Zero Motorcycles – Εξελίσσει σύστημα που προσομοιάζει την λειτουργία του συμπλέκτη!

Ένας επιπλέον μοχλός για καλύτερη πληροφόρηση και μεγαλύτερη εμπλοκή του αναβάτη με την μοτοσυκλέτα
motomagZero Motorcycles – Εξελίσσει σύστημα που προσομοιάζει την λειτουργία του συμπλέκτη!
Από τον

Αλέξανδρο Λαμπράκη

27/2/2024

Η Zero, η οποία εξειδικεύεται εδώ και πάνω από 15 χρόνια στην κατασκευή ηλεκτρικών μοτοσυκλετών, θέλει να πάει ένα βήμα παραπέρα καταθέτοντας πατέντες με τις οποίες φαίνεται να δουλεύει πάνω στην δημιουργία ενός συστήματος που προσομοιάζει την λειτουργία της σύμπλεξης και αποσύμπλεξης, την οποία συναντάμε στην πλειονότητα των συμβατικών μοτοσυκλετών, θέλοντας να προσφέρει έναν ακόμα μοχλό πληροφόρησης, αλλά και μεγαλύτερης εμπλοκής του αναβάτη με την μοτοσυκλέτα.

Η αλήθεια είναι ότι ο συμπλέκτης είναι κάτι που δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στις ηλεκτρικές μοτοσυκλέτες, καθώς δεν είναι κάτι που απαιτείται στους πολύστροφους ηλεκτροκινητήρες. Αν και οι πωλήσεις των σκούτερ και των μοντέλων με DCT συμπλέκτη της Honda δείχνουν ότι πολλοί μοτοσυκλετιστές πλέον προτιμούν την έλλειψη του παραδοσιακού συμπλέκτη, πολλοί είναι αυτοί που ακόμα τον αναζητούν σε όποια μοτοσυκλέτα ανεβαίνουν. Η Zero φαίνεται ότι θέλει να  προσθέσει έναν ακόμα μοχλό στα χειριστήρια του αναβάτη, μέσω του οποίου θα ρυθμίζεται η ροπή και η ανάκτηση ενέργειας κατά το φρενάρισμα. Με αυτόν τον τρόπο θέλει να μεταφέρει στην ηλεκτροκίνηση την αίσθηση και τον έλεγχο που προσφέρει το παραδοσιακό κιβώτιο που χρησιμοποιείται ευρέως στις μοτοσυκλέτες με κινητήρες εσωτερικής καύσης.

Zero Motorcycles – Εξελίσσει σύστημα που προσομοιάζει την λειτουργία του συμπλέκτη

Θα μπορούσε κανείς να πει ότι είναι απλώς ένα κόλπο της αμερικανικής εταιρείας, με στόχο να φέρει στους κόλπους της μοτοσυκλετιστές παλαιότερων δεκαετιών, οι οποίοι έχουν μεγαλώσει με κινητήρες εσωτερικής καύσης και παραμένουν πολέμιοι της ηλεκτροκίνησης. Κάτι τέτοιο όμως, θα αδικούσε την ιδέα που βλέπουμε στις πατέντες. Άλλωστε, η λειτουργία του συμπλέκτη στις μοτοσυκλέτες με θερμικούς κινητήρες δεν είναι απλώς ένας διακόπτης που συμπλέκει και αποσυμπλέκει. Πολλές φορές τον χρησιμοποιούμε για να μας βοηθήσει με τον έλεγχο της μοτοσυκλέτας, ειδικά ανάμεσα στα μποτιλιαρισμένα αυτοκίνητα, όταν κινούμαστε αργά. Ακόμα, μέσω του συμπλέκτη μπορούμε να ρυθμίσουμε την εκκίνηση από τα φανάρια, ενώ μέχρι ένα σημείο μας δίνει και την ελευθερία να καθορίσουμε το επίπεδο φρένου του κινητήρα. Όπως καταλαβαίνουμε, αλλά και γνωρίζουμε από πρώτο χέρι όσοι έχουμε οδηγήσει μοτοσυκλέτα με συμπλέκτη, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της οδήγησης. Επομένως, είναι λογικό που οι αναβάτες που έχουν συνηθίσει να τον χρησιμοποιούν, ψάχνουν να βρουν το αντίστοιχο σύστημα και στις ηλεκτρικές μοτοσυκλέτες, παρά το ότι ο τρόπος λειτουργίας τους επιτρέπει την απουσία ενός συμβατικού κιβωτίου ταχυτήτων.

