James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

Maverick Vinales: "Δεν έχω τελειώσει ακόμη με τo MotoGP"

Επιστρέφει στο Motegi μετά τον τραυματισμό, χωρίς θέση για το 2027
Maverick Vinales
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

1/10/2026

Ο Maverick Vinales εκτιμά ότι ο ώμος του έχει βελτιωθεί κατά 10-15%, ενώ δηλώνει έτοιμος να εκμεταλλευτεί οποιαδήποτε ευκαιρία επιστροφής στο MotoGP.

Ο Maverick Vinales επιστρέφει στο paddock του MotoGP στο Motegi, έχοντας μείνει εκτός δράσης από τον Ιούλιο και πλέον χωρίς θέση στο grid του 2027. Παρ' όλα αυτά, ο αναβάτης της Tech3 ξεκαθαρίζει ότι δεν θεωρεί πως η καριέρα του στην κορυφαία κατηγορία έχει τελειώσει.

Ο τραυματισμός στον αριστερό ώμο, που τον έχει αναγκάσει να χάσει συνολικά 15 Grand Prix από πέρυσι, δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως. Ωστόσο, ο Vinales εκτιμά ότι η δύναμή του έχει βελτιωθεί κατά 10-15% σε σχέση με το Sachsenring.

"Δεν έχει λυθεί ακόμη. Κάθε μήνα υπάρχει μια μικρή βελτίωση", δήλωσε.

Στο πρόσφατο τεστ της Red Bull Ring με τα ελαστικά της Pirelli, ο Vinales δοκίμασε τόσο μια τροποποιημένη μοτοσυκλέτα 1.000cc όσο και το πρωτότυπο της KTM για το 2027, με τον νέο κινητήρα 850cc.

Η πρώτη του εντύπωση από τη νέα μοτοσυκλέτα ήταν ιδιαίτερα θετική.

"Υπάρχει ακόμη δρόμος με τον ώμο, αλλά ίσως είναι αρκετό για να οδηγήσω τη μοτοσυκλέτα. Για την επόμενη χρονιά είναι αρκετό. Την δοκίμασα και είναι τόσο εύκολη στην οδήγηση! Η σημερινή MotoGP, όμως, είναι ένα θηρίο."

Viniales

Ο Vinales εξήγησε ότι οι συνθήκες του τεστ δεν επέτρεψαν άμεση σύγκριση, καθώς χρησιμοποίησε διαφορετικά ελαστικά και χωρίς το πίσω ride-height device.

Για το 2027, οι θέσεις της Tech3 έχουν ήδη καταλήξει στους Luca Marini και Senna Agius, αφήνοντας τον Vinales χωρίς θέση, όπως και άλλους νικητές αγώνων που βρίσκονται εκτός πλάνων για την επόμενη σεζόν. Ο ίδιος, πάντως, δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει την προσπάθεια.

"Είναι καλή ερώτηση, γιατί προφανώς δεν έχω τελειώσει ακόμη εδώ. Έχω πολλούς στόχους που θέλω να πετύχω.

"Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει χώρος. Δυστυχώς, με την αλλαγή της KTM με άφησαν εκτός και ήταν πλέον πολύ αργά. Δεν είχα κάποια ευκαιρία. Αλλά ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να γίνει στο μέλλον. Εδώ συμβαίνουν πολλά πράγματα, ίσως ανοίξει μια πόρτα.

"Πρώτος μου στόχος είναι να αναρρώσω, να είμαι σε πλήρη κατάσταση ώστε να μπορώ να πιέζω στο μέγιστο, και μετά θα δούμε. Σίγουρα δεν είμαι έτοιμος να τα παρατήσω."

Σε περίπτωση που προκύψει ευκαιρία για ρόλο δοκιμαστή ή αναβάτη εξέλιξης, ο Vinales δεν την αποκλείει: "Πρέπει να βρω έναν τρόπο και όταν παρουσιαστεί η ευκαιρία, θα την αρπάξω."

Ο 10 φορές νικητής MotoGP παραδέχτηκε, πάντως, ότι πριν από λίγο καιρό δεν ήταν καν βέβαιος πως θα επέστρεφε στη δράση μέσα στη φετινή σεζόν.

Vinales

"Έμεινα εκτός για δύο μήνες. Στο μυαλό μου υπήρχε πραγματικά η σκέψη ότι δεν θα επιστρέψω. Είχα αυτή την αίσθηση."

Ο ίδιος εξήγησε ότι μετά το Sachsenring, όπου η πίστα έχει πολλές αριστερές στροφές, ο ώμος του είχε φτάσει σε δύσκολο σημείο λόγω κόπωσης.

"Στο Sachsenring το πρόβλημα ήταν ότι είχε μόνο αριστερές στροφές, οπότε ο ώμος μου κουράστηκε εντελώς και δεν είχα πλέον δύναμη."

Μια διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση φαίνεται να τον έχει βοηθήσει. "Σε σχέση με το Sachsenring, έκανα κάποιες δοκιμές με ένα μηχάνημα που μετρά Newton και είχα βελτίωση περίπου 10-15%, που είναι πολύ σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα."

Ο Vinales αναφέρθηκε και στη θεραπεία PRP, δηλαδή με πλάσμα αίματος πλούσιο σε αιμοπετάλια, την οποία ακολουθεί σε κύκλους.

"Έκανα μια διαφορετική θεραπεία, PRP λέγεται, και λειτουργεί αρκετά καλά. Κάνεις τρεις φορές, περιμένεις και μετά άλλες τρεις. Θα κάνω τον επόμενο κύκλο ενδιάμεσα ή όταν τελειώσει η σεζόν. Λειτούργησε, οπότε είμαι αρκετά χαρούμενος."

Ο ώμος του πιθανότατα δεν θα επιστρέψει στο επίπεδο ενός απολύτως υγιούς ώμου, όμως ο Vinales θεωρεί ότι αυτό δεν είναι απαραίτητα εμπόδιο για την οδήγηση μιας μοτοσυκλέτας.

"Προφανώς δεν νομίζω ότι θα είναι ίδιος με τον υγιή ώμο. Αλλά για να οδηγώ μοτοσυκλέτα πιστεύω ότι θα είναι εντάξει. Και ακόμη περισσότερο με τις μοτοσυκλέτες νέας γενιάς των 850cc, που είναι πολύ πιο εύκολες σωματικά."

Η δοκιμή της KTM του 2027 φαίνεται να επιβεβαίωσε αυτή την άποψη. Ο Vinales έκανε 11 συνεχόμενους γύρους χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία και εντυπωσιάστηκε από την αίσθηση.

"Έκανα μερικούς γύρους... Έκανα 11 συνεχόμενους χωρίς κανένα πρόβλημα! Τόσο ωραία ήταν η αίσθηση στη μοτοσυκλέτα. Είναι σαν Moto2 με καλό κινητήρα, με αυτό το 'μπαμ, μπαμ'. Ήταν υπέροχη."

Για τον Vinales, λοιπόν, το Motegi δεν είναι απλώς η επιστροφή του μετά από δύο μήνες εκτός. Είναι και μια δοκιμή για το αν ο ώμος του μπορεί να αντέξει ξανά τους αγώνες, την ώρα που η θέση του στο grid του 2027 έχει ήδη χαθεί. Και ο ίδιος αφήνει ξεκάθαρα ανοιχτό το ενδεχόμενο να ξαναβρεί έναν τρόπο να παραμείνει στα MotoGP.