James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

Υποχρεωτικά τα ανακυκλωμένα πλαστικά στα αυτοκίνητα από το 2032 - Έπονται οι μοτοσυκλέτες

Η Honda έχει ήδη κάνει την αρχή με το Durabio
EU Recycled Plastic
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

30/7/2026

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καθιερώνει υποχρεωτική χρήση ανακυκλωμένων πλαστικών στα νέα αυτοκίνητα και βαν από το 2032. Οι μοτοσυκλέτες εξαιρούνται προς το παρόν, όμως η πρόσφατη στρατηγική της Honda δείχνει ότι η βιομηχανία ήδη προετοιμάζεται για μια αντίστοιχη εξέλιξη.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δημοσίευσε στις 24 Ιουλίου τον νέο Κανονισμό για τα Οχήματα στο Τέλος του Κύκλου Ζωής τους (End-of-Life Vehicle Regulation - ELVR), ο οποίος τίθεται σε ισχύ στις 13 Αυγούστου και αλλάζει ριζικά τον τρόπο σχεδιασμού κατασκευής και απόσυρσης των αυτοκινήτων.

Από την 1η Σεπτεμβρίου 2032, κάθε νέο επιβατικό αυτοκίνητο και ελαφρύ επαγγελματικό όχημα που λαμβάνει έγκριση τύπου στην ΕΕ θα πρέπει να περιέχει τουλάχιστον 15% ανακυκλωμένο πλαστικό. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 25% από την 1η Σεπτεμβρίου 2036, ενώ τουλάχιστον το 20% του ανακυκλωμένου υλικού θα πρέπει να προέρχεται από οχήματα που έχουν ήδη αποσυρθεί, δημιουργώντας έναν πραγματικό κύκλο επαναχρησιμοποίησης υλικών.

Παράλληλα, ο κανονισμός εισάγει νέες απαιτήσεις για τον σχεδιασμό, την αποσυναρμολόγηση, την ανακύκλωση αλλά και τις εξαγωγές οχημάτων στο τέλος της ζωής τους, με στόχο μια περισσότερο κυκλική οικονομία στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.

Οι μοτοσυκλέτες εκτός... προς το παρόν

Οι μοτοσυκλέτες δεν περιλαμβάνονται στο πλάνο εφαρμογής του νέου κανονισμού, ωστόσο αποτελεί πάγια τακτική οι ευρωπαϊκές νομοθεσίες με αφετηρία τα αυτοκίνητα να επεκτείνονται στις μοτοσυκλέτες. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα πρότυπα για τις εκπομπές ρύπων (Euro), αλλά και η επιβολή χρήσης ABS.

Έτσι, αν και δεν υπάρχει σήμερα κάποια σχετική υποχρέωση, δεν αποκλείεται στο μέλλον να θεσπιστούν αντίστοιχοι στόχοι και για τους κατασκευαστές δικύκλων.

Η Honda έχει κάνει την αρχή

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λαμβάνοντας υπόψη τη στρατηγική της Honda που έχει ήδη ξεκινήσει να χρησιμοποιεί το βιολογικής προέλευσης πλαστικό Durabio, που αναπτύχθηκε από τη Mitsubishi Chemical, αλλά και ανακυκλωμένα πλαστικά από παλαιότερα αυτοκίνητα Honda.

EU Recycled Plastic

Τα νέα αυτά υλικά χρησιμοποιούνται ήδη σε μοντέλα όπως οι Africa Twin, X-ADV, NC750X και CB1000GT, δείχνοντας ότι η Honda δεν αντιμετωπίζει τη βιωσιμότητα ως μελλοντικό στόχο, αλλά ως μέρος της σημερινής παραγωγής της.

Ακόμη και χωρίς νομοθεσία, οι αλλαγές θα επηρεάσουν τις μοτοσυκλέτες

Ακόμη κι αν οι μοτοσυκλέτες δεν ενταχθούν σύντομα στον νέο κανονισμό, η αγορά αναμένεται να επηρεαστεί. Η αυτοκινητοβιομηχανία και η βιομηχανία μοτοσυκλέτας χρησιμοποιούν σε κάποιο βαθμό κοινές αλυσίδες προμήθειας πλαστικών υλικών.

EU Recycled Plastic

Η αυξημένη ζήτηση για ανακυκλωμένα πλαστικά υψηλής ποιότητας αναμένεται να οδηγήσει σε μεγαλύτερες επενδύσεις στις τεχνολογίες ανακύκλωσης και στη βελτίωση των διαθέσιμων υλικών, γεγονός που θα ωφελήσει και τους κατασκευαστές μοτοσυκλετών.

Παράλληλα, ακόμη και χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, δύσκολα θα δουν διαφορετικές εκδόσεις των ίδιων μοντέλων. Οι κατασκευαστές σχεδιάζουν και παράγουν μοτοσυκλέτες για παγκόσμιες αγορές και όχι για μεμονωμένες χώρες, επομένως οι αλλαγές που επιβάλλει η ευρωπαϊκή νομοθεσία είναι πολύ πιθανό να εφαρμοστούν ευρύτερα.

EU Recycled Plastic

Η Honda φαίνεται πως διέκρινε έγκαιρα προς ποια κατεύθυνση κινείται η βιομηχανία. Αν τελικά οι απαιτήσεις για χρήση ανακυκλωμένων υλικών επεκταθούν και στις μοτοσυκλέτες, θα βρίσκεται ήδη ένα βήμα μπροστά.