Η Zero μοιάζει να αναγνωρίζει την λεπτότητα στους χειρισμούς που χαρίζει η ύπαρξη του συμπλέκτη, με την πατέντα που κατέθεσε να δείχνει ότι η εταιρεία θέλει να βάλει σε χρήση τα δάχτυλα του αριστερού χεριού. Όπως βλέπουμε στα σχέδια, η μανέτα θυμίζει αυτές που γνωρίζουμε από τις συμβατικές μοτοσυκλέτες.

Zero Motorcycles – Εξελίσσει σύστημα που προσομοιάζει την λειτουργία του συμπλέκτη

Μέσα στην πατέντα η Zero μας εξηγεί πώς ακριβώς θα συνδέεται με τα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου της μοτοσυκλέτας, διατηρώντας ταυτόχρονα παρόμοια αίσθηση με αυτή που γνωρίζει ήδη ο αναβάτης από τα παραδοσιακά κιβώτια στους κινητήρες εσωτερικής καύσης. Στην ουσία, για να γίνει αυτό, όλα τα εξαρτήματα του συμπλέκτη θα σχεδιαστούν με τέτοιον τρόπο, ώστε ο αναβάτης να αισθάνεται μία απότομη αύξηση της αντίστασης κατά την λειτουργία της μανέτας, όπως συμβαίνει όταν ο συμπλέκτης αρχίζει να συμπλέκει τους δίσκους για την αλλαγή ταχύτητας. Στην συνέχεια, η αντίσταση αυτή θα παραμένει σταθερή, χωρίς αυξομειώσεις, ενώ μέσω ελατηρίων το φορτίο θα αρχίζει να μειώνεται όταν η μανέτα επιστρέφει στην αρχική της θέση. Με λίγα λόγια, η συμπεριφορά της θα είναι ακριβώς αυτή που περιμένετε όταν αλλάζετε ταχύτητες σε μία μοτοσυκλέτα με κινητήρα εσωτερικής καύσης.

Όπως αναφέρουν τα έγγραφα που έρχονται μαζί με τα σχέδια, καθώς ο αναβάτης μειώνει την ροπή που στέλνει ο κινητήρας στον πίσω τροχό, ο εγκέφαλός του συνδέει την λειτουργία και την αίσθηση της αριστερής μανέτας με αυτή που έχει συνηθίσει από τους συμβατικούς κινητήρες. Όπως για παράδειγμα την ολίσθηση (“πατινάρισμα”) ενός πολύδισκου συμπλέκτη, όπως αυτών που συναντάμε σε πολλά οχήματα και μοτοσυκλέτες με κινητήρα εσωτερικής καύσης.

Zero Motorcycles – Εξελίσσει σύστημα που προσομοιάζει την λειτουργία του συμπλέκτη

Η χρήση του συμπλέκτη όμως, δεν περιορίζεται στην διαχείριση της ροπής που φτάνει στον πίσω τροχό. Μερικές φορές τον χρησιμοποιούμε για να ανεβάσουμε τις στροφές του κινητήρα, φτάνοντας στο ωφέλιμο εύρος του χωρίς να αλλάξουμε ταχύτητα, όπως ας πούμε για παράδειγμα στις... σούζες! Η Zero έχει έρθει διαβασμένη και για αυτή την περίπτωση, έχοντας προβλέψει την λειτουργία του μηχανισμού του “ψεύτικου” συμπλέκτη της. Λαμβάνοντας στοιχεία, όπως την ταχύτητα με την οποία κινείται η μανέτα, αλλά και την θέση της, τα ηλεκτρονικά συστήματα δίνουν την εντολή, προκειμένου η μανέτα να έχει την ίδια ακριβώς απόκριση. Αν για παράδειγμα ο αναβάτης αφήσει απότομα την αριστερή μανέτα, από την θέση σύμπλεξης, τότε η ηλεκτρονική της διαχείριση θα του δώσει μία επιπλέον αύξηση της ροπής από τον κινητήρα, μεγαλύτερη από αυτή που ορίζουν οι μοίρες στις οποίες είναι ανοιχτό το “γκάζι”. Με αυτό τον τρόπο, προσομοιάζει την λειτουργία του “συμπλεκταρίσματος”, που γνωρίζουμε σε μοτοσυκλέτες με μηχανική μετάδοση και συμβατικό κιβώτιο ταχυτήτων.

