Η Πράσινη Συμφωνία της Ε.Ε., και η σημασία της για τη μοτοσυκλέτα

Από το

motomag

2/11/2022

Η πρόσφατη συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μια νέα δέσμη μέτρων, περιλαμβάνει και τα ΙΧ οχήματα (εξαιρώντας για την ώρα τις μοτοσυκλέτες), με έναν εξαιρετικά φιλόδοξο -και για κάποιους μη ρεαλιστικό- στόχο: μηδενικούς ρύπους από τα ΙΧ μέχρι το 2035 και απαγόρευση πώλησης ρυπογόνων ΙΧ από την ίδια χρονιά!

Ξεκινώντας να τονίσουμε πως δεν διαφωνούμε ως προς τον στόχο, όμως ο δρόμος για την επίτευξη του απαιτεί στενή συνεργασία Ε.Ε. και βιομηχανίας οχημάτων, ώστε να τεθούν ρεαλιστικά χρονικά όρια και να ληφθούν αποφάσεις που δεν θα οδηγήσουν σε άμεση πτώχευση ούτε τους κατασκευαστές, ούτε το αγοραστικό κοινό.

Ας ξεκινήσουμε από την αρχή.

Όσον αφορά στην απαγόρευση πώλησης οχημάτων με κινητήρα εσωτερικής καύσης, το 2018 η Δανία πρότεινε να ισχύσει σε όλη την Ε.Ε. για τα Ι.Χ. βενζίνης και diesel, όμως η πρόταση απορρίφθηκε καθώς ήταν αντίθετη με τους νόμους της Ε.Ε.. Το 2019 η Δανία επανήλθε, με πρόταση για σταδιακή εξάλειψη των οχημάτων που κινούνται με ορυκτά καύσιμα μέχρι το 2030, πρόταση που υποστηρίχθηκε από 10 ακόμα κράτη της Ε.Ε..

Το Ιούλιο του 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την απαγόρευση πώλησης ρυπογόνων αυτοκινήτων και βαν το 2035, ενώ στις 8 Ιουνίου του 2022 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της πρότασης, αλλά για να γίνει εκείνη νόμος, έπρεπε να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ όλων των κρατών της Ε.Ε.. Στις 22 Ιουνίου του 2022, ο Γερμανός Υπουργός Οικονομικών Christian Lindner δήλωσε πως η κυβέρνηση του αρνούνταν να συμφωνήσει με την απαγόρευση. Όμως στις 29 Ιουνίου του 2022, μετά από 16 ώρες διαπραγματεύσεων, όλα τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και των 27 κρατών της Ε.Ε. συμφώνησαν στις προτάσεις της επιτροπής (μέρος του πακέτου μέτρων για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου Fit for 55) ώστε να απαγορευτεί η πώληση νέων ΙΧ οχημάτων με κινητήρα εσωτερικής καύσης το 2035, μέσω της εισαγωγής προδιαγραφών για μηδενικούς ρύπους CO2 για αυτοκίνητα και βαν. Η Γερμανία υποστήριξε τον στόχο, ζητώντας από την Επιτροπή να εξετάσει αν τα υβριδικά οχήματα ή τα οχήματα που καίνε καύσιμα ουδέτερου ισοζυγίου άνθρακα (συνθετικά καύσιμα και βιοκαύσιμα) θα μπορούν να συνεχίσουν να πωλούνται. Ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Frans Timmermans απάντησε πως η Επιτροπή κρατά ανοιχτό μυαλό, αλλά για την ώρα τα υβριδικά οχήματα δεν προσφέρουν σημαντική μείωση ρύπων, και τα εναλλακτικά καύσιμα είναι υπερβολικά ακριβά.

