Ταξίδι - Ελληνόφωνα χωριά της απουλίας

4/5/2015

Στον ιταλικό νότο, μια άλλη, ξεχασμένη Ελλάδα, με υποδέχτηκε και με καλωσόρισε στην αγκαλιά της. Με τις πινακίδες των εννιά ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας να μου εύχονται ολόθερμα το… Kalos irtate, οι κάτοικοί τους, οι Γραικάνοι, μου πρόσφεραν ένα αλησμόνητο μάθημα Ιστορίας.
Calimera, Castrignano dei Greci, Corigliano d’ Otranto, Martano, Martignano, Soleto, Sternatia, Zollino, Melpignano. Εννιά συνολικά κωμοπόλεις και οικισμοί, που απλώνονται γεωγραφικά στο περίφημο "τακούνι της ιταλικής μπότας", απαρτίζουν την ελληνόφωνη περιοχή της Κάτω Ιταλίας (Απουλία), γνωστότερη ως Grecia Salentina. Πρόκειται για μια περιοχή 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων νοτίως της πόλης Lecce, που κατοικείται από 40.000 κατοίκους, των οποίων τα ήθη, τα έθιμα, αλλά κυρίως η γλώσσα τους –η γραικάνικη διάλεκτος– αναδύουν άρωμα και πολιτισμό ελληνικό.
Ανατρέχοντας άλλωστε στα αρχαία κείμενα του Στράβωνα και του Ηρόδοτου, προκύπτουν αδιάσειστα στοιχεία αναφορικά με την ελληνικότητα της περιοχής, ενώ οι πρώτες αναφορές ξεκινούν από την Μινωική εποχή, όταν η σημερινή Απουλία ήταν η χώρα των Ιάπυγων, των Μεσσάπιων και των Λευκανών.
Παρά το γεγονός της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας στην περιοχή της Απουλίας, οι σύγχρονες επιστημονικές απόψεις (στηριζόμενες φυσικά στις διαθέσιμες ιστορικές πηγές) δεν έχουν καταφέρει να αποσαφηνίσουν επαρκώς για το εάν το ελληνικό γλωσσικό στοιχείο της περιοχής έλκει την προέλευσή του από την αρχαιότητα ή προέκυψε κατά την βυζαντινή περίοδο, εξαιτίας της μετακίνησης ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή –με την μορφή μεταναστευτικών κυμάτων– από την Πελοπόννησο.
Η διάλεκτος των Γκραίκων (όπως ονομάζουν τον εαυτό τους οι γηγενείς των ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας), από τις αρχές του 20ου αιώνα έχει αποτελέσει θέμα εκτεταμένης έρευνας και μελέτης από κορυφαίες προσωπικότητες της διεθνούς φιλολογικής κοινότητας. Ωστόσο, ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την προέλευση της γλώσσας δεν έχουν ακόμα προκύψει.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, εννιά δήμοι της περιοχής προχώρησαν στην δημιουργία ενός ενιαίου οργανισμού (Unione dei Comuni della Grecia Salentina), με σκοπό τη διάσωση της ελληνικής πολιτιστικής και ιστορικής τους κληρονομιάς. Παράλληλα, στο πανεπιστήμιο του Lecce, ιδρύθηκε και ξεκίνησε να λειτουργεί έδρα ελληνικής φιλολογίας.
Η δική μου γνωριμία με τα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina, που έγινε παρέα με μια λευκή Suzuki DL650A V-Strom, συνοδεύτηκε από την συγκλονιστική διαπίστωση ότι οι κάτοικοί της αποτελούν την πιο τρανή απόδειξη για την ελληνικότητα της συγκεκριμένης περιοχής. Αρκετοί ήταν εκείνοι που μου δήλωσαν απερίφραστα ότι είναι Γκραικάνοι, όχι μόνο στην κουλτούρα αλλά στη μνήμη και στην καρδιά. Παντού συνάντησα ονόματα ελληνικά: στα χωριά, στους δρόμους, στις επιγραφές καταστημάτων – ακόμα όμως και το τοπίο, ένα κλασικό οικοσύστημα ξερολιθιάς και ελιάς, θύμιζε έντονα αντίστοιχο ελληνικό.

