήματα πέδησης που φέρουν τα σύγχρονα αυτοκίνητα τα οποία επεμβαίνουν αυτόνομα στα φρένα αν ανιχνεύσουν επικείμενη σύγκρουση με ζώο, πεζό, ποδηλάτη ή μοτοσυκλετιστή σε ταχύτητες πόλης. Κάθε χιλιοστό του δευτερολέπτου μετρά στην αποφυγή μιας σύγκρουσης.

Τα οφέλη δεν τελειώνουν εδώ αφού ειδικά στο αυτοκίνητο το Sensify μπορεί να επηρεάσει θετικά και τη δυναμική συμπεριφορά με το φρένο που βρίσκεται σε κάθε τροχό να λειτουργεί ανεξάρτητα. Αυτό γίνεται ήδη στα συμβατικά συστήματα πέδησης μέσω του συστήματος δυναμικής ευστάθειας ESP που φέρουν τα αυτοκίνητα (και αυτό ενσωματώνεται ως λογισμικό στην κεντρική μονάδα), όμως εδώ ο βαθμός ανεξαρτησίας είναι ακόμη μεγαλύτερος και όπως είπαμε νωρίτερα σημαντικά μικρότερος είναι και ο χρόνος. Ανάλογα με τον τροχό που φρενάρει σε ένα αυτοκίνητο μπορεί να μεταβληθεί η ταχύτητα που μπαίνει σε μια στροφή, να σταθεροποιηθεί το αυτοκίνητο κατά τη διάρκεια της στροφής αλλά και να μειωθεί η πιθανότητα να γλιστρήσει με τα τέσσερα, να υποστρέψει ή να υπερστρέψει.

Με μία μόνο κεντρική μονάδα για το σύστημα που ενσωματώνει στο λογισμικό της και τεχνητή νοημοσύνη το Sensify μαθαίνει επίσης τις συνήθειες του οδηγού και προσαρμόζει το φρενάρισμα ανάλογα με το πάτημα στο πεντάλ -πότε, πού, πώς γίνεται αυτό και με ποια συχνότητα-, ενώ παρέχει και τη δυνατότητα παραμετροποίησης της αίσθησης ανάλογα με τα κέφια του οδηγού: στη σπορ οδήγηση για παράδειγμα το πεντάλ γίνεται πιο σκληρό και άμεσο και το αντίθετο σε πιο "τουριστική" χρήση. Μπορεί επίσης να προσαρμόσει την απόδοσή του ανάλογα με το αποθηκευμένο προφίλ του χρήστη του οχήματος για πλήρη εξατομίκευση.

Εξίσου σημαντικό είναι ότι το Sensify διενεργεί διαρκώς έλεγχο για την κατάστασή του και έτσι μπορεί να προβλέψει ακόμη και βλάβη πριν αυτή γίνει πραγματικότητα, ενώ σε περίπτωση δυσλειτουργίας υπάρχει και δευτερεύον σύστημα που αναλαμβάνει δράση άμεσα, αν το κυρίως αποτύχει. Τέλος, ακόμη και κάποιος από τους τέσσερεις ενεργοποιητές (ένας για κάθε τροχό) σταματήσει να λειτουργεί, υπάρχουν οι υπόλοιποι για να σταματήσει το αυτοκίνητο με ασφάλεια με τη δύναμη της πέδησης ακόμη και σε αυτή την περίπτωση να κατανέμεται ελεγχόμενα και ανάλογα με την ανάγκη σε κάθε τροχό.

Για τη μοτοσυκλέτα η Brembo δεν κάνει φυσικά κανένα λόγο σε αυτό το σημείο, ίσως γιατί απαιτείται ακόμη μπόλικη εξέλιξη για να προκύψουν οφέλη για τους δύο τροχούς. Από τη στιγμή πάντως που με το σύστημα ασχολείται η Brembo, η ανακοίνωση του και για τον κόσμο της μοτοσυκλέτας είναι μάλλον θέμα χρόνου, εφόσον και το βάρος του συστήματος είναι τέτοιο που δεν επηρεάζει αρνητικά τη συμπεριφορά. Μιλάμε φυσικά για τις ηλεκτρομηχανικές δαγκάνες, οι οποίες τα τελευταία χρόνια εξελίσσονται με γοργό ρυθμό και όχι για την έκδοση με το υδραυλικό κύκλωμα, οι οποίες ενσωματώνουν και όλα τα οφέλη του Sensify. Οψόμεθα!