Αλυσίδα χωρίς λάδωμα και τέντωμα: Θα την έχουν όλοι!

Η ιταλική Regina είναι ο κατασκευαστής και προμηθευτής της BMW
Μπάμπη Μέντη
Από τον

Μπάμπη Μέντη

4/9/2020

Επανερχόμαστε στο θέμα που αφορά τη νέα αλυσίδα “525” που προσφέρει η BMW ως έξτρα εξοπλισμό στα S1000RR και S1000XR, για την οποία η γερμανική εταιρεία ισχυρίζεται πως δεν χρειάζεται λάδωμα, ούτε τέντωμα και έχει μικρότερες τριβές (άρα βοηθάει τον κινητήρα να απελευθερώσει περισσότερη από τη δύναμή του στον πίσω τροχό). Οι λόγοι που το κάνουμε είναι το μεγάλο ενδιαφέρον που έδειξαν οι ιδιοκτήτες άλλων μοτοσυκλετών και παράλληλα να ξεκαθαρίσουμε μερικά βασικά πράγματα για το πώς οι νέες τεχνολογίες εμφανίζονται και διαχέονται στη βιομηχανία κατασκευής μοτοσυκλετών.

Οι περισσότερες εταιρείες μοτοσυκλετών δεν κατασκευάζουν αλυσίδες, ούτε φυσικά η BMW κατασκευάζει αυτή τη νέας τεχνολογίας αλυσίδα που υπόσχεται πως έχει λύσει όλα τα πρακτικά προβλήματα των αλυσίδων. Συνεργάζονται με εξειδικευμένους κατασκευαστές που τους προμηθεύουν με τα εξαρτήματα που χρειάζονται για την κατασκευή των μοτοσυκλετών τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο κατασκευαστής είναι η διάσημη ιταλική εταιρεία Regina. Αυτό σημαίνει πως στο άμεσο μέλλον, θα μπορεί ο οποιοσδήποτε να πάει σε ένα κατάστημα πώλησης αλυσίδων Regina και να αγοράσει μια τέτοια αλυσίδα για τη μοτοσυκλέτα του, αλλά όχι τώρα. Ο λόγος που προς το παρόν μόνο η BMW έχει τη δυνατότητα να τοποθετεί αυτή την αλυσίδα οφείλεται στο γεγονός πως τα εργοστάσια με τους προμηθευτές υπογράφουν συμβόλαια συνεργασίας, όταν ένας προμηθευτής επενδύει στην εξέλιξη ενός προϊόντος, τα οποία φυσικά περιέχουν κάποιους όρους.

Στην περίπτωση των νέων τεχνολογιών, μέσα στους όρους συμπεριλαμβάνεται η αποκλειστική χρήση της συγκεκριμένης τεχνολογίας για ένα χρονικό διάστημα. Αυτό το είδαμε να συμβαίνει με την τεχνολογία του cornering ABS της Bosch, όπου στην αρχή το είχε μόνο η ΚΤΜ, αλλά το επόμενο διάστημα ήταν διαθέσιμο για όλους τους υπόλοιπους κατασκευαστές. Βέβαια η συγκεκριμένη περίπτωση του cornering ABS της Bosch έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, διότι η γερμανική εταιρεία πρόσφερε ταυτόχρονα σε όλους τους κατασκευαστές τη δυνατότητα να εξοπλίσουν τις μοτοσυκλέτες τους με cornering ABS, αλλά μόνο η ΚΤΜ τόλμησε πρώτη να το χρησιμοποιήσει. Οι υπόλοιποι φοβόντουσαν τα προβλήματα στο αρχικό στάδιο, γιατί είχαν "καεί" μεταφορικά και κυριολεκτικά από την πρώτη φορά, το 1984, που η Bosch τους ζήτησε να συνεργαστούν για το ABS και τους πήρε είκοσι χρόνια για να φτάσουν σε σημείο να μην κινδυνεύουν από μηνύσεις. Δικαιολογημένη η επιφυλακτικότητα στο παράδειγμα που φέραμε. Η σχέση συνεργασίας της BMW με τους προμηθευτές της, είναι κάπως διαφορετική από των υπόλοιπων κατασκευαστών, καθώς προτιμά να εξελίσσει τα εξαρτήματα μαζί τους παρά να αγοράζει έτοιμες λύσεις και να τις προσαρμόζει στις μοτοσυκλέτες της.

