Seamless κιβώτιο Yamaha παραγωγής!

Πατέντα με κινητήρα R1
Από τον

Λάζαρο Μαυράκη

5/9/2018

Πριν λίγα χρόνια, τα seamless κιβώτιο ήταν το βασικό θέμα συζήτησης και προβληματισμού στα paddock των MotoGP. Πρώτη η Honda ήταν που έβαλε τον "πονοκέφαλο" στους ανταγωνιστές της, οι οποίοι έτρεχαν προλάβουν τις τεχνολογικές εξελίξεις του HRC, ενώ πλέον τα συγκεκριμένα κιβώτια είναι κοινός τόπος και εκ των ουκ άνευ για τα πρωτότυπα των MotoGP.
Μέχρι τώρα, ακριβώς αυτός ο χώρος των MotoGP ήταν το πεδίο δράσης και εφαρμογής των seamless κιβωτίων, αλλά όπως δείχνει η πατέντα που κατοχύρωσε η Yamaha αυτό πρόκειται να αλλάξει. Πολλές σπορ μοτοσυκλέτες διαθέτουν σύστημα quickshifter, τόσο για τα ανεβάσματα όσο και για τα κατεβάσματα, που επιτρέπει τις αλλαγές των σχέσεων χωρίς την χρήση του συμπλέκτη. Ακόμη όμως κι έτσι, το σύστημα διακόπτει για ελάχιστα κλάσματα του δευτερολέπτου την τροφοδοσία, σε αντίθεση με τα seamless κιβώτια στα οποία "κουμπώνουν" δύο σχέσεις ταυτόχρονα (για να το περιγράψουμε χοντρικά, μιας κι ο μηχανισμός είναι εξαιρετικά πολύπλοκος στην λειτουργία του, ενώ όσοι έχετε την υπομονή, τις κατάλληλες γνώσεις αγγλικών και την περιέργεια, μπορείτε να διαβάσετε εδώ πώς δουλεύει) κι έτσι η μετάβαση γίνεται χωρίς να διακοπεί καθόλου η ισχύς που φτάνει στον πίσω τροχό. Υπάρχουν στο εσωτερικό των γραναζιών "δόντια" που κλειδώνουν μεταξύ τους όπως ο μηχανισμός μιας καστάνιας, ενώ ταυτόχρονα το γρανάζι που κινείται με πιο χαμηλή ταχύτητα κινείται ελεύθερα χωρίς να επηρεάζει την μετάδοση. Η πιο κοντινή σε αυτό τεχνολογία –σε ό,τι αφορά το αποτέλεσμα- είναι η CVT μετάδοση των scooters και η DCT μετάδοση του διπλού συμπλέκτη που χρησιμοποιεί η Honda.


Το συγκεκριμένο seamless σύστημα, όπως δείχνει και η πατέντα που κατοχύρωσε η Yamaha, έχει τοποθετηθεί σε έναν κινητήρα από R1, πράγμα που υπονοεί ότι το εργοστάσιο δουλεύει πάνω σε μια έκδοση αυτής της τεχνολογίας για μοτοσυκλέτες παραγωγής. Η Yamaha όπως φαίνεται στα σχέδια, έχει αποφύγει το επιπλέον βάρος και τους διακόπτες που έχει η Honda για τις αλλαγές των σχέσεων, και έχει διατηρήσει τον παραδοσιακό λεβιέ και την μανέτα.
Σε ό,τι αφορά την πρακτικότητα του ζητήματος, στα MotoGP τα οφέλη είναι εμφανέστατα και σημαντικά όταν κυνηγάς γυρολόγια και το βάθρο κρίνεται στα χιλιοστά του δευτερολέπτου, αλλά στις πραγματικές συνθήκες έξω στο δρόμο το ουσιαστικό κέρδος είναι ανύπαρκτο –σε σχέση με ένα quickshifter- πέρα από το ότι μπορείς να νιώσεις λίγο από την αίγλη των MotoGP όσο οδηγείς την μοτοσυκλέτα σου. Αν όμως η Yamaha καταφέρει να φέρει αυτό το σύστημα στην παραγωγή για το superbike της, αυτό σημαίνει πως θα μπορεί να το χρησιμοποιήσει και στους αγώνες των Motul WSBK. Προς το παρόν όμως, το όλο θέμα μένει στο επίπεδο της κατοχυρωμένης πατέντας και το αν και το πότε θα το δούμε στην παραγωγή είναι προς το παρόν άγνωστο, αποτελεί όμως μια σημαντική ένδειξη για την κατεύθυνση που κοιτάει η Yamaha για το μέλλον.

