Dakar 2019: Ο παραπληγικός αναβάτης που αγωνίζεται κανονικά!

Παράδειγμα ψυχής καθώς αγωνίζεται για την καλύτερη θέση!
Θάνο Αμβρ. Φελούκα
Από τον

Θάνο Αμβρ. Φελούκα

7/1/2019

Τεράστια αποθέματα δύναμης διαθέτει ο Nicola Dutto καθώς συμμετέχει στο φετινό Dakar, ενώ από το 2010 είναι παραπληγικός, κάτι που όμως δεν τον έχει σταματήσει από το να αγωνίζεται. Δύο χρόνια μετά το ατύχημά του, το 2012, ο Nicola κατάφερε να επιστρέψει στους χωμάτινους αγώνες, με την διευκρίνιση πως πρόκειται για μοτοσυκλέτα, καθώς ήδη από το 2011 είχε αρχίσει να αγωνίζεται με αυτοκίνητο. Οι γιατροί μπορεί να είχαν ήδη ξεκαθαρίσει πως δεν υπήρχε περίπτωση να ανακτήσει την κινητικότητά του στα κάτω άκρα, εξαιτίας του μεγέθους της ζημίας που είχε υποστεί κατά τον τραυματισμό του, ωστόσο δεν έδιναν την συγκατάθεσή τους να αγωνιστεί, από την στιγμή που οι κραδασμοί και οι ταλαντώσεις μπορούσαν να επιφέρουν ακόμα μεγαλύτερη ζημιά στην σπονδυλική του στήλη. Πόσο μάλιστα με μοτοσυκλέτα που την οδηγεί καθιστός, μην έχοντας την δυνατότητα να στηριχτεί στους μαρσπιέδες.

Ο Nicola όμως δεν το έβαλε κάτω και προσάρμοσε την KTM με ειδικό κάθισμα, καθώς και προστασία στα πόδια, δημιουργώντας κάγκελα σύμφωνα με τις ανάγκες του. Σταδιακά βελτίωσε τον σχεδιασμό του, συμμετέχοντας σε πολλά Rally ανά τον κόσμο, έχοντας πάντα στο πλευρό του τους επίσης αγωνιζόμενους και φίλους, ώστε να τον βοηθήσουν να σηκωθεί σε περίπτωση πτώσεις. Το πρόβλημα του Nicola ήταν ανέκαθεν αυτό, το γεγονός πως χρειαζόταν βοήθεια για να ανέβει, να κατέβει ή να σηκώσει την μοτοσυκλέτα του. Πόσο μάλιστα σε αγωνιστική χρήση στο χώμα που οι πτώσεις καραδοκούν.

Έτσι και στο Dakar ο Nicola ακολουθείται από τρεις αναβάτες που πάντα ένας θα βρίσκεται δίπλα του για να τον βοηθήσει να σηκωθεί σε κάποια από τις σίγουρες –όπως λέει ο ίδιος- πτώσεις που θα έχει. Συμμετέχοντας με την υποστήριξη ομάδας, πράγμα που είναι μονόδρομος για κάθε έναν στο Dakar κι ακόμα περισσότερο για τον Nicola, ο παραπληγικός αναβάτης έχει την καρέκλα του να τον περιμένει σε κάθε τερματισμό έχοντας επίσης μεριμνήσει για όλες τις λεπτομέρειες της διαμονής και της κίνησής του, που ως τώρα στο Dakar δεν υπήρχαν και δεν υπάρχουν ανάγκες σε τέτοια κλίμακα.

Ο Nicola δεν είναι ο πρώτος παραπληγικός που παίρνει μέρος στο Dakar, αλλά ο πρώτος που το πράττει με μοτοσυκλέτα ακολουθώντας όλη την διαδρομή. Στο παρελθόν κι άλλοι αναβάτες με αυτοκίνητα έχουν αγωνιστεί στον σκληρότερο Rally, όπως ο Esteve Pujol πριν μία δεκαετία, ο φοβερός Gianluca Tassi που έθεσε τον πήχη ψηλά, ο Isidre Esteve πριν από αυτόν που εγκατέλειψε από πληγές που δημιουργήθηκαν στο σώμα του από την καταπόνηση, ενώ αξιοσημείωτη είναι η περίπτωση του Joey Evans. Ο κ.Evans υπήρξε παραπληγικός μέχρι που ένας γιατρός του συνέστησε αμέσως μετά τον αρχικό του τραυματισμό, μία περίεργη χειρουργική προσέγγιση με μικρές πιθανότητες να έχει έστω και μικρό αποτέλεσμα. Ο κ.Evans πήρε το ρίσκο και δέκα χρόνια μετά ήταν σε θέση να περπατήσει αλλά και να αγωνιστεί στο Dakar, έχοντας ανακτήσει ποσοστό κινητικότητας.