Η ίδια ιδέα εφαρμόζεται και κατά την διάρκεια της επιβράδυνσης, όταν ο “συμπλέκτης” μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την μείωση ή την αύξηση του επιπέδου ανάκτησης ενέργειας. Όταν μιλάμε για ανάκτηση ενέργειας, στην ουσία εννοούμε ότι ο ηλεκτροκινητήρας λειτουργία σαν ένα είδος γεννήτριας, που δίνει ρεύμα στις μπαταρίες, ενώ ταυτόχρονα φρενάρει το όχημα. Η ηλεκτρονική διαχείριση της αριστερής μανέτας, αναγνωρίζει την γωνία στην οποία βρίσκεται και την πίεση που ασκείται πάνω της, ενώ ταυτόχρονα λαμβάνει υπόψιν και την ταχύτητα με την οποία αυτά αλλάζουν. Στην συνέχεια, αποφασίζει πόσο “φρένο κινητήρα” θα εφαρμόσει. Για παράδειγμα, μία γρήγορη κίνηση μπορεί να σημαίνει ότι ο αναβάτης θέλει την μέγιστη ανάκτηση ενέργειας σε ένα φρενάρισμα, ας πούμε πανικού. Αντιθέτως, μία ήρεμη και ομαλή και πιο αργή κίνηση της αριστερής μανέτας, μπορεί να υποδηλώνει ότι ο αναβάτης θέλει μία λιγότερη δραστική επέμβαση της ανάκτησης.

Zero Motorcycles – Εξελίσσει σύστημα που προσομοιάζει την λειτουργία του συμπλέκτη

Η πατέντα της Zero δεν προβλέπει αυτή την στιγμή την ύπαρξη κάποιου μοχλού και στο αριστερό πόδι, χωρίς όμως να το αποκλείει, δηλώνοντας ότι το εν λόγω σύστημα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μαζί με ένα αυτόματο κιβώτιο. Στις εικόνες βλέπουμε τον “συμπλέκτη” πάνω σε μία μοτοσυκλέτα που θυμίζει το SR/F της Zero, υποδεικνύοντας εν μέρει και το ποιο θα είναι το πρώτο μοντέλο που θα μπει, αν και όταν το σύστημα βγει στην παραγωγή. Η επιλογή της συγκεκριμένης μοτοσυκλέτας δεν είναι τυχαία, καθώς το γυμνό SR/F αποτελεί αυτή την στιγμή μία από τις ισχυρότερες προτάσεις στην γκάμα της Zero, με τους επίδοξους αγοραστές να έχουν ως κριτήριο την οδηγική ευχαρίστηση, που σε μεγάλο ποσοστό των αναβατών έχει συνδεθεί με την άμεση εμπλοκή τους με την μοτοσυκλέτα.

Yamaha: Κατέθεσε πατέντα για ψαλίδι μεταβλητής γεωμετρίας

Ρυθμιζόμενο εν κινήσει ψαλίδι - Καλύτερη πρόσφυση και συμπεριφορά σε κάθε συνθήκη
Yamaha Swing Arm Patent
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

10/2/2026

Μέσα από μια νέα πατέντα, η Yamaha αποκαλύπτει μια ριζοσπαστική ιδέα όπου το ψαλίδι της μοτοσυκλέτας αλλάζει γεωμετρία ανάλογα με τις συνθήκες, προσαρμοζόμενο στις απαιτήσεις επιτάχυνσης, φρεναρίσματος και κλίσης.

Η γεωμετρία και η ακαμψία του ψαλιδιού αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς στον σχεδιασμό πλαισίου, ειδικά στον κόσμο των αγώνων όπου κάθε χιλιοστό και κάθε βαθμός παραμόρφωσης μπορεί να μεταφραστεί σε χρόνο στην πίστα. Το πρόβλημα είναι ότι οι απαιτήσεις για μέγιστη ταχύτητα στα ευθύγραμμα τμήματα της πίστας συγκρούονται με εκείνες για σταθερότητα και αίσθηση στο μέσο της στροφής. Αυτό ακριβώς επιχειρεί να λύσει η Yamaha με την πατέντα ενός ψαλιδιού μεταβλητής γεωμετρίας.

Τα τελευταία χρόνια, τα MotoGP έχουν δείξει πόσο σημαντική μπορεί να είναι η αλλαγή στη γεωμετρία. Τα συστήματα ρύθμισης ύψους εμπρός και πίσω (ride height devices), που ξεκίνησαν ως απλές μηχανικές διατάξεις holeshot για τις εκκινήσεις, κλειδώνοντας προσωρινά τη μπροστινή ανάρτηση στη χαμηλή θέση της, χαμηλώνοντας έτσι το κέντρο βάρους της μοτοσυκλέτας και αποτρέποντας τις ανυψώσεις του εμπρός τροχού στα πρότυπα των συσκευών που χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια στoυς off-road αγώνες, εξελίχθηκαν σε ενεργοποιητές που χαμηλώνουν τη μοτοσυκλέτα στην έξοδο των στροφών, αυξάνοντας την πρόσφυση και περιορίζοντας τις σούζες. Παρότι τα μπροστινά συστήματα ride height απαγορεύτηκαν από το 2023 και όλα τα αντίστοιχα συστήματα θα απαγορευτούν πλήρως το 2027, η πατέντα της Yamaha δείχνει πού θα μπορούσε να φτάσει αυτή η τεχνολογία αν υπήρχε η σχετική ελευθερία.

