BMW: Πατέντες για χειρόφρενο ενσωματωμένο στον άξονα που πιθανόν θα φέρει immobilizer

Με τρεις διαφορετικούς τρόπους η δυνατότητα εφαρμογής
Θάνο Αμβρ. Φελούκα
Από τον

Θάνο Αμβρ. Φελούκα

19/10/2022

Η ιδέα του χειρόφρενου στις μοτοσυκλέτες δεν είναι νέα. Σύγχρονες μοτοσυκλέτες όπως το Honda Africa Twin στην έκδοση DCT, τα σκούτερ της BMW εκτός της σειράς των 400 κ. εκ. και πολλά ακόμη δίκυκλα με αυτόματη μετάδοση την χρησιμοποιούν. Ωστόσο στα προαναφερθέντα παραδείγματα πρόκειται ουσιαστικά για μία πρόσθετη δαγκάνα που με μηχανικό τρόπο πιάνει στο φρένο μετά από εντολή του αναβάτη.

Στην προκειμένη περίπτωση όμως οι πατέντες αφορούν ένα σύστημα το οποίο θα εφαρμόζει στον άξονα τελικής μετάδοσης, τον οποίο παραδοσιακά χρησιμοποιεί η BMW σε πολλά από τα μοντέλα της.

Η ιδέα προέρχεται από τον εργαζόμενο της εταιρείας, Thomas Ringholz. Σύμφωνα με αυτή ένα επιπλέον σύστημα πέδησης βρίσκεται τοποθετημένο στο σύστημα αρθρώσεων πίσω από τα γρανάζια μετάδοσης. Με τη χρήση σιαγώνων ή ενός ιμάντα πέδησης το σύστημα θα σφίγγει υδραυλικά πάνω στον άξονα αποτρέποντάς τον να κινηθεί. Η πρώτη σκέψη είναι πως δεν θα είναι δυνατή η ενεργοποίησή του κατά τη διάρκεια της οδήγησης, παρά μόνο όταν η μοτοσυκλέτα είναι σταθμευμένη.

Για ακόμη μεγαλύτερη ασφάλεια υπάρχει η πρόβλεψη να γίνεται η εμπλοκή του με την διαμεσολάβηση immobilizer, ενώ για την εφαρμογή του συστήματος υπάρχουν τρεις διαφορετικές επιλογές. Πρώτη στην λίστα είναι μηχανικά μέσω ντίζας και αντίστοιχης μανέτας στο τιμόνι. Με τον τρόπο αυτό ο αναβάτης θα μπορεί να το ενεργοποιήσει με αμεσότητα όταν παρκάρει και να το απενεργοποιήσει χωρίς να είναι απαραίτητο να γυρίσει τον διακόπτη. Καλό αυτό για τις περιπτώσεις που θέλεις να σπρώξεις την μοτοσυκλέτα ή να την μανουβράρεις μπρος-πίσω σβηστή. Η επόμενη λύση είναι ηλεκτρομαγνητικά, όπου ξανά η παρέμβαση του αναβάτη είναι αναγκαία, ώστε να δώσει την εντολή, αλλά σε αυτή την περίπτωση θα υπάρχει ένας σερβομηχανισμός που θα παρεμβάλλεται. Κάτι τέτοιο βέβαια προσθέτει βάρος και πολυπλοκότητα. Τρίτη και τελευταία λύση είναι η αυτόματη λειτουργία. Σε αυτή την περίπτωση το σύστημα θα μπλοκάρει τον άξονα αυτόματα μόλις η μοτοσυκλέτα παρκάρει και σταματήσει κάθε κινησή της, δίνοντας ένα μικρό χρονικό περιθώριο αντίστοιχο ίσως με τον χρόνο που παραμένουν ανοικτά τα φώτα ώστε ο αναβάτης να απομακρύνεται με ασφάλεια από το σημείο που την έχει παρκάρει.

Η αυτόματη λειτουργία που εμπλέκει τους αισθητήρες της μοτοσυκλέτας, μπορεί να αφαιρεί την ουσία της έννοιας «χειρόφρενο» από το σύστημα αλλά ανοίγει το παράθυρο και για άλλες χρήσεις, συνδυαστικά των συμβατικών φρένων, όπως σε περιπτώσεις που ανιχνεύεται έντονη πίεση στην μανέτα και υψηλή ταχύτητα με το σύστημα να αυξάνη την δύναμη των φρένων. Η μοτοσυκλέτα μπορεί να αποφασίζει τότε την εμπλοκή του συστήματος, σε συνδυασμό με την ECU που είναι σε θέση να αποφασίζει για το μέγεθος του φρένου κινητήρα, ενεργώντας απευθείας στο άνοιγμα των βαλβίδων ανεξάρτητα της γκαζιέρας και πάντα σε συνδυασμό με τις ρυθμίσεις του αναβάτη.