Από όλες αυτές τις περιπτώσεις όμως, ο Nicola διαφέρει καθώς τοποθετημένος στην μοτοσυκλέτα του, έχει να αντιμετωπίσει και διαφορές στην ίδια την τεχνική της οδήγησης. Καθώς δεν μπορεί να σηκωθεί όρθιος και αναγκασμένος για σωστή στήριξη της μέσης και της σπονδυλικής στήλης, που καταπονείται ιδιαίτερα, να έχει μια όρθια θέση οδήγησης τοποθετημένος αρκετά πιο πίσω, το κέντρο βάρους βρίσκεται ψηλά και όλα όσα έχει μάθει κανείς για κίνηση στο χώμα, δεν ισχύουν για τον ίδιο. Μετά από τόσα χρόνια δοκιμών και συμμετοχές σε δεκάδες Rally ανά τον κόσμο, ο Nicola έχει αναπτύξει εκ νέου την οδήγησή του στο χώμα χρησιμοποιώντας πολύ τον κορμό του και βασιζόμενος στο γυροσκοπικό φαινόμενο.

Για τον ίδιο η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι άλλη, από το να αποφύγει κάποιον τραυματισμό στην σπονδυλική στήλη εξαιτίας της καταπόνησης. Οι πτώσεις δεν τον τρομάζουν, έχοντας εμπιστοσύνη στους συνοδούς, ούτε και η απόσταση ή τα εμπόδια. Μεγαλύτερή του δυσκολία θα είναι πιστεύει η άμμος, εκεί που είναι απαραίτητο να μετακινείς το σώμα σου συνέχεια. Ωστόσο ο ίδιος θεωρεί πως έχει βρει την σωστή τεχνική και για εκεί. Πριν τον τραυματισμό του, ο Nicola αγωνιζόταν σε καθεστώς πλήρους απασχόλησης…

«Ποτέ δεν μίσησα την μοτοσυκλέτα, ποτέ δεν την απαρνήθηκα. Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που έφτασα το πάθος μου να γίνει επάγγελμα, με όλο το ρίσκο που κάτι τέτοιο επιφέρει. Όταν είμαι στην σέλα ξεχνάω πως δεν μπορώ να κουνήσω τα πόδια μου. Η μοτοσυκλέτα με έσπασε αλλά η μοτοσυκλέτα με έσωσε κιόλας».

Ετικέτες

Yamaha: Κατέθεσε πατέντα για ψαλίδι μεταβλητής γεωμετρίας

Ρυθμιζόμενο εν κινήσει ψαλίδι - Καλύτερη πρόσφυση και συμπεριφορά σε κάθε συνθήκη
Yamaha Swing Arm Patent
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

10/2/2026

Μέσα από μια νέα πατέντα, η Yamaha αποκαλύπτει μια ριζοσπαστική ιδέα όπου το ψαλίδι της μοτοσυκλέτας αλλάζει γεωμετρία ανάλογα με τις συνθήκες, προσαρμοζόμενο στις απαιτήσεις επιτάχυνσης, φρεναρίσματος και κλίσης.

Η γεωμετρία και η ακαμψία του ψαλιδιού αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς στον σχεδιασμό πλαισίου, ειδικά στον κόσμο των αγώνων όπου κάθε χιλιοστό και κάθε βαθμός παραμόρφωσης μπορεί να μεταφραστεί σε χρόνο στην πίστα. Το πρόβλημα είναι ότι οι απαιτήσεις για μέγιστη ταχύτητα στα ευθύγραμμα τμήματα της πίστας συγκρούονται με εκείνες για σταθερότητα και αίσθηση στο μέσο της στροφής. Αυτό ακριβώς επιχειρεί να λύσει η Yamaha με την πατέντα ενός ψαλιδιού μεταβλητής γεωμετρίας.

Τα τελευταία χρόνια, τα MotoGP έχουν δείξει πόσο σημαντική μπορεί να είναι η αλλαγή στη γεωμετρία. Τα συστήματα ρύθμισης ύψους εμπρός και πίσω (ride height devices), που ξεκίνησαν ως απλές μηχανικές διατάξεις holeshot για τις εκκινήσεις, κλειδώνοντας προσωρινά τη μπροστινή ανάρτηση στη χαμηλή θέση της, χαμηλώνοντας έτσι το κέντρο βάρους της μοτοσυκλέτας και αποτρέποντας τις ανυψώσεις του εμπρός τροχού στα πρότυπα των συσκευών που χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια στoυς off-road αγώνες, εξελίχθηκαν σε ενεργοποιητές που χαμηλώνουν τη μοτοσυκλέτα στην έξοδο των στροφών, αυξάνοντας την πρόσφυση και περιορίζοντας τις σούζες. Παρότι τα μπροστινά συστήματα ride height απαγορεύτηκαν από το 2023 και όλα τα αντίστοιχα συστήματα θα απαγορευτούν πλήρως το 2027, η πατέντα της Yamaha δείχνει πού θα μπορούσε να φτάσει αυτή η τεχνολογία αν υπήρχε η σχετική ελευθερία.

