James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

Honda: Virtual συμπλέκτης για ηλεκτρικά! - Έρχεται για να προσφέρει έλεγχο ακριβείας

Θα κάνει τη διαφορά πρώτα στους αγώνες - Τι δείχνουν οι πατέντες
Virtual συμπλέκτης για ηλεκτρικά
Από τον

Θοδωρή Ξύδη

8/5/2026

Η Honda θέλει να δώσει απόλυτο έλεγχο στον αναβάτη αναφορικά με τον έλεγχο της ροπής που παράγει ένας ηλεκτρικός κινητήρας σε όλες τις ταχύτητες κίνησης και από στάση, με τις πατέντες να δείχνουν ότι εξελίσσει εικονικό συμπλέκτη ακριβώς για αυτόν τον σκοπό.

Το "πώς και δεν το είχε σκεφτεί κανείς" μέχρι τώρα είναι η πρώτη σκέψη κοιτάζοντας τις πατέντες της Honda, όμως αυτό δεν είναι ακριβώς αλήθεια αφού πριν από την ιαπωνική εταιρεία παρόμοια συστήματα φαίνεται να εξετάσουν και οι KYMCO και Zero. Η ιαπωνική εταιρεία που "πολεμά" τη μανέτα του συμπλέκτη σχεδόν από την ίδρυσή της ώστε να φτιάξει όσο το δυνατό πιο φιλικές προς όλους μοτοσυκλέτες, τώρα θέλει να το επαναφέρει, τουλάχιστον στα ηλεκτρικά.

Ο "ηλεκτρονικός" συμπλέκτης της Honda δεν είναι ηλεκτρονικός ούτε συμπλέκτης, όπως ίσως διαβάσετε  αλλού, αλλά virtual, με το λογισμικό να έχει εδώ τον πρώτο ρόλο στην προσομοίωση της συμπεριφοράς του συμπλέκτη ενός συμβατικού κινητήρα εσωτερικής καύσης.

Virtual συμπλέκτης για ηλεκτρικά

Οι πατέντες δείχνουν το σύστημα να έχει εφαρμοστεί στο ηλεκτρικό concept Honda CR Electric Proto της HRC, την ηλεκτρική MX των Ιαπώνων με τους μηχανικούς της Honda να έχουν σκεφτεί κάθε μικρή λεπτομέρεια για να φέρουν την αίσθηση που λαμβάνει ο αναβάτης πιο κοντά σε εκείνη μιας συμβατικής μοτοσυκλέτας. 

Στα αριστερά του τιμονιού βλέπουμε να υπάρχει κανονικά μανέτα μόνο που δεν ενώνεται φυσικά με συμπλέκτη, αφού ο τελευταίος όπως είπαμε δεν υπάρχει. Αυτό που κάνει η μανέτα είναι να ελέγχει τη ροή του ρεύματος ανεξάρτητα από το πόσο περιστρέφει ο αναβάτης το δεξιό γκριπ, όπως δηλαδή ελέγχει τη ροπή που φτάνει στον πίσω τροχό ένας συμβατικός συμπλέκτης.

Στις πατέντες η Honda πάει και ένα βήμα παραπέρα με την εγκατάσταση μικρών ηλεκτρικών μοτέρ στο τιμόνι για τη δημιουργία τεχνητών κραδασμών ώστε η αίσθηση που έχει ο αναβάτης να είναι ακόμη πιο κοντά σε εκείνη μιας συμβατικής μοτοσυκλέτας όταν χειρίζεται τη μανέτα του συμπλέκτη και του "γκαζιού".

Αυτό που επίσης έχει μεγάλη σημασία, και ο εικονικός συμπλέκτης της Honda προσπαθεί να προσομοιώσει, είναι να δίνει τη δυνατότητα στον αναβάτη να "στροφάρει" τον κινητήρα και έπειτα να απελευθερώνει τη μανέτα για γρήγορες "συμβατικές" εκκινήσεις, οι οποίες τουλάχιστον στους αγώνες παίζουν μεγάλο ρόλο. 

Virtual συμπλέκτης για ηλεκτρικά

Η ιαπωνική εταιρεία έχει ήδη πειραματιστεί στην πράξη τοποθετώντας συμβατικό συμπλέκτη και βολάν στην ηλεκτρική της trial μοτοσυκλέτα, για βελτίωση της ισορροπίας μέσω της μεγάλης περιστρεφόμενης μάζας του βολάν, αφού δεν υπάρχει κάτι που να περιστρέφεται σε έναν ηλεκτρικό κινητήρα όταν η μοτοσυκλέτα δεν κινείται, αλλά και για έξτρα ώθηση-κλωτσιά από χαμηλά όταν ο αναβάτης επιθυμήσει κάτι τέτοιο για να ξεπεράσει ένα εμπόδιο. Με το νέο ηλεκτρονικό της σύστημα θέλει να το κάνει αυτό χωρίς βολάν και φυσικό συμπλέκτη.

Το σύστημα θα μπορούσε να έχει εφαρμογή και σε μοτοσυκλέτες δρόμου μαζικής παραγωγής προσφέροντας τις υπηρεσίες του τόσο σε περιβάλλον πόλης όσο και στην εκτός δρόμου οδήγηση.

Virtual συμπλέκτης για ηλεκτρικά

Πηγή: MCNA