Μέσα σε δύο δεκαετίες μπορεί να αλλάξει ολόκληρος ο κόσμος, όπως έχουμε διαπιστώσει όλοι μας. Από αυτό όμως φαίνεται πως εξαιρούνταν ό,τι είχε να κάνει με τις προδιαγραφές ασφαλείας των κρανών. Οι υφιστάμενες ECE 22.05 (όλοι έχετε δει το αντίστοιχο αυτοκόλλητο ή καρτελάκι στα κράνη σας) ισχύουν από το 2000, αλλά το χειρότερο είναι ότι ούτε οι δοκιμές που γίνονται, προκειμένου να δοθούν οι πιστοποιήσεις, δεν έχουν αλλάξει από τότε!
Αυτό όμως θα αλλάξει από φέτος, καθώς ο ECE ανακοίνωσε ανανεωμένους κανονισμούς και προδιαγραφές για την ασφάλεια των κρανών οι οποίες θα ονομάζονται ECE 22.06. Πριν όμως αρχίσουμε να εξηγούμε τι σημαίνει αυτό, ας δούμε δύο πράγματα σχετικά με τον ECE και τις προδιαγραφές 22.05. Πολλοί θεωρούν, λανθασμένα, ότι ο ECE είναι ένα ευρωπαϊκός οργανισμός, αλλά στην πραγματικότητα είναι ένας οργανισμός που υπάγεται στον O.H.E και δεν έχει καμία σχέση με την Ε.Ε. O πλήρης τίτλος του είναι “Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη”, ενώ στα μέλη του περιλαμβάνονται και χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως το Ισραήλ, το Καζακστάν, οι Η.Π.Α. και ο Καναδάς, και ο ρόλος του είναι να καταρτίζει κανονισμούς για τον σύγχρονο τρόπο ζωής, συμπεριλαμβανομένων και των μεταφορών, που αυτόματα βάζει τις προδιαγραφές των κρανών στις αρμοδιότητές του.
Οι προδιαγραφές 22.05, όπως αναφέραμε και στην αρχή, ισχύουν από τις… αρχές του αιώνα μας και αποτελούν σημείο αναφοράς. Τα τελευταία χρόνια όμως, μέλη του οργανισμού δουλεύουν πάνω σε ένα νέο πακέτο κανονισμών, οι οποίοι θα αρχίσουν να εφαρμόζονται από φέτος το καλοκαίρι.
Τι είναι όμως αυτό που αλλάζει με τις 22.06 προδιαγραφές; Δύο είναι οι κύριοι παράγοντες που αναβαθμίζονται σημαντικά από αυτές. Αρχικά, είναι οι δοκιμές κρούσης, που αποτελούν το θεμελιώδες στοιχείο στις προδιαγραφές των κρανών και οι οποίες αυξάνουν δραματικά τα στάνταρ. Αυτές οι δοκιμές γίνονται τοποθετώντας το κράνος στο κεφάλι ενός “dummy” (σ.σ. οι δοκιμαστικές κούκλες που προσομοιώνουν το ανθρώπινο σώμα), το οποίο διαθέτει αισθητήρες εσωτερικά που μετρούν την δύναμη που μεταφέρεται από το κράνος κατά την διάρκεια μιας κρούσης. Στη συνέχεια, το κράνος με το κεφάλι-dummy τα ρίχνουν από ένα συγκεκριμένο ύψος πάνω σε μια σκληρή επιφάνεια και μετρούν τα δεδομένα. Με τις νέες 22.06 προδιαγραφές αυτές οι δοκιμές θα εκτελούνται σε ένα πολύ μεγαλύτερο εύρος ταχυτήτων (υψηλότερες και χαμηλότερες) και θα εξετάζονται περισσότερα σημεία πάνω στην επιφάνεια του κράνους.
Μπορεί σε μερικούς να φανούν παράξενες οι δοκιμές με χαμηλότερες ταχύτητες, αλλά αυτό υιοθετείται πλέον γιατί υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι ορισμένα κράνη που συμπεριφέρονται καλά σε κρούσεις με υψηλή ταχύτητα, δεν κάνουν το ίδιο σε αργές ταχύτητες, διότι η κατασκευή στο σύνολο είναι πολύ άκαμπτη και συμπαγής ώστε να παραμορφωθεί και να απορροφήσει μέρος της ενέργειας όπως πρέπει.
Σε μια πτώση, συχνά τα κράνη δέχονται αυτό που ονομάζεται “δευτερεύοντα χτυπήματα”, όταν ο αναβάτης φέρνει τούμπες πάνω στην άσφαλτο χτυπώντας το κεφάλι του κάτω, με τα χτυπήματα να γίνονται πιο λίγα όσο επιβραδύνεται το σώμα του. Αυτές λοιπόν οι δοκιμές, θα διασφαλίσουν ότι ένα κράνος, ακόμη και σε τέτοιες περιπτώσεις, θα κρατάει ασφαλές το κεφάλι του αναβάτη.
