Ταξίδι - Ελληνόφωνα χωριά της απουλίας

4/5/2015

Στον ιταλικό νότο, μια άλλη, ξεχασμένη Ελλάδα, με υποδέχτηκε και με καλωσόρισε στην αγκαλιά της. Με τις πινακίδες των εννιά ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας να μου εύχονται ολόθερμα το… Kalos irtate, οι κάτοικοί τους, οι Γραικάνοι, μου πρόσφεραν ένα αλησμόνητο μάθημα Ιστορίας.
Calimera, Castrignano dei Greci, Corigliano d’ Otranto, Martano, Martignano, Soleto, Sternatia, Zollino, Melpignano. Εννιά συνολικά κωμοπόλεις και οικισμοί, που απλώνονται γεωγραφικά στο περίφημο "τακούνι της ιταλικής μπότας", απαρτίζουν την ελληνόφωνη περιοχή της Κάτω Ιταλίας (Απουλία), γνωστότερη ως Grecia Salentina. Πρόκειται για μια περιοχή 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων νοτίως της πόλης Lecce, που κατοικείται από 40.000 κατοίκους, των οποίων τα ήθη, τα έθιμα, αλλά κυρίως η γλώσσα τους –η γραικάνικη διάλεκτος– αναδύουν άρωμα και πολιτισμό ελληνικό.
Ανατρέχοντας άλλωστε στα αρχαία κείμενα του Στράβωνα και του Ηρόδοτου, προκύπτουν αδιάσειστα στοιχεία αναφορικά με την ελληνικότητα της περιοχής, ενώ οι πρώτες αναφορές ξεκινούν από την Μινωική εποχή, όταν η σημερινή Απουλία ήταν η χώρα των Ιάπυγων, των Μεσσάπιων και των Λευκανών.
Παρά το γεγονός της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας στην περιοχή της Απουλίας, οι σύγχρονες επιστημονικές απόψεις (στηριζόμενες φυσικά στις διαθέσιμες ιστορικές πηγές) δεν έχουν καταφέρει να αποσαφηνίσουν επαρκώς για το εάν το ελληνικό γλωσσικό στοιχείο της περιοχής έλκει την προέλευσή του από την αρχαιότητα ή προέκυψε κατά την βυζαντινή περίοδο, εξαιτίας της μετακίνησης ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή –με την μορφή μεταναστευτικών κυμάτων– από την Πελοπόννησο.
Η διάλεκτος των Γκραίκων (όπως ονομάζουν τον εαυτό τους οι γηγενείς των ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας), από τις αρχές του 20ου αιώνα έχει αποτελέσει θέμα εκτεταμένης έρευνας και μελέτης από κορυφαίες προσωπικότητες της διεθνούς φιλολογικής κοινότητας. Ωστόσο, ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την προέλευση της γλώσσας δεν έχουν ακόμα προκύψει.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, εννιά δήμοι της περιοχής προχώρησαν στην δημιουργία ενός ενιαίου οργανισμού (Unione dei Comuni della Grecia Salentina), με σκοπό τη διάσωση της ελληνικής πολιτιστικής και ιστορικής τους κληρονομιάς. Παράλληλα, στο πανεπιστήμιο του Lecce, ιδρύθηκε και ξεκίνησε να λειτουργεί έδρα ελληνικής φιλολογίας.
Η δική μου γνωριμία με τα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina, που έγινε παρέα με μια λευκή Suzuki DL650A V-Strom, συνοδεύτηκε από την συγκλονιστική διαπίστωση ότι οι κάτοικοί της αποτελούν την πιο τρανή απόδειξη για την ελληνικότητα της συγκεκριμένης περιοχής. Αρκετοί ήταν εκείνοι που μου δήλωσαν απερίφραστα ότι είναι Γκραικάνοι, όχι μόνο στην κουλτούρα αλλά στη μνήμη και στην καρδιά. Παντού συνάντησα ονόματα ελληνικά: στα χωριά, στους δρόμους, στις επιγραφές καταστημάτων – ακόμα όμως και το τοπίο, ένα κλασικό οικοσύστημα ξερολιθιάς και ελιάς, θύμιζε έντονα αντίστοιχο ελληνικό.