Αυτό το έχει κάνει πολλές φορές στο παρελθόν. Το έκανε με το cornering ABS, όπου προτίμησε να εμπλακεί στην εξέλιξη του συστήματος με την Continental, παρά να πάρει έτοιμο εκείνο της Bosch για το πρώτο S1000XR. Το έκανε στην περίπτωση των φρένων της Heyes, όπου είχε ενεργή συμμετοχή στην εξέλιξη των πρώτων hi-performance ακτινικών φρένων της αμερικάνικης εταιρείας. Το έκανε και με τις ημί-ενεργητικές αναρτήσεις της Marzocchi στο νέο S1000RR, παρά το γεγονός πως ήδη έχει συνεργασία με την Sachs-ZF για την προμήθεια ημί-ενεργητικών αναρτήσεων στα μοντέλα της σειράς F, R και της προηγούμενης γενιάς των τετρακύλινδρων S. Φυσικά μετά από μερικούς μήνες, οι προμηθευτές άρχισαν να πουλούν σε όλους τα αντίστοιχης τεχνολογίας εξαρτήματα. Το ίδιο περιμένουμε να συμβεί με αυτή τη νέα αλυσίδα της Regina, η οποία προς το παρόν είναι διαθέσιμη μόνο ως 525 και μόνο για τα μοντέλα S1000RR και S1000XR της BMW.

Έχουμε ξανά δει αλύσιδες που δεν χρειάζονται λίπανση στο εμπόριο. Το κανούριο εδώ είναι η επικάλυψη που υπόσχεται να καταστήσει μή απαραίτητη την συντήρηση και το τέντωμα. Αυτό είναι το πραγματικά νέο που φέρνει η Regina. Αρχικά για την BMW, αρχότερα για όλους.

Βέβαια κανείς δεν απαγορεύει σε έναν ιδιοκτήτη ιαπωνικής ή ιταλικής superbike (ή οποιασδήποτε μοτοσυκλέτας με διάσταση αλυσίδας 525) να πάει σε ένα κατάστημα της BMW και να την αγοράσει. Όμως το γεγονός πως η συγκεκριμένη αλυσίδα βρίσκεται στον κατάλογο των M Performance αξεσουάρ της BMW μας βάζει την υποψία πως πρόκειται για μονοκόμματη αλυσίδα χωρίς ασφάλεια, όπως δηλαδή είναι οι αγωνιστικές αλυσίδες. Δηλαδή δεν μπορείς να την ανοίξεις και να αφαιρέσεις κρίκους για να την φέρεις στα μέτρα της δικής σου μοτοσυκλέτας αν χρειάζεται να γίνει κάτι τέτοιο. Αν όντως είναι έτσι, τότε για να την τοποθετήσεις ενδεχομένως να πρέπει να την περάσεις μέσα από την βάση του πλαισίου/ψαλιδιού, που στις περισσότερες περιπτώσεις αντιστοιχεί με λύσιμο ψαλιδιού/κινητήρα από το πλαίσιο. Εξαιρούνται όσες μοτοσυκλέτες έχουν pivotless πλαίσιο, όπως τα αερόψυκτα Ducati 750/900/1000SS και Monster (1990-2005), αλλά και τα Honda CBR600F4, CBR929/954RR, VTR1000F Firestorm και Varadero 1000.

Yamaha: Κατέθεσε πατέντα για ψαλίδι μεταβλητής γεωμετρίας

Ρυθμιζόμενο εν κινήσει ψαλίδι - Καλύτερη πρόσφυση και συμπεριφορά σε κάθε συνθήκη
Yamaha Swing Arm Patent
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

10/2/2026

Μέσα από μια νέα πατέντα, η Yamaha αποκαλύπτει μια ριζοσπαστική ιδέα όπου το ψαλίδι της μοτοσυκλέτας αλλάζει γεωμετρία ανάλογα με τις συνθήκες, προσαρμοζόμενο στις απαιτήσεις επιτάχυνσης, φρεναρίσματος και κλίσης.

Η γεωμετρία και η ακαμψία του ψαλιδιού αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς στον σχεδιασμό πλαισίου, ειδικά στον κόσμο των αγώνων όπου κάθε χιλιοστό και κάθε βαθμός παραμόρφωσης μπορεί να μεταφραστεί σε χρόνο στην πίστα. Το πρόβλημα είναι ότι οι απαιτήσεις για μέγιστη ταχύτητα στα ευθύγραμμα τμήματα της πίστας συγκρούονται με εκείνες για σταθερότητα και αίσθηση στο μέσο της στροφής. Αυτό ακριβώς επιχειρεί να λύσει η Yamaha με την πατέντα ενός ψαλιδιού μεταβλητής γεωμετρίας.