Στις νέες προδιαγραφές περιλαμβάνεται και μια νέα δοκιμή κρούσης, η οποία εξετάζει τις περιστροφικές δυνάμεις που μεταφέρονται από το κράνος σε περίπτωση πτώσης. Η απότομη περιστροφική κίνηση που βιώνει το κεφάλι του αναβάτη όταν χτυπάει απότομα πάνω σε μια σκληρή επιφάνεια, μπορεί να προκαλέσει χειρότερη ζημιά απ’ ό,τι θεωρούνταν παλιότερα, και οι νέες δοκιμές διαπιστώνουν το πόσο αποτελεσματικά μπορούν να μειώσουν τα κράνη την ζημιά που προκύπτει σε τέτοιες περιπτώσεις. Το κράνος με το dummy-κεφάλι, ρίχνονται πάνω σε μια αιχμηρή επιφάνεια υπό γωνία, και οι νέοι σένσορες μετρούν την περιστροφική επιτάχυνση μέσα στο κεφάλι. Τα κράνη που είναι πιο λεία και πιο στρογγυλά εξωτερικά λογικά θα συμπεριφέρονται καλύτερα, καθώς δεν θα έχουν επιφάνειες που μπορεί να “μαγκώσουν” κάπου, ενώ η έξυπνη σχεδίαση στις επιστρώσεις μπορούν να μειώσουν την κίνηση που μεταδίδεται από το εξωτερικό κέλυφος στο κεφάλι του αναβάτη.
Ο άλλος κύριος παράγοντας στις αναβαθμισμένες δοκιμές, αφορά αλλαγές στην τεχνολογία των κρανών που έχει εξελιχθεί από το 2000. Σε όλο αυτό το διάστημα, χαρακτηριστικά όπως το ανοιγόμενο μπροστινό τμήμα (flip-up κράνη), εσωτερικά ζελατινάκια για τον ήλιο, Bluetooth συσκευές, action κάμερες και άλλα επιπρόσθετα αξεσουάρ, έγιναν πλέον πολύ συνηθισμένα αλλά το πώς επιδρούν στην συμπεριφορά ενός κράνους δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο.
Με τις 22.06 προδιαγραφές, οι δοκιμές θα γίνονται με το ανοιγόμενο τμήμα σε διάφορες θέσεις, ενώ θα τεστάρεται το κάθε κράνος με όλα τα εργοστασιακά αξεσουάρ τοποθετημένα. Αν μια εταιρεία προσφέρει δικό της σύστημα ενδοεπικοινωνίας, ή εσωτερικά ακουστικά για κάποιο κράνος της γκάμας της, οι δοκιμές θα καταγράφουν τυχόν διαφορές στην συμπεριφορά του κράνους. Προφανώς, είναι αδύνατον να δοκιμαστούν όλα τα after market αξεσουάρ για όλα τα κράνη, οπότε οι δοκιμές θα περιοριστούν στα εργοστασιακά αξεσουάρ της εκάστοτε εταιρείας.
Τέλος, υπάρχουν ορισμένες μικρές αλλαγές σχετικά με τις προδιαγραφές για τις ζελατίνες των κρανών. Τα τεστ κρούσεις γι’ αυτές, που ουσιαστικά προσομοιώνουν χτύπημα με μεγάλη ταχύτητα από κάποια πέτρα ή κάτι αντίστοιχο, γίνονται επίσης πιο αυστηρά, με αύξηση της ταχύτητας στις προσομοιώσεις. Οι ομολογκαρισμένες για το δρόμο φιμέ ζελατίνες, με την ένδειξη “Χρήση μόνο την ημέρα”, θα μπορούν πλέον να είναι λίγο πιο σκούρες, με το ποσοστό του φωτός που θα επιτρέπουν να περάσει να πέφτει από το 50 στο 35%. Οι εσωτερικές ζελατίνες για τον ήλιο θα μπορούν να είναι κι αυτές πιο σκούρες, αλλά θα πρέπει να χρησιμοποιούνται πάντα με την κανονική ζελατίνα στην θέση της.
Το εύλογο ερώτημα που τίθεται, είναι το πότε θα δούμε αυτές τις νέες προδιαγραφές ECE 22.06 στα κράνη που αγοράζουμε και αν, φυσικά, θα εξακολουθούν να πωλούνται κράνη με τις προηγούμενες, ECE 22.05 προδιαγραφές. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, όπως προαναφέραμε, τα νέα δεδομένα θα αρχίσουν να ισχύουν από φέτος το καλοκαίρι και από εκείνο το σημείο κι έπειτα οι έμποροι θα έχουν ένα περιθώριο τριών ετών να πουλήσουν κράνη με τις ECE 22.05 προδιαγραφές, ενώ παράλληλα θα πουλούν και κράνη με τις νέες προδιαγραφές. Τα κράνη με την ένδειξη ECE 22.05 θα παραμείνουν νόμιμα για χρήση, οπότε δεν θα συντρέχει λόγος για άμεση αντικατάσταση του κράνους σας. Θα πρέπει βεβαίως να αναφέρουμε, ότι πολλά από τα κράνη προδιαγραφών ECE 22.05 θα περάσουν με επιτυχία και τις δοκιμές των ECE 22.06 χωρίς αλλαγές, ειδικά αυτά που ανήκουν σε κορυφαίες κατηγορίες γνωστών εταιρειών.