Μπορεί επίσης να γίνει ένα ένα πιο άμεσο hill assist για την βοήθεια του αναβάτη να ξεκινήσει σε έντονες ανωφέρειες, ενώ θα απενεργοποιείται με τη χρήση του γκαζιού, όπως ακριβώς συμβαίνει και τώρα που το βοήθημα αυτό είναι ένας απλός αλγόριθμος που παίρνει δεδομένα από την IMU και διατάζει το πίσω φρένο.

Επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν δικλείδα ασφαλείας σε περίπτωση που το αρθρωτό σύστημα του άξονα έχει κάποιο πρόβλημα, προκειμένου να αποφευχθεί ένα ενδεχόμενο ατύχημα.

Το πρώτο μοντέλο που είναι πιο πιθανό να έχει ένα τέτοιο σύστημα, είναι το R18. Αυτή τη στιγμή είναι η από τις βαρύτερες μοτοσυκλέτες στην γκάμα της BMW και με σημαντικά αποθέματα ροπής, κάνοντας το σύστημα αυτό να βρίσκει την πιο πρακτική εφαρμογή του ώστε να βοηθήσει τον αναβάτη, ειδικά σε ανισόπεδες επιφάνειες με έντονη κλίση. O εκτεθειμένος στην θέα άξονάς του κάνει τα πράγματα ακόμη πιο εύκολα για την τοποθέτηση του συστήματος. Πάνω σε αυτόν άλλωστε, μοιάζει να είναι βασισμένα τα σχέδια που το απεικονίζουν.

Δεν αποκλείεται αργότερα να δούμε κάτι αντίστοιχο και σε άλλα μοντέλα της BMW που λειτουργούν με άξονα τελικής μετάδοσης.

Λύσεις με αρθρωτό σύστημα πέδησης, χρησιμοποιούνται από τους Γερμανούς (και όχι μόνο) ήδη από τη δεκαετία του 1920 με χαρακτηριστικό παράδειγμα το BMW R 42. Ενώ εφαρμογή έχει δει και σε αγωνιστικές μοτοσυκλέτες της εταιρείας. Ωστόσο σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις δεν χρησιμοποιούνταν ως χειρόφρενο, αλλά ως το φρένο πέδησης με τη χρήση μοχλού στα δεξιά της μοτοσυκλέτας. Σε κάθε περίπτωση είναι κάτι που η BMW έχει δοκιμάσει στο παρελθόν και συγκεκριμένα για το R18 προσδίδει και μία νότα πιστότητας με την εποχή που πρεσβεύει.

Ο εφευρέτης του Start&Stop σχολιάζει: "Ο Τραμπ σκότωσε την τεχνολογία που κάνει τα αυτοκίνητα πιο οικολογικά"

Ο 88χρονος Mauro Palitto, δημιουργός του πρώτου Start&Stop, μιλά για την απόφαση των ΗΠΑ να καταργήσουν περιβαλλοντικά κίνητρα
Start&Stop
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

4/3/2026

Από το κέντρο έρευνας της FIAT μέχρι τη Regata ES του 1983, η ιδέα που γεννήθηκε από ένα απλό χρονόμετρο έγινε παγκόσμιο στάνταρ. Σήμερα όμως, η πολιτική απόφαση των ΗΠΑ φέρνει το Start&Stop ξανά στο προσκήνιο.

Ο Mauro Palitto, σήμερα 88 ετών, γεννημένος στη Ρώμη αλλά ταυτισμένος με το Τορίνο λόγω της μακράς του πορείας στο θρυλικό εργοστάσιο Lingotto της FIAT, είναι ο άνθρωπος πίσω από το πρώτο σύστημα αυτόματης διακοπής και επανεκκίνησης κινητήρα σε αυτοκίνητο παραγωγής. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ως υπεύθυνος μοντέλου για τα Ritmo και Regata της FIAT, παρουσίασε το πρώτο αυτόματο Start&Stop στο FIAT Regata ES, ένα σύστημα ικανό να σβήνει τον κινητήρα κατά τη στάση και να τον επανεκκινεί μέσα σε λίγα δέκατα του δευτερολέπτου.

Σήμερα, η απόφαση της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) των ΗΠΑ, κατόπιν πρωτοβουλίας της κυβέρνησης του Donald Trump, να καταργήσει τα ομοσπονδιακά περιβαλλοντικά κίνητρα που συνδέονται με το Start&Stop, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις με μέρος των κατασκευαστών να χαιρετίζουν την πρωτοβουλία.

Για τον Palitto, όμως, το τίμημα είναι ξεκάθαρο, αύξηση εκπομπών και οπισθοδρόμηση. “Η διοίκηση Τραμπ έχει λάβει αποφάσεις που θα χαρακτήριζα σχεδόν εγκληματικές. Αυτή η πρωτοβουλία κινείται στην ίδια κατεύθυνση”, σχολιάζει. “Το Start&Stop δεν είναι ιδεολογική επιβολή. Είναι μια απλή και αποτελεσματική τεχνική λύση που μειώνει κατανάλωση και εκπομπές χωρίς να επιβαρύνει τον χρήστη ή τη βιομηχανία.”

Η αρχή του Start&Stop

Για να κατανοήσει κανείς την απαρχή της ιδέας, πρέπει να επιστρέψει στο 1982, στο Centro Ricerche FIAT. Εκεί, ο Palitto είδε ένα παλιό FIAT 128 με αυτοσχέδια συσκευή που κατέγραφε τους χρόνους ρελαντί.

“Οδήγησα από το Orbassano στο Mirafiori, περίπου 15 χιλιόμετρα. Μου πήρε 35 λεπτά και ανακάλυψα ότι το αυτοκίνητο είχε μείνει ακίνητο πάνω από 10 λεπτά με τον κινητήρα να δουλεύει.”

Αυτό το απλό δεδομένο έγινε η σπίθα, γιατί να μη σβήνει αυτόματα ο κινητήρας όταν το αυτοκίνητο είναι σταματημένο με το κιβώτιο στην νεκρό και να επανεκκινεί όταν ο οδηγός θελήσει να ξεκινήσει;

Οι δοκιμές έγιναν αρχικά σε Ritmo που προορίζονταν για απόσυρση. Τα αποτελέσματα ήταν καλύτερα του αναμενομένου και απέδειξαν ότι η συχνή επανεκκίνηση δεν προκαλούσε σημαντική φθορά. Το 1983, η Regata ES έγινε το πρώτο αυτοκίνητο παραγωγής στον κόσμο με αυτόματο Start&Stop στον βασικό εξοπλισμό, σχεδόν δύο δεκαετίες πριν η τεχνολογία διαδοθεί ευρέως στα τέλη των ‘90s και στις αρχές των 2000s, με τα δίκυκλα να ακολουθούν και την τεχνολογία να βρίσκει εφαρμογή κυρίως σε scooter αστικής χρήσης.

Start&Stop

Το τεστ με τους ταξιτζήδες

Σήμερα, ο Palitto δεν οδηγεί πλέον. Μετακινείται με ταξί και κάθε διαδρομή είναι μια μικρή έρευνα αγοράς. “Χρησιμοποιείτε το Start&Stop;” ρωτά τους οδηγούς.

Πολλοί το απενεργοποιούν. “Λένε ότι είναι ενοχλητικό ή ότι χαλάει τη μπαταρία και τον κινητήρα. Είναι μύθοι”, απαντά. Το κλειδί είναι ο ηλεκτρονικός έλεγχος στροφών. Το σύστημα αποδεσμεύει την μίζα μόλις ο κινητήρας φτάσει γωνιακή ταχύτητα που υποδηλώνει πραγματική εκκίνηση. Αυτό συμβαίνει σε μόλις λίγα δέκατα του δευτερολέπτου και περιορίζει τη φθορά σε σχέση με μια παρατεταμένη χειροκίνητη εκκίνηση."

Ιδιαίτερα για ταξί που κινούνται κατά 90% σε αστικό περιβάλλον, το όφελος είναι σαφές, εκεί όπου το ρελαντί κυριαρχεί, το Start&Stop έχει τη μεγαλύτερη επίδραση.

Το μέλλον είναι ηλεκτρικό

Παρά την απογοήτευσή του, ο Palitto βλέπει την εξέλιξη της τεχνολογίας με ρεαλισμό. “Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα υποχωρούσε λόγω πολιτικής επιλογής. Πίστευα ότι θα ξεπεραστεί φυσιολογικά, στο πλαίσιο της ηλεκτροκίνησης.”

Στην Ευρώπη, όπως επισημαίνει, οι κανονισμοί είναι αυστηροί, αλλά η υποδομή δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς. Στις ΗΠΑ, θεωρεί ότι πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή.

“Είτε αρέσει είτε όχι, το μέλλον είναι ηλεκτρικό. Στα robotaxi του αύριο δεν θα υπάρχει Start&Stop, γιατί δεν θα υπάρχει κινητήρας εσωτερικής καύσης. Εκεί θα είναι η πραγματική τομή.”

Και ίσως τελικά, η εφεύρεση που γεννήθηκε από δέκα λεπτά ρελαντί σε μια διαδρομή 15 χιλιομέτρων να περάσει στην ιστορία ως ένα από τα τελευταία μεγάλα βήματα εξοικονόμησης στην εποχή της βενζίνης, πριν η ίδια η βενζίνη γίνει παρελθόν, πράγμα που μοιάζει να βρίσκεται ακόμα αρκετά μακριά, όπως επιβεβαιώνουν και οι τελευταίες εξελίξεις