James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

Ο Valentino Rossi προπονείται για πρώτη φορά στην Μανταλίκα [VIDEO]

Δεν είχε οδηγήσει ποτέ στην ινδονησιακή πίστα, την οποία βρήκε “διασκεδαστική”
Rossi rides Mandalika
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

30/1/2026

Καθώς ο εννέα φορές Παγκόσμιος Πρωταθλητής MotoGP είχε αποσυρθεί από τους αγώνες στο τέλος του 2021, λίγους μήνες μόνο πριν η ινδονησιακή πίστα της Μανταλίκα κάνει ντεμπούτο στο Πρωτάθλημα, δεν είχε ποτέ οδηγήσει σε εκείνην. Τώρα, ο Rossi προσθέτει και τη Μανταλίκα στον μακρύ κατάλογο με τις πίστες που έχει οδηγήσει, καθώς οδήγησε τώρα εκεί μαζί με τους αναβάτες της VR46 Academy.

Να επισημάνουμε πως η Ινδονησία -αλλά και ολόκληρη η Ασία- λατρεύει τον Rossi, τόσο για τις αγωνιστικές επιδόσεις όσο και για τον μοναδικό χαρακτήρα του, ενώ ο “γιατρός” είχε κάνει πολλά προωθητικά βίντεο μοτοσυκλετών και παπιών της Yamaha για τις αγορές της ανατολής, λέγοντας μάλιστα και διάφορα τσιτάτα στα ινδονησιακά.

Το 2021 ο CEO της πίστας της Μανταλίκα είχε δηλώσει: “Εύχομαι στον Valentino Rossi ό,τι καλύτερο στη συνταξιοδότησή του, αλλά όλη η χώρα στεναχωρήθηκε που ανακοίνωσε την αποχώρησή του λίγο πριν τον πρώτο αγώνα MotoGP στη Μανταλίκα. Φυσικά, θα θέλαμε πολύ να τον έχουμε εδώ, ακόμη κι αν ερχόταν απλώς για δοκιμές. Θα τον υποδεχόμασταν με ανοιχτές αγκάλες. Η πόρτα μας θα είναι πάντα ανοιχτή για εκείνον.”

Και η στιγμή αυτή έφτασε. Ο Rossi βγήκε στην πίστα με μια Yamaha R1 βαμμένη στα χρώματά του, μαζί με τους αναβάτες της VR46 Academy, στο πλαίσιο προπονητικού ταξιδιού πριν τις δοκιμές της Sepang, οργανωμένου από τον βασικό χορηγό της ομάδας, Pertamina.

Ο Rossi, που είχε κερδίσει το 1997 το ινδονησιακό Grand Prix στα 125cc στο Sentul, δήλωσε μεταξύ άλλων: “Η πίστα της Μανταλίκα είναι εξαιρετική. Μου αρέσει πολύ γιατί η χάραξη είναι διασκεδαστική, γρήγορη και με ωραία ροή. Επίσης, η άσφαλτος είναι πολύ καλή, με καλό κράτημα και χωρίς σαμαράκια.” Θυμίζουμε πως στα GP εκεί οι αναβάτες κάθε χρονιά εκφράζουν πολλά παράπονα για το κακό κράτημα της πίστας -που συνήθως είναι και σκονισμένη- αλλά και για τις “παγίδες” με χαλίκια που δεν έχουν καλό σχεδιασμό, ενώ εκεί είχαν σημειωθεί πάμπολλες πτώσεις. Μάλιστα το 2025 εκεί είχε σπάσει την κλείδα του ο Marc Marquez, με πολλούς αναβάτες να κριτικάρουν την ασφάλεια της πίστας. Βέβαια, αν ο χορηγός σου είναι Ινδονήσιος, οι φαν της χώρας τρελαίνονται για σένα, και εσύ έχεις έρθει στη Μανταλίκα για λίγους γύρους φωτογράφησης, γιατί να πεις κάτι αρνητικό για την πίστα;

Στην προπόνηση συμμετείχαν επίσης οι Francesco Bagnaia, Marco Bezzecchi, Luca Marini και Franco Morbidelli, οι οποίοι τώρα κατευθύνονται προς τη Μαλαισία για τις επίσημες δοκιμές MotoGP στη Sepang την επόμενη εβδομάδα.

Παρότι η δική του καριέρα στο παγκόσμιο πρωτάθλημα έχει ολοκληρωθεί, ο Rossi ελπίζει ότι η Μανταλίκα μπορεί να αποτελέσει σημείο-κλειδί για την ανάπτυξη νέων ταλέντων από την Ινδονησία: “Υπάρχουν πολλοί νεαροί Ινδονήσιοι αναβάτες που ονειρεύονται το MotoGP”, είπε.

“Πρέπει να προσπαθήσουν στο μέγιστο, γιατί τώρα έχουν μια πίστα MotoGP που μπορεί να τους βοηθήσει να εξελιχθούν. Όλοι θέλουν να δουν έναν Ινδονήσιο αναβάτη στο υψηλότερο επίπεδο. Νομίζω ότι αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή.”

Κι αν σας ενδιαφέρουν οι χρόνοι που έγραψε ο Rossi με το GYTR R1 του, ο 9 φορές Παγκόσμιος Πρωταθλητής ήταν 1,9 δευτερόλεπτα πιο αργός από τον Bagnaia με το Ducati Panigale V2. 

Ακολουθούν οι χρόνοι της παρέας του "γιατρού".

1. Francesco Bagnaia - 1:33.557
2. Marco Bezzecchi +0.053
3. Franco Morbidelli +0.089
4. Fabio Di Giannantonio +0.454
5. Celestino Vietti +0.859
6. Luca Marini +0.869
7. Valentino Rossi +1.878
8. Andrea Migno +4.792
9. Matteo Gabarrini +4.865

Ετικέτες