Yamaha Swing Arm Patent

Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα

Στις σημερινές μοτοσυκλέτες MotoGP, το πίσω σύστημα ride height λειτουργεί μέσω ενός υδραυλικού "άξονα" που αντικαθιστά έναν από τους συνδέσμους της ανάρτησης. Όταν ο αναβάτης χρησιμοποιήσει το σχετικό χειριστήριο στην επιτάχυνση, το σύστημα "κλειδώνει" το πίσω μέρος χαμηλά για μέγιστη πρόσφυση, ενώ στο φρενάρισμα απελευθερώνεται ώστε το πίσω μέρος να σηκωθεί ξανά για καλύτερη είσοδο στη στροφή.

Η Yamaha όμως προχωρά πολύ πιο πέρα. Στη νέα πατέντα, το υδραυλικά κινούμενο στοιχείο δεν βρίσκεται στους συνδέσμους της ανάρτησης, αλλά μέσα στο ίδιο το ψαλίδι. Το ψαλίδι χωρίζεται σε δύο τμήματα με μια άρθρωση στο κέντρο του. Το εμπρός τμήμα συνδέεται κανονικά με την ανάρτηση, ενώ το πίσω τμήμα, όπου και βρίσκεται ο τροχός, μπορεί να μετακινηθεί ανεξάρτητα πάνω ή κάτω μέσω του υδραυλικού μηχανισμού.

Το υδραυλικό στοιχείο ενεργοποιείται ωθώντας ένα έκκεντρο που αλλάζει το μήκος και τη γωνία του κάτω τμήματος του ψαλιδιού, επιτρέποντας στη γεωμετρία να μεταβάλλεται δυναμικά, με την περιστροφή γύρω από τον άξονα της άρθρωσης, ανάλογα με το αν η μοτοσυκλέτα επιταχύνει, στρίβει ή φρενάρει.

Yamaha Swing Arm Patent

Μακριά από τους αγώνες ή την παραγωγή

Σε αντίθεση με τα σημερινά συστήματα ride height, η πατέντα της Yamaha περιγράφει ένα σύστημα που ελέγχεται από ηλεκτρονικό ενεργοποιητή και αισθητήρες διαδρομής και φορτίου. Το σύστημα διαβάζει τι κάνει η μοτοσυκλέτα - αν δηλαδή επιταχύνει, αν βρίσκεται υπό κλίση ή αν επιβραδύνει - με την χρήση μιας αδρανειακής μονάδας ελέγχου (IMU) και προσαρμόζει ανάλογα τη γεωμετρία του ψαλιδιού σε πραγματικό χρόνο.

Αυτό το επίπεδο ηλεκτρονικού ελέγχου δεν είναι επιτρεπτό υπό τους τρέχοντες κανονισμούς των MotoGP (πόσο μάλλον του WSBK, που στηρίζεται σε μοντέλα παραγωγής), κάτι που δείχνει ότι η πατέντα δεν στοχεύει άμεσα σε αγωνιστική εφαρμογή, αλλά μάλλον σε πειραματική έρευνα και συλλογή δεδομένων. Η Yamaha προσπαθεί να κατανοήσει τα οφέλη μιας μοτοσυκλέτας αν το ψαλίδι της πάψει να είναι ένα στατικό εξάρτημα και γίνει ένα δυναμικά προσαρμοζόμενο στοιχείο.

Yamaha Swing Arm Patent

Η ίδια η πατέντα αναφέρεται επίσης στις δυνάμεις της αλυσίδας κατά την επιτάχυνση και την επιβράδυνση και στο πώς ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να τις εκμεταλλευτεί για βελτιστοποίηση της πρόσφυσης και της σταθερότητας.

Υπερβολικά πολύπλοκο; Σχεδόν σίγουρα. Όμως, ακόμη και αν δεν δούμε ποτέ ένα τέτοιο ψαλίδι σε αγωνιστική ή παραγωγής μοτοσυκλέτα, τα δεδομένα που μπορεί να συλλέξει η Yamaha από μια τέτοια ιδέα ίσως επηρεάσουν καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιάζονται και θα εξελίσονται τα πλαίσια του μέλλοντος.