Δίχως υπερβολή, η παρουσία μου στα χωριά των Γκραικάνων, μόνο χαρά και ενθουσιασμό προσέδιδε στους ντόπιους, αφού απέναντί τους είχαν ένα "λεντίτι" (αδελφό) από την Ελλάδα. Ενώ εγώ από την πλευρά, με έκπληξη συνειδητοποιούσα ότι η περιπλάνηση με την λευκή V-Strom 650 στα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina είχε μετουσιωθεί σε κάτι δυνατότερο και πιο συναρπαστικό από ένα συνηθισμένο ταξίδι στην ιταλική γη. Παραδόξως, το οδοιπορικό μου στην Απουλία είχε προσλάβει την μορφή μιας ενθουσιώδης αναζήτησης άλλου ενός χαμένου κρίκου της μακριάς αλυσίδας του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.
Τι πήρα μαζί μου αποχαιρετώντας την ελληνόφωνη γη της Απουλίας; Ένα γκραικάνικο ερωτικό τραγούδι, που έκλεισα για πάντα μέσα
στην καρδιά μου:

"Orrio tto fengo pu su ste kanoni
orrio tto fengon io pu s’ oste panu su.
Esprize tikane, sekundu o chioni
jo llustro pu embie o fengo’pu cipanu.
Ma en io ttosso ciso mea spiandorro
Cino pu ferefse i kkardian emena,
io t’ ammai-ssu, a maddhia, o muson olo
Pou kante o fengo, kanononta esena!"

("Ωραίο το φεγγάρι που κοιτούσες.
Ωραίο το φεγγάρι που ήταν πάνω σου.
Άσπριζαν τα πάντα σαν το χιόνι
για το φως που το φεγγάρι έστελνε από εκεί ψηλά.
Μα δεν ήταν τόσο αυτή η μεγάλη λάμψη
αυτό που πλήγωσε την καρδιά μου,
όσο τα μάτια σου, τα μαλλιά, όλο το πρόσωπο
που μάγευαν το φεγγάρι που κοιτούσε εσένα!")

Κωνσταντίνος Μητσάκης

https://bit.ly/MOTO_675

Επικαιρότητα

Πέθανε ο Paul Sample, δημιουργός του θρυλικού κόμικ μοτοσυκλέτας Ogri

Το κόμικ δημοσιευόταν για 35 χρόνια σε βρετανικά περιοδικά μοτοσυκλέτας

Paul Sample - Ο δημιουργός του θρυλικού Ogri

Από τον

Κώστα Γκαζή

3/2/2026

Ο Paul Sample υπήρξε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους Βρετανούς σκιτσογράφους, με το πιο γνωστό έργο του να είναι σίγουρα ο Ogri, ένας ιδιόρρυθμος και σκληροτράχηλος αναβάτης μοτοσυκλέτας με κράνος με φτερά στο στιλ του Θωρ της Marvel. Κατά τη διάρκεια της ζωής του Sample, ο Ogri γνώρισε μεγάλες δόξες στα περιοδικά Bike, Back Street Heroes, όπου δημοσιευόταν για περισσότερες από 3 δεκαετίες.

Πέρα από το Ogri, ο Sample ήταν γνωστός και για τη δημιουργία εξώφυλλων σε βιβλία, αφίσες για το BBC Radio Two και για διαφημιστικές καμπάνιες που σχεδίασε για τα βρετανικά ταχυδρομεία, τη Ford, την Dunlop και την British Airways.

Ο Sample γεννήθηκε στο Leeds του Yorkshire στις 19 Φεβρουαρίου 1947. Σπούδασε στο Bradford College of Art και στη συνέχεια στο Central School of Art and Design στο Λονδίνο, όπου ειδικεύτηκε στις γραφικές τέχνες. Ως φοιτητής άρχισε να συνεργάζεται με μεγάλες εφημερίδες όπως οι The Times, The Sunday Times, Daily Telegraph και Today -για την τελευταία δημιούργησε το κόμικ “The Zodiac Files”. Η πρώτη του επαγγελματική δουλειά ήταν το 1968 για το Management Today, με αμοιβή 45 λίρες. Ακολούθησαν συνεργασίες με τα Melody Maker, Rockstar, Men Only και Skateboard.