Yamaha Swing Arm Patent

Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα

Στις σημερινές μοτοσυκλέτες MotoGP, το πίσω σύστημα ride height λειτουργεί μέσω ενός υδραυλικού "άξονα" που αντικαθιστά έναν από τους συνδέσμους της ανάρτησης. Όταν ο αναβάτης χρησιμοποιήσει το σχετικό χειριστήριο στην επιτάχυνση, το σύστημα "κλειδώνει" το πίσω μέρος χαμηλά για μέγιστη πρόσφυση, ενώ στο φρενάρισμα απελευθερώνεται ώστε το πίσω μέρος να σηκωθεί ξανά για καλύτερη είσοδο στη στροφή.

Η Yamaha όμως προχωρά πολύ πιο πέρα. Στη νέα πατέντα, το υδραυλικά κινούμενο στοιχείο δεν βρίσκεται στους συνδέσμους της ανάρτησης, αλλά μέσα στο ίδιο το ψαλίδι. Το ψαλίδι χωρίζεται σε δύο τμήματα με μια άρθρωση στο κέντρο του. Το εμπρός τμήμα συνδέεται κανονικά με την ανάρτηση, ενώ το πίσω τμήμα, όπου και βρίσκεται ο τροχός, μπορεί να μετακινηθεί ανεξάρτητα πάνω ή κάτω μέσω του υδραυλικού μηχανισμού.

Το υδραυλικό στοιχείο ενεργοποιείται ωθώντας ένα έκκεντρο που αλλάζει το μήκος και τη γωνία του κάτω τμήματος του ψαλιδιού, επιτρέποντας στη γεωμετρία να μεταβάλλεται δυναμικά, με την περιστροφή γύρω από τον άξονα της άρθρωσης, ανάλογα με το αν η μοτοσυκλέτα επιταχύνει, στρίβει ή φρενάρει.

Yamaha Swing Arm Patent

Μακριά από τους αγώνες ή την παραγωγή

Σε αντίθεση με τα σημερινά συστήματα ride height, η πατέντα της Yamaha περιγράφει ένα σύστημα που ελέγχεται από ηλεκτρονικό ενεργοποιητή και αισθητήρες διαδρομής και φορτίου. Το σύστημα διαβάζει τι κάνει η μοτοσυκλέτα - αν δηλαδή επιταχύνει, αν βρίσκεται υπό κλίση ή αν επιβραδύνει - με την χρήση μιας αδρανειακής μονάδας ελέγχου (IMU) και προσαρμόζει ανάλογα τη γεωμετρία του ψαλιδιού σε πραγματικό χρόνο.

Αυτό το επίπεδο ηλεκτρονικού ελέγχου δεν είναι επιτρεπτό υπό τους τρέχοντες κανονισμούς των MotoGP (πόσο μάλλον του WSBK, που στηρίζεται σε μοντέλα παραγωγής), κάτι που δείχνει ότι η πατέντα δεν στοχεύει άμεσα σε αγωνιστική εφαρμογή, αλλά μάλλον σε πειραματική έρευνα και συλλογή δεδομένων. Η Yamaha προσπαθεί να κατανοήσει τα οφέλη μιας μοτοσυκλέτας αν το ψαλίδι της πάψει να είναι ένα στατικό εξάρτημα και γίνει ένα δυναμικά προσαρμοζόμενο στοιχείο.

Yamaha Swing Arm Patent

Η ίδια η πατέντα αναφέρεται επίσης στις δυνάμεις της αλυσίδας κατά την επιτάχυνση και την επιβράδυνση και στο πώς ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να τις εκμεταλλευτεί για βελτιστοποίηση της πρόσφυσης και της σταθερότητας.

Υπερβολικά πολύπλοκο; Σχεδόν σίγουρα. Όμως, ακόμη και αν δεν δούμε ποτέ ένα τέτοιο ψαλίδι σε αγωνιστική ή παραγωγής μοτοσυκλέτα, τα δεδομένα που μπορεί να συλλέξει η Yamaha από μια τέτοια ιδέα ίσως επηρεάσουν καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιάζονται και θα εξελίσονται τα πλαίσια του μέλλοντος.