Η θέση του ΜΟΤΟ είναι γνωστή για το θέμα του εξηλεκτρισμού των μοτοσυκλετών και μάλιστα έχουμε προλάβει τις εξελίξεις για σχεδόν δεκαπέντε χρόνια (!) καθώς είπαμε ήδη το 2008 πως προτιμότερη είναι η μετάβαση σε μία κοινωνία υδρογόνου αλλά πως επίσης το μεταβατικό πέρασμα από την εποχή της μπαταρίας θα είναι αναπόφευκτο. Το πόσο θα διαρκέσει αυτή η μετάβαση και αν τελικά θα γίνει κιόλας και δεν θα κατασταλάξουμε στην νέα εποχή, είναι κάτι που κανείς αυτή την στιγμή δεν μπορεί να το προβλέψει. Δεδομένο είναι πως οι κατασκευαστές εργάζονται και προς τις δύο κατευθύνσεις και αυτή την στιγμή που μιλάμε το μέλλον των κινητήρων εσωτερικής μόνο αβέβαιο δεν είναι. Σε κάθε περίπτωση το όριο του 2035 όχι μόνο δεν ισχύει για τις μοτοσυκλέτες αλλά δεν μπορεί να πει κανείς πως θα ισχύσει και για τα αυτοκίνητα! Πάμε να τα δούμε ακόμη πιο αναλυτικά, ώστε να γνωρίζετε ποια είναι η πραγματικότητα όταν βλέπετε βαρύγδουπους τίτλους πως «έρχεται η απαγόρευση, το τέλος για τους κινητήρες εσωτερικής καύσης» και άλλα τέτοια «κλικαδόρικα»:

Η Πράσινη Συμφωνία της Ε.Ε.

Η “Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία” αφορά σε μια δέσμη προτεινόμενων μέτρων της Ε.Ε. που αφορούν στην ενέργεια, τη θέρμανση, τις μεταφορές, τη γεωργία και τη βιομηχανία, με στόχο την ανάδειξή της Ευρώπης ως της πρώτης κλιματικά ουδέτερης ηπείρου.

Ως κινητήρια δύναμη για την Πράσινη Συμφωνία, η Ε.Ε. αναφέρεται στην κλιματική αλλαγή και στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος που απειλούν την ίδια την ύπαρξη της Ευρώπης και του κόσμου.

Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν πως η ατμοσφαιρική ρύπανση από μόνη της ευθύνεται για σχεδόν 300.000 πρόωρους θανάτους στην Ευρώπη κάθε χρόνο. Οι προτεινόμενοι νέοι κανόνες θα μειώσουν, σε βάθος δεκαετίας, κατά περισσότερο από 75 % τους θανάτους που συνδέονται με επίπεδα του κύριου ρύπου PM2.5 (αιωρούμενα σωματίδια από 0 έως 2,5 μικρόμετρα) πάνω από τις τιμές που ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Είναι σημαντικό να τονίσει κανείς σε αυτό το σημείο πως η Ε.Ε. δεν θεωρεί πως ο εξηλεκτρισμός μειώνει τους ρύπους συνολικά, αλλά τους απομακρύνει από το κέντρο των πόλεων και τους διοχετεύει στις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος από τις οποίες ο έλεγχός τους είναι πιο εύκολος.

Η Επιτροπή προτείνει, αφενός, να καταστούν αυστηρότερα τα επιτρεπόμενα επίπεδα ρύπων και, αφετέρου, να βελτιωθεί η εφαρμογή των μέτρων, ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι στόχοι μείωσης της ρύπανσης επιτυγχάνονται συχνότερα στην πράξη.

Η εν λόγω συμφωνία, με τα νέα μέτρα για πιο καθαρό αέρα, πέρα από την πρόληψη των θανάτων από την ατμοσφαιρική ρύπανση, στοχεύει να μετατρέψει την ΕΕ σε μια πιο αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων και ανταγωνιστική οικονομία, εξασφαλίζοντας τα εξής:

• μηδενικές καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050

• οικονομική ανάπτυξη αποσυνδεδεμένη από τη χρήση πόρων

Σημειώστε εδώ πως η Πράσινη Συμφωνία δεν είναι νέα, καθώς η παρουσίαση της έγινε για πρώτη φορά στις 11 Δεκεμβρίου του 2019, ενώ στη συνέχεια και κάτω από την ομπρέλα της ξεκίνησε να εφαρμόζεται μια σειρά μέτρων, που συνεχώς εμπλουτίζεται.

