James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

BMW F 450 R 2027 - Το δικύλινδρο Α2 naked με 47 ίππους και βάρος 175 "γεμάτων" κιλών

Στοχεύει κορυφή η BMW βάζοντας στο μάτι Aprilia και KTM
BMW F 450 R 2027
Από τον

Θοδωρή Ξύδη

2/10/2026

Αφήνοντας πίσω το μονοκύλινδρο G 310 R η BMW παρουσίασε το σαφώς πιο αξιόμαχο δικύλινδρο προσθέτοντας την δική της πρόσταση στις μικρομεσαίες naked που οδηγούνται με δίπλωμα κατηγορίας Α2.

Μετά την Aprilia με το Tuono 457 που έφτιαξε μια μοτοσυκλέτα στα όρια της A2 κατηγορίας, με το μίνιμου επιτρεπόμενο βάρος και τη μέγιστη δυνατή ισχύ -δύο στοιχεία που πρέπει να ισχύουν ταυτόχρονα ώστε να επιτρέπεται μια μοτοσυκλέτα να οδηγείται από κατόχους διπλώματα Α2-, έρχεται τώρα και η BMW να κάνει το ίδιο με το F 450 R.

Ο εν σειρά δικύλινδρος των 420 κ.εκ. που γνωρίσαμε για πρώτη φορά στο F 450 GS, αποδίδει και εδώ 47 ίππους (35 KW) στις 8.750 με τη μέγιστη τιμή της ροπής να βρίσκεται στα 4,39 χιλιογραμμόμετρα στις 6.750 σ.α.λ., ενώ ο ασυνήθιστος στρόφαλος των 135 μοιρών κινεί ασύμμετρα τα πιστόνια (225-495 μοίρες) και διαφοροποιεί έτσι τον τρόπο που κατεβάζει τη ροπή στον δρόμο τόσο σε σχέση με τους παραδοσιακούς στροφάλους των 180 και 360 μοιρών, όσο και εκείνον των 270 μοιρών (270-450) που επιλέγουν όλο και περισσότεροι κατασκευαστές στο κυνήγι της αύξησης της πρόσφυσης του πίσω ελαστικού.

BMW F 450 R 2027

Η BMW κάνει λόγο για διαθεσιμότητα του 80% της ροπής από τις 3.000 σ.α.λ. και για κατανάλωση που δεν υπερβαίνει τα 3,8 λτ./100 χλμ. κατά το πρότυπο WMTC, τη στιγμή που το ρεζερβουάρ έχει χωρητικότητα 14,5 λίτρα, για να προσφέρει αυτονομία 350+ χιλιομέτρων.

Όπως και το μικρότερο το GS έτσι και εδώ είναι διαθέσιμος προαιρετικά ο Easy Ride Clutch (ERC) συμπλέκτης που δεν απαιτεί από τον αναβάτη να χρησιμοποιεί τη μανέτα για να ξεκινήσει από στάση και σε συνδυασμό με το quickshifter, ούτε όταν επιταχύνει, κινείται με σταθερή ταχύτητα ή επιβραδύνει. Ο αναβάτης έχει επίσης στη διάθεσή του τα στάνταρ προγράμματα λειτουργίας Rain, Road, και Dynamic, όπως και τα στάνταρ συστήματα ασφάλειας και υποβοήθησης Cornering ABS, Dynamic Brake Control (DBC), Dynamic Traction Control (DTC) και το σύστημα ελέγχου του φρένου του κινητήρα (MSR).

Εκτός από τον κινητήρα και το ατσάλινο σωληνωτό πλαίσιο χωροδικτύωμα (με αφαιρούμενο πλαίσιο χωροδικτύωμα) προέρχεται από το F 450 GS, ή για να το θέσουμε καλύτερα βασίζεται σε αυτό. Το πιρούνι είναι 43άρι ανεστραμμένο της KYB, όπως και το αμορτισέρ και το ψαλίδι είναι κατασκευασμένο από αλουμίνιο. Αλουμινένιες είναι και οι χυτές 17άρες ζάντες με ελαστικά 110/70 και 150/60 εμπρός και πίσω αντίστοιχα, ενώ οι διαδρομές και στα δύο άκρα βρίσκονται στα γενναιόδωρα 140 χλστ. και το μεταξόνιο στα σχετικά "μακριά" για τα δεδομένα της κατηγορίας 1.405 χλστ., ενώ το ίχνος των 110 χλστ. υπονοεί σταθερότητα στην επίσημη τελική των 169 χλμ./ώρα.

BMW F 450 R 2027

Γνωρίζοντας πολύ καλά τη εξαιρετική συμπεριφορά στην άσφαλτο της μικρής adventure της  BMW από το φετινό MEGA TEST Mini On-Off (τεύχος ΜΟΤΟ #680), περιμένουμε από τη μοτοσυκλέτα των Βαυαρών να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, όταν έρθει η ώρα να αντιμετωπίσει τα Aprilia Tuono 457 και KTM 390 Duke στον τομέα της συμπεριφοράς, αλλά και τον υπόλοιπο και ολοένα σκληρότερο ανταγωνισμό της κατηγορίας, όπως ανακαλύψαμε και στο συγκριτικό που μπορείτε να βρείτε στο τρέχον τεύχος του ΜΟΤΟ (#683) που κυκλοφορεί στα περίπτερα!

Εκτός από το χαμηλό βάρος της μοτοσυκλέτας, στη φιλικότητα συνεισφέρει το χαμηλό ύψος της σέλας στα 790 χλστ. με την BMW να έχει διαθέσιμες και άλλες δύο σέλες για τον αναβάτη στα 810 και 775 ώστε να καλύψει όσο το δυνατό περισσότερους σωματότυπους. 

Στον στάνταρ εξοπλισμό ανήκουν επίσης τα full LED φώτα και η TFT οθόνη των 6,5 ιντσών που προσφέρει συνδεσιμότητα και ένα ευρύ φάσμα πληροφόρησης στον αναβάτη με τη F 450 R να είναι διαθέσιμη σε τέσσερεις εκδόσεις, τις Base, Exclusive, M Sport και M Sport με το πακέτο Innovation που περιλαμβάνει και τον "rekluse" συμπλέκτη.