Ετικέτες

Yamaha: Κατέθεσε πατέντα για ψαλίδι μεταβλητής γεωμετρίας

Ρυθμιζόμενο εν κινήσει ψαλίδι - Καλύτερη πρόσφυση και συμπεριφορά σε κάθε συνθήκη
Yamaha Swing Arm Patent
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

10/2/2026

Μέσα από μια νέα πατέντα, η Yamaha αποκαλύπτει μια ριζοσπαστική ιδέα όπου το ψαλίδι της μοτοσυκλέτας αλλάζει γεωμετρία ανάλογα με τις συνθήκες, προσαρμοζόμενο στις απαιτήσεις επιτάχυνσης, φρεναρίσματος και κλίσης.

Η γεωμετρία και η ακαμψία του ψαλιδιού αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς στον σχεδιασμό πλαισίου, ειδικά στον κόσμο των αγώνων όπου κάθε χιλιοστό και κάθε βαθμός παραμόρφωσης μπορεί να μεταφραστεί σε χρόνο στην πίστα. Το πρόβλημα είναι ότι οι απαιτήσεις για μέγιστη ταχύτητα στα ευθύγραμμα τμήματα της πίστας συγκρούονται με εκείνες για σταθερότητα και αίσθηση στο μέσο της στροφής. Αυτό ακριβώς επιχειρεί να λύσει η Yamaha με την πατέντα ενός ψαλιδιού μεταβλητής γεωμετρίας.

Τα τελευταία χρόνια, τα MotoGP έχουν δείξει πόσο σημαντική μπορεί να είναι η αλλαγή στη γεωμετρία. Τα συστήματα ρύθμισης ύψους εμπρός και πίσω (ride height devices), που ξεκίνησαν ως απλές μηχανικές διατάξεις holeshot για τις εκκινήσεις, κλειδώνοντας προσωρινά τη μπροστινή ανάρτηση στη χαμηλή θέση της, χαμηλώνοντας έτσι το κέντρο βάρους της μοτοσυκλέτας και αποτρέποντας τις ανυψώσεις του εμπρός τροχού στα πρότυπα των συσκευών που χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια στoυς off-road αγώνες, εξελίχθηκαν σε ενεργοποιητές που χαμηλώνουν τη μοτοσυκλέτα στην έξοδο των στροφών, αυξάνοντας την πρόσφυση και περιορίζοντας τις σούζες. Παρότι τα μπροστινά συστήματα ride height απαγορεύτηκαν από το 2023 και όλα τα αντίστοιχα συστήματα θα απαγορευτούν πλήρως το 2027, η πατέντα της Yamaha δείχνει πού θα μπορούσε να φτάσει αυτή η τεχνολογία αν υπήρχε η σχετική ελευθερία.

Yamaha Swing Arm Patent

Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα

Στις σημερινές μοτοσυκλέτες MotoGP, το πίσω σύστημα ride height λειτουργεί μέσω ενός υδραυλικού "άξονα" που αντικαθιστά έναν από τους συνδέσμους της ανάρτησης. Όταν ο αναβάτης χρησιμοποιήσει το σχετικό χειριστήριο στην επιτάχυνση, το σύστημα "κλειδώνει" το πίσω