Τα τελευταία χρόνια, τα MotoGP έχουν δείξει πόσο σημαντική μπορεί να είναι η αλλαγή στη γεωμετρία. Τα συστήματα ρύθμισης ύψους εμπρός και πίσω (ride height devices), που ξεκίνησαν ως απλές μηχανικές διατάξεις holeshot για τις εκκινήσεις, κλειδώνοντας προσωρινά τη μπροστινή ανάρτηση στη χαμηλή θέση της, χαμηλώνοντας έτσι το κέντρο βάρους της μοτοσυκλέτας και αποτρέποντας τις ανυψώσεις του εμπρός τροχού στα πρότυπα των συσκευών που χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια στoυς off-road αγώνες, εξελίχθηκαν σε ενεργοποιητές που χαμηλώνουν τη μοτοσυκλέτα στην έξοδο των στροφών, αυξάνοντας την πρόσφυση και περιορίζοντας τις σούζες. Παρότι τα μπροστινά συστήματα ride height απαγορεύτηκαν από το 2023 και όλα τα αντίστοιχα συστήματα θα απαγορευτούν πλήρως το 2027, η πατέντα της Yamaha δείχνει πού θα μπορούσε να φτάσει αυτή η τεχνολογία αν υπήρχε η σχετική ελευθερία.

Yamaha Swing Arm Patent

Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα

Στις σημερινές μοτοσυκλέτες MotoGP, το πίσω σύστημα ride height λειτουργεί μέσω ενός υδραυλικού "άξονα" που αντικαθιστά έναν από τους συνδέσμους της ανάρτησης. Όταν ο αναβάτης χρησιμοποιήσει το σχετικό χειριστήριο στην επιτάχυνση, το σύστημα "κλειδώνει" το πίσω μέρος χαμηλά για μέγιστη πρόσφυση, ενώ στο φρενάρισμα απελευθερώνεται ώστε το πίσω μέρος να σηκωθεί ξανά για καλύτερη είσοδο στη στροφή.

Η Yamaha όμως προχωρά πολύ πιο πέρα. Στη νέα πατέντα, το υδραυλικά κινούμενο στοιχείο δεν βρίσκεται στους συνδέσμους της ανάρτησης, αλλά μέσα στο ίδιο το ψαλίδι. Το ψαλίδι χωρίζεται σε δύο τμήματα με μια άρθρωση στο κέντρο του. Το εμπρός τμήμα συνδέεται κανονικά με την ανάρτηση, ενώ το πίσω τμήμα, όπου και βρίσκεται ο τροχός, μπορεί να μετακινηθεί ανεξάρτητα πάνω ή κάτω μέσω του υδραυλικού μηχανισμού.

Το υδραυλικό στοιχείο ενεργοποιείται ωθώντας ένα έκκεντρο που αλλάζει το μήκος και τη γωνία του κάτω τμήματος του ψαλιδιού, επιτρέποντας στη γεωμετρία να μεταβάλλεται δυναμικά, με την περιστροφή γύρω από τον άξονα της άρθρωσης, ανάλογα με το αν η μοτοσυκλέτα επιταχύνει, στρίβει ή φρενάρει.

Yamaha Swing Arm Patent

Μακριά από τους αγώνες ή την παραγωγή

Σε αντίθεση με τα σημερινά συστήματα ride height, η πατέντα της Yamaha περιγράφει ένα σύστημα που ελέγχεται από ηλεκτρονικό ενεργοποιητή και αισθητήρες διαδρομής και φορτίου. Το σύστημα διαβάζει τι κάνει η μοτοσυκλέτα - αν δηλαδή επιταχύνει, αν βρίσκεται υπό κλίση ή αν επιβραδύνει - με την χρήση μιας αδρανειακής μονάδας ελέγχου (IMU) και προσαρμόζει ανάλογα τη γεωμετρία του ψαλιδιού σε πραγματικό χρόνο.

Αυτό το επίπεδο ηλεκτρονικού ελέγχου δεν είναι επιτρεπτό υπό τους τρέχοντες κανονισμούς των MotoGP (πόσο μάλλον του WSBK, που στηρίζεται σε μοντέλα παραγωγής), κάτι που δείχνει ότι η πατέντα δεν στοχεύει άμεσα σε αγωνιστική εφαρμογή, αλλά μάλλον σε πειραματική έρευνα και συλλογή δεδομένων. Η Yamaha προσπαθεί να κατανοήσει τα οφέλη μιας μοτοσυκλέτας αν το ψαλίδι της πάψει να είναι ένα στατικό εξάρτημα και γίνει ένα δυναμικά προσαρμοζόμενο στοιχείο.

Yamaha Swing Arm Patent

Η ίδια η πατέντα αναφέρεται επίσης στις δυνάμεις της αλυσίδας κατά την επιτάχυνση και την επιβράδυνση και στο πώς ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να τις εκμεταλλευτεί για βελτιστοποίηση της πρόσφυσης και της σταθερότητας.

Υπερβολικά πολύπλοκο; Σχεδόν σίγουρα. Όμως, ακόμη και αν δεν δούμε ποτέ ένα τέτοιο ψαλίδι σε αγωνιστική ή παραγωγής μοτοσυκλέτα, τα δεδομένα που μπορεί να συλλέξει η Yamaha από μια τέτοια ιδέα ίσως επηρεάσουν καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιάζονται και θα εξελίσονται τα πλαίσια του μέλλοντος.