Τα νέα μέτρα της 26^ης Οκτωβρίου του 2022

Στις 26 Οκτωβρίου του 2022, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε αυστηρότερους κανόνες για τους ρύπους του ατμοσφαιρικού αέρα, των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων, καθώς και την επεξεργασία των αστικών λυμάτων.

Οι νέες προτάσεις αποτελούν το επόμενο βήμα για τη φιλοδοξία της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για ένα περιβάλλον ελεύθερο από επιβλαβείς ρύπους έως το 2050.

Χοντρικά, τα κύρια προτεινόμενα μέτρα ανά τομέα έχουν ως εξής:

• Ενέργεια - Πακέτο Fit for 55, για εξάλειψη των ορυκτών καυσίμων και μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και RePowerEU για την επιτάχυνση της εν λόγω μετάβασης.

• Θέρμανση - Κύμα ανανέωσης: Διπλασιασμός ανανέωσης συσκευών στα επόμενα 10 χρόνια, πρωτοβουλία New European Bauhaus για βιώσιμα κτήρια, και αναθεώρηση των κριτηρίων ενεργειακής απόδοσης κτηρίων.

• Μεταφορές - Βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα για μείωση των ρύπων από τις μεταφορές κατά 90% έως το 2050. Νέες προδιαγραφές ρύπων για τα ΙΧ οχήματα και για τα ελαφρά φορτηγά, με στόχο τους μηδενικούς ρύπους έως το 2035! Αυστηρότερα όρια για όλα τα αυτοκίνητα, βαν, λεωφορεία και φορτηγά που κινούνται με βενζίνη και diesel.

• Γεωργία - Κοινή αγροτική πολιτική, μείωση των αέριων ρύπων από τη γεωργία και από την κτηνοτροφία.

• Βιομηχανία - Νέα μέτρα για έλεγχο και αποτροπή της ρύπανσης από τα εργοστάσια.

Στις μεταφορές, που μας αγγίζει περισσότερο ως μοτοσυκλετιστές και ως ΜΟΤΟ, η Ε.Ε. θέλει να ενισχύσει τη μετακίνηση με “καθαρά” ΜΜΜ, με το περπάτημα και με το ποδήλατο, να διαχειριστεί καλύτερα τους χώρους στάθμευσης, τα όρια ταχύτητας και τις ζώνες χαμηλών ρύπων.

Να τονίσουμε εδώ πως για την ώρα ΔΕΝ υπάρχουν αναλυτικές λεπτομέρειες για τα μέτρα σε συνάρτηση με τον χρονικό ορίζοντα που θα μας οδηγήσουν στην μετάβαση στα οχήματα μηδενικών ρύπων.

Θα απαγορευτεί η πώληση βενζινοκίνητων μοτοσυκλετών το 2035;

Παρά τους βαρύγδουπους τίτλους αρκετών site, αλλά και της Ομοσπονδίας των Ευρωπαϊκών Συνδέσμων Μοτοσυκλέτας FEMA, τα νέα μέτρα ΔΕΝ περιλαμβάνουν τις μοτοσυκλέτες. Τουλάχιστον όχι ακόμα, ενώ η FEMA αντιδρά προκαταβολικά, αναφέροντας τα εξής:

Α) “Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καταθέσει πρόταση σύμφωνα με την οποία μετά το 2035 θα επιτρέπεται να πωλούνται μόνο οχήματα μηδενικών ρύπων. Η ερμηνεία της FEMA είναι πως τα οχήματα, συμπεριλαμβανομένων και των μοτοσυκλετών, με κινητήρα εσωτερικής καύσης, θα μπορούν να πωληθούν και μετά το 2035, αν χρησιμοποιούν eFuels (συνθετικά καύσιμα) ή υδρογόνο, όμως η Ε.Ε. πρέπει να χαράξει το νομικό πλαίσιο για κάτι τέτοιο (σσ. σημειώστε πως την ίδια πρόταση έκανε και η Γερμανία κατά την έγκριση της συμφωνίας νέων μέτρων στις 26/11, με την Επιτροπή να απαντά πως κρατά ανοιχτή μια τέτοια πιθανότητα).”