Το 1967, επηρεασμένος από τα κόμικς της Marvel, δημιούργησε τον Ogri, ο οποίος δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Bike magazine. “Το πρώτο strip βασίστηκε στην εμπειρία μου να οδηγών στον αυτοκινητόδρομο M1 με 90 μίλια την ώρα πάνω σε μια Rocket Goldstar και να αναρωτιέμαι τι ήταν αυτός ο θόρυβος”, είχε πει ο ίδιος. “Οι περισσότεροι νομίζουν ότι ο Ogri αφορά τις μοτοσυκλέτες, αλλά στην πραγματικότητα αφορά τη ζωή γενικότερα. Οι ιστορίες προκύπτουν από όσα βλέπω στον δρόμο, στις παμπ ή στις ειδήσεις.” Ο Sample σχεδίαζε αρχικά τον Ogri με μαύρο μελάνι, ενώ από το 1997 προσθέτει χρώμα, με ύφος που θυμίζει εκείνο του Robert Crumb.

Ogri

Ο Ogri παρέμεινε στο περιοδικό Bike για 35 χρόνια, μέχρι τον Ιανουάριο του 2009, οπότε και μεταφέρθηκε στο Back Street Heroes (BSH), περιοδικό custom μοτοσυκλετών.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο κυκλοφόρησαν 4 τόμοι με τα σκίτσα του Ogri, ενώ ο ίδιος δημιούργησε και πλήθος προϊόντων με θέμα τον Ogri -μπλουζάκια, κούπες, αφίσες, κάρτες και κονκάρδες. Φαν του Ogri είναι και ο γνωστός ηθοποιός Ewan McGregor που φορά τακτικά μπουφάν που κοσμεί τον ήρωα του κόμικ.

Ο Ogri παρουσιάζεται ως ένας σκληροτράχηλος αναβάτης με δερμάτινο μπουφάν και κράνος διακοσμημένο με φτερά, όπως ο Θωρ. Η λεπτομέρεια που δίνει ο Sample στο κόμικ του είναι τεράστια, και κάθε σελίδα χρειαζόταν δουλειά μιας εβδομάδας μέχρι να ολοκληρωθεί.

Μπορεί τώρα ο Ogri να μοιάζει με γορίλα, όμως κατά βάθος είναι καλοκάγαθος, αρκεί να μην τον πειράξεις. Στην πρώτη περίοδο του κόμικ (1972–1983) ο Ogri οδηγούσε την Armageddon, μια 1000cc Norvin (κινητήρας Vincent και πλαίσιο Norton) που μοιάζει με custom κατασκευή. Κατά καιρούς δοκίμαζε και άλλες μοτοσυκλέτες, όπως όταν έβαλε τον κινητήρα ενός δίχρονου Kawasaki H2 Mach IV 750cc… σε σκούτερ. Πάντα όμως επέστρεφε στην Armageddon.

Ο Ogri ενσαρκώνει την πίστη του Sample ότι ο αναβάτης κάνει τη διαφορά, και όχι η μοτοσυκλέτα, και μπορεί να αφήσει πίσω του οποιονδήποτε, ότι κι αν καβαλά εκείνος. Ο Ogri είναι δεινός μάστορας, δημιουργώντας επικές ιστορίες στις μηχανολογικές του αναζητήσεις, μαστορεύοντας, διαλύοντας και βελτιώνοντας τα πάντα. Στις περιπέτειες του έχει δίπλα του τον κολλητό του τον Malcolm, με χαρακτήρα διαμετρικά αντίθετο του Ogri (αδέξιος, ανίκανος στην οδήγηση, προσφέροντας βάση για πολλά ευτράπελα), την σέξι Mitzi που οδηγεί το ίδιο καλά με τον Ogri ενώ εμφανίζεται ντυμένη σέξι με PVC κορμάκια, ζαρτιέρες, ψηλές κάλτσες και γόβες, και με τον σκύλο “μανιβέλα” (Kickstart).

Οι ιστορίες του Ogri είναι ξεκαρδιστικές, με τον Sample να έχει εξαντλήσει κατά τη διάρκεια των 35 ετών του κόμικ οτιδήποτε μπορεί να απασχολήσει έναν αναβάτη μοτοσυκλέτας, και όχι μόνο.

Ο Paul Sample έφυγε από τη ζωή στις 27 Ιανουαρίου 2026, σε ηλικία 78 ετών, αφήνοντας πίσω του μεγάλο έργο, με το Ogri να είναι ένα από τα πιο γνωστά -και σίγουρα το πιο παραγωγικό- κόμικ στην ιστορία της μοτοσυκλέτας.