Δίχως υπερβολή, η παρουσία μου στα χωριά των Γκραικάνων, μόνο χαρά και ενθουσιασμό προσέδιδε στους ντόπιους, αφού απέναντί τους είχαν ένα "λεντίτι" (αδελφό) από την Ελλάδα. Ενώ εγώ από την πλευρά, με έκπληξη συνειδητοποιούσα ότι η περιπλάνηση με την λευκή V-Strom 650 στα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina είχε μετουσιωθεί σε κάτι δυνατότερο και πιο συναρπαστικό από ένα συνηθισμένο ταξίδι στην ιταλική γη. Παραδόξως, το οδοιπορικό μου στην Απουλία είχε προσλάβει την μορφή μιας ενθουσιώδης αναζήτησης άλλου ενός χαμένου κρίκου της μακριάς αλυσίδας του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.
Τι πήρα μαζί μου αποχαιρετώντας την ελληνόφωνη γη της Απουλίας; Ένα γκραικάνικο ερωτικό τραγούδι, που έκλεισα για πάντα μέσα
στην καρδιά μου:

"Orrio tto fengo pu su ste kanoni
orrio tto fengon io pu s’ oste panu su.
Esprize tikane, sekundu o chioni
jo llustro pu embie o fengo’pu cipanu.
Ma en io ttosso ciso mea spiandorro
Cino pu ferefse i kkardian emena,
io t’ ammai-ssu, a maddhia, o muson olo
Pou kante o fengo, kanononta esena!"

("Ωραίο το φεγγάρι που κοιτούσες.
Ωραίο το φεγγάρι που ήταν πάνω σου.
Άσπριζαν τα πάντα σαν το χιόνι
για το φως που το φεγγάρι έστελνε από εκεί ψηλά.
Μα δεν ήταν τόσο αυτή η μεγάλη λάμψη
αυτό που πλήγωσε την καρδιά μου,
όσο τα μάτια σου, τα μαλλιά, όλο το πρόσωπο
που μάγευαν το φεγγάρι που κοιτούσε εσένα!")

Κωνσταντίνος Μητσάκης

https://bit.ly/MOTO_678

Επικαιρότητα

Μπολόνια: “Πόλεμος” μεταξύ δημάρχου και οδηγών ταξί για το όριο των 30 χιλιομέτρων

Το μέτρο φέρνει μειώσεις στα τροχαία – Δεν το θέλουν οδηγοί ταξί και κυβέρνηση

Από τον

Παύλο Καρατζά

4/2/2026

Ένας “πόλεμος” έχει ξεσπάσει με θέμα το ανώτατο όριο των 30 χλμ/ώρα που έχει επιβληθεί στην ιταλική πόλη της Μπολόνια από τα τέλη του 2023 και τους οδηγούς ταξί να πηγαίνουν στα δικαστήρια το μέτρο και τον δήμαρχο της πόλης.

Το μέτρο είχε εφαρμοστεί μετά από πρόταση του δημάρχου της πόλης, με στόχο να μειώσει δραματικά τον αριθμό των τροχαίων δυστυχημάτων. Ωστόσο, το συγκεκριμένο μέτρο βρήκε αντίθετους τους οδηγούς ταξί, τις ενώσεις μεταφορών, την κυβέρνηση, όπως και τον Υπουργό Μεταφορών!

Ο υπουργός μάλιστα είχε δηλώσει πως το μέτρο θα αυξήσει την κυκλοφοριακή συμφόρηση, θα βλάψει τους οδηγούς και τους εργαζόμενους, όπως και την τοπική οικονομία.

Οι οδηγοί ταξί προσέφυγαν στα δικαστήρια ζητώντας την κατάργηση του μέτρου, και δικαιώθηκαν, καθώς το δικαστήριο αποφάσισε τον Ιανουάριο του 2026 πως το όριο των 30 χλμ/ώρα δεν μπορεί να εφαρμοστεί σαν γενικός κανόνας και πρέπει να εξετάζεται ανά δρόμο ξεχωριστά -κρατήστε το αυτό.

Υπενθυμίζουμε πως το μέτρο ξεκίνησε στο τέλος του 2023, παρά την αντίθεση της κυβέρνησης, και σύμφωνα με στοιχεία του δήμου της Μπολόνια, τον πρώτο χρόνο επέφερε μείωση της τάξεως του 13% στα συνολικά ατυχήματα, 50% μείωση στα δυστυχήματα, 11% μείωση στους τραυματισμούς, 10% μείωση στα ατυχήματα με τραυματισμό, ενώ είχαμε και μηδενικούς θανάτους πεζών!