Β) “Η FEMA θα αντισταθεί σε κάθε προσπάθεια απαγόρευσης του κινητήρα εσωτερικής καύσης για μοτοσυκλέτες. Για την ώρα τα νέα μέτρα αφορούν μόνο αυτοκίνητα, φορτηγά και λεωφορεία, όμως από την εμπειρία μας και από πηγές της Ε.Ε., γνωρίζουμε πως η ελπίδα για να αποφύγουν οι μοτοσυκλέτες την ίδια μοίρα είναι πολύ μικρή. Παρόλα αυτά, εμείς θα αντισταθούμε στην πιθανή απαγόρευση του κινητήρα εσωτερικής καύσης στις μοτοσυκλέτες, καθώς κατά τη γνώμη μας οι ρύποι των μοτοσυκλετών είναι ήδη αμελητέοι, και οι εναλλακτικές λύσεις τόσο για τα ορυκτά καύσιμα όσο και για την ηλεκτροκίνηση είναι ακόμα στο στάδιο της εξέλιξης. Αν η Ε.Ε. εστιάσει αποκλειστικά στα ηλεκτρικά οχήματα μπαταριών, τα προβλήματα της ρύπανσης του αέρα και της κλιματικής αλλαγής θα αντικατασταθούν από εξίσου σοβαρά διαφορετικά προβλήματα: τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές πλευρές της εξόρυξης των πρώτων υλών για τις μπαταρίες και τις γεω-πολιτικές συνέπειες της εξάρτησης σε χώρες όπως η Κίνα για αυτές τις ύλες (σπάνιες γαίες, κ.α.). Αν δώσουμε μια ευκαιρία και σε άλλες επιλογές όπως τα συνθετικά καύσιμα, η Ευρώπη θα μπορούσε να καταστεί πρωτοπόρα στην εξέλιξη πολύτιμων εναλλακτικών τεχνικών.”

Σε κάθε περίπτωση ο ACEM δηλαδή οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές μοτοσυκλετών δεν έχουν πει την τελευταία τους λέξη. Αυτή την Κυριακή θα συνεδριάσουν για το θέμα και το ΜΟΤΟ έχει προσκληθεί για να παρακολουθήσει τις διαδικασίες του συνεδρίου διαδικτυακά και να παρέμβει. Οι κατασκευαστές προγραμματίζουν την ανάπτυξη της γκάμας τους για αρκετά χρόνια μπροστά καθώς η εξέλιξη μίας νέας μοτοσυκλέτας και ιδιαίτερα τελείως διαφορετικής σε λειτουργία από αυτό που ξέρουμε είναι μία πολυετής διαδικασία. Το ΜΟΤΟ λέει, γνωρίζοντας, πως αυτή την στιγμή δεν είναι έτοιμοι για να κάνουν πλήρη μετάβαση γκάμας σε όλες τις διαφορετικές κατηγορίες εντός αυτού του χρονικού πλαισίου. Θα επανέλθουμε όμως και μετά από το επικείμενο συνέδριο του ACEM.

https://bit.ly/MOTO_677

Επικαιρότητα

Fuel Pass – Αντιμετωπίζοντας μια οικονομική κρίση με 15 ευρώ/μήνα χαρτζιλίκι

Ανακοινώθηκαν οι πρακτικές λεπτομέρειες του Fuel Pass – Ποιοι, πώς, πόσα

Από τον

Σπύρο Τσαντήλα

23/3/2026

Το νέο Fuel Pass που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός σήμερα, Δευτέρα 23/3, ενεργοποιείται μέσα από ένα πακέτο στήριξης συνολικού ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για τέσσερα μέτρα: κάρτα καυσίμων για ιδιώτες, επιδότηση ντίζελ για διανομές, ενίσχυση αγροτικής παραγωγής και επιδότηση ακτοπλοϊκών εισιτηρίων.

Όσον αφορά στο πρώτο λοιπόν, ένα κονδύλι 130 εκατομμυρίων ευρώ προορίζεται για το νέο Fuel Pass με στόχο να το πάρουν περίπου 3 εκατομμύρια ιδιοκτήτες οχημάτων (σε σύνολο 4 εκατομμυρίων).

Δικαιούχος του θα είναι κάθε φυσικό πρόσωπο και ελεύθερος επαγγελματίας που είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας. Υπάρχουν και εισοδηματικά κριτήρια, που έχουν ως εξής:

Άγαμος με οικογενειακό εισόδημα έως 25.000 ευρώ
Έγγαμος με οικογενειακό εισόδημα έως 35.000 ευρώ, αυξανόμενο κατά 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο
Μονογονεϊκή οικογένεια με εισόδημα έως 39.000 ευρώ, αυξανόμενο κατά 5.000 για κάθε επιπλέον τέκνο πέραν του πρώτου.

Η επιδότηση θα δοθεί τον Απρίλιο, καλύπτοντας το δίμηνο Απριλίου και Μαΐου 2026, με τη μορφή ψηφιακής κάρτας ή εναλλακτικά (για όσους δεν έχουν smartphone) με κατάθεση σε τραπεζικό λογαριασμό.

Το ποσό της επιδότησης ορίζεται σε:

Μοτοσυκλέτα: 30 ευρώ με κάρτα / 25 ευρώ χωρίς κάρτα στην ηπειρωτική Ελλάδα
Μοτοσυκλέτα: 35 ευρώ με κάρτα / 30 ευρώ χωρίς κάρτα στη νησιωτική Ελλάδα
Αυτοκίνητο: 50 ευρώ με κάρτα / 40 ευρώ χωρίς κάρτα στην ηπειρωτική Ελλάδα
Αυτοκίνητο: 60 ευρώ με κάρτα / 50 ευρώ χωρίς κάρτα στη νησιωτική Ελλάδα

Η διαδικασία θα είναι παρόμοια με αυτή που ίσχυσε την προηγούμενη φορά που δόθηκε Fuel Pass το 2022, δηλαδή ο ενδιαφερόμενος θα δηλώνει το όχημά του σε σχετική πλατφόρμα στην ιστοσελίδα vouchers.gov.gr. Η ενίσχυση αυτή προβλέπεται αποκλειστικά για ένα όχημα ανά φυσικό πρόσωπο (και μόνο ένα πρόσωπο ανά όχημα, σε περίπτωση συνιδιοκτησίας), προφανώς θα πρέπει το όχημα να είναι σε κυκλοφορία, να μη χρωστά τέλη κυκλοφορίας και το πρόσωπο που το δηλώνει να έχει ποσοστό ιδιοκτησίας ή συμβόλαιο μακροχρόνιας μίσθωσης.

Η Ψηφιακή Κάρτα Καυσίμων θα μπορεί να χρησιμοποιείται στα πρατήρια καυσίμων, στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και στα ταξί.

Το ποσό της επιδότησης δεν λογίζεται ως κόστος καυσίμων, αλλά ως αντιστάθμισμα για την αυξημένη τιμή τους και, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της κυβέρνησης, συνδυαστικά προσφέρει κατά μέσο όσο 36 λεπτά ανά λίτρο. Δεν είναι ξεκάθαρο πώς προκύπτει το νούμερο αυτό, υπάρχει ωστόσο ένας απλούστερος και ευθύς τρόπος για να δεις τι σημαίνουν αυτά τα 30 ευρώ.

Η μέση αύξηση της τιμής της βενζίνης στη λιανική προκύπτει κατά μέσο όρο περίπου 0,30 λεπτά/λίτρο από την αρχή του πολέμου στον Περσικό Κόλπο (ως τη Δευτέρα 23/3), έτσι το ποσό των 30 ευρώ ισοσκελίζει την αύξηση που έχει επιβαρύνει μια ποσότητα 100 λίτρων (30/0,30) καυσίμου.