Επίσης, όσον αφορά την κυκλοφοριακή συμφόρηση, το 2024 σημειώθηκε μείωση κατά 5% κι αυτό οφείλεται σύμφωνα με τον δήμο σε έναν αυξανόμενο ποσοστό πολιτών που άρχισε να μετακινείται με διαφορετικό τρόπο, χρησιμοποιώντας λιγότερο το αυτοκίνητο και περισσότερο τα μέσα μαζικής μεταφοράς και τα ποδήλατα.

Μάλιστα, ο δήμαρχος της πόλης δήλωσε πως το δημοτικό συμβούλιο δεν θα αμφισβητήσει την απόφαση του δικαστηρίου, αλλά θα περάσει μία τροπολογία που έχει ήδη προετοιμάσει, αναφέροντας τους λόγους για το όριο σε κάθε δρόμο, όπως ζήτησε το δικαστήριο. Τα παλιά όρια ταχύτητας θα επανέλθουν για μερικές εβδομάδες σε ορισμένους δρόμους μέχρι να εγκριθεί το νέο μέτρο.

Σε δηλώσεις που έκανε ο δήμαρχος, είπε: “Τα θύματα τροχαίων ατυχημάτων και οι οικογένειές τους μας το ζητούν και εμείς τους υποστηρίζουμε. Με τον στόχο που πάντα είχαμε και υποστηρίζαμε: να σώζουμε ζωές στους δρόμους, να μειώνουμε και να προλαμβάνουμε τα ατυχήματα, και σε αυτά τα δύο χρόνια αποδείξαμε ότι αυτό είναι εφικτό.

Τα τελευταία δύο χρόνια, η κυβέρνηση προσπάθησε να σταματήσει το όριο των 30 χλμ/ώρα, αλλά δεν κατάφερε να σταματήσει τους θανάτους από τροχαία ατυχήματα στην Ιταλία.

Η Μπολόνια, από την άλλη πλευρά, είναι η πόλη που τους έχει μειώσει κατά το ήμισυ. Πιστεύω ότι μια κυβέρνηση πρέπει να βοηθά τις πόλεις που σώζουν ζωές, όχι να τις εμποδίζει. Σύμφωνα με το δημοτικό συμβούλιο, κατά τα δύο πρώτα χρόνια εφαρμογής του ορίου, σώθηκαν 17 ζωές και καταγράφηκαν 348 λιγότεροι τραυματισμοί.

Δεν θα σταματήσουμε, πρέπει να κάνουμε περισσότερα: το όριο των 30 χλμ/ώρα θα είναι σύντομα το πεπρωμένο όλης της Ιταλίας, όπως ήδη συμβαίνει στην Ευρώπη”. Το συγκεκριμένο περιστατικό έρχεται λίγες ημέρες μετά την εισαγωγή ορίου ταχύτητας 30 χλμ/ώρα στο ιστορικό κέντρο της Ρώμης, σε μια προσπάθεια να αυξηθεί η οδική ασφάλεια και να μειωθούν τα ατυχήματα.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την χώρα μας, καθώς να υπενθυμίσουμε πως το όριο πλέον μέσα στις πόλεις είναι τα 30 χλμ/ώρα (σε δρόμους χωρίς νησίδα σε κατοικημένες αστικές περιοχές) και το όριο των 50 χλμ/ώρα υφίσταται μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις -νησίδα στη μέση. Ο νέος Κ.Ο.Κ. αναφέρει χαρακτηριστικά: “ Το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας, μέσα στις κατοικημένες περιοχές, ορίζεται σε τριάντα (30) χιλιόμετρα την ώρα. Σε μονόδρομους στους οποίους υπάρχουν δύο (2) τουλάχιστον λωρίδες κυκλοφορίας, διαχωριζόμενες με κατά μήκος διαγραμμίσεις, και σε οδούς διπλής κατεύθυνσης με τουλάχιστον δύο (2) λωρίδες ανά κατεύθυνση, διαχωριζόμενες με κατά μήκος διαγραμμίσεις, και σε οδούς διπλής κατεύθυνσης με διαχωριστική νησίδα, το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας ορίζεται σε πενήντα (50) χιλιόμετρα την ώρα. Τα όρια ταχύτητας της παρούσας εφαρμόζονται, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά με ειδική σήμανση”