Γνωρίζοντας κανείς την κατανάλωση του δικύκλου του και τα χιλιόμετρα που κάνει καθημερινά, μπορεί να καταλήξει εύκολα στο κατά πόσο το νέο fuel pass τον καλύπτει ή όχι. Για παράδειγμα, μια μοτοσυκλέτα που καθημερινά κάνει περίπου 40 χιλιόμετρα σπίτι-δουλειά-σπίτι, καίγοντας κατά μέσο όρο 6 λίτρα βενζίνης ανά 100 χιλιόμετρα, θα καταναλώσει χοντρικά 48 λίτρα καυσίμου τον μήνα ή 96 το δίμηνο. Με το Fuel Pass θα έχεις πάρει πίσω όλη την αύξηση τιμής για το δίμηνο αυτό.

Αν πάλι αυτή η διαδρομή γίνεται με ένα μικρό σκούτερ που καίει 2.5 λίτρα στα 100 χλμ, τότε μιλάμε για 20 λίτρα τον μήνα και 40 το δίμηνο, άρα μένει και περίσσευμα από τα 30 ευρώ.

Αν μιλάμε για περισσότερα χιλιόμετρα σε καθημερινή βάση, όπως ένας διανομέας για παράδειγμα, τότε δύσκολα το Fuel Pass θα έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Υπάρχει ένα ακόμη πρόβλημα όμως: όλοι αυτοί οι υπολογισμοί παύουν να ισχύουν αν η βενζίνη ακριβύνει κι άλλο. Αν λ.χ. το 0,30 γίνει 0,40 – αν δηλαδή η βενζίνη πάρει άλλα 10 σεντς στο λίτρο – τότε αυτομάτως το Fuel Pass αναλογεί στην αύξηση τιμής σε 75 λίτρα καυσίμου και, όσο ανεβαίνει η τιμή, τόσο το επίδομα εξανεμίζεται.

Η χρήση του Fuel Pass στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς έχει ένα νόημα, κάτι που ωστόσο δεν υφίσταται ούτε αστείο στο ταξί, όπου 30 ευρώ φτάνουν-δεν φτάνουν για μια μακρινή μετακίνηση εντός λεκανοπεδίου.

Εν κατακλείδι, το νέο κυβερνητικό χαρτζιλικάκι μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να εξομαλύνει την αύξηση στα καύσιμα, αλλά συνολικά δεν καταφέρνει τίποτε περισσότερο απ’ το να μας θυμίζει πως πληρώνουμε παράλογα υψηλούς φόρους στα καύσιμα και πως ουδείς έχει τον παραμικρό σκοπό να τους μειώσει.

Η κυβέρνηση πιθανότατα δεν χρειάστηκε καν να βάλει βαθιά το χέρι στην τσέπη για να καλύψει αυτά τα μικροδωράκια, καθώς ήδη εδώ και μερικές εβδομάδες πληρώνουμε ασάλιωτη υπεραξία κάθε φορά που πάμε το βενζινάδικο. Οι φόροι και οι πολεμικές τιμές βενζίνης που έχουμε πληρώσει τις τρεις τελευταίες εβδομάδες γεμίζουν κρατικά ταμεία για να το παίζει μάγος των δημοσιονομικών ο ένας και μέγας εθνικός ευεργέτης με τα πάσα του ο άλλος.

Επί της ουσίας, το κατά πόσο αυτά τα μέτρα θα έχουν απτό αποτέλεσμα στις τσέπες μας θα το δούμε στην καθημερινότητα: θα μειωθούν οι τιμές όλων αυτών των προϊόντων που -και καλά- ακρίβυναν λόγω μεταφορικών; Διότι μόνο με τηλεξαγγελίες τύπου Fuel Pass δουλειά δεν γίνεται. Τουλάχιστον όχι μόλις απομακρυνθείς από την οθόνη της τηλεόρασης προς τον πραγματικό κόσμο, εκεί που το κόστος ζωής ακριβαίνει κάθε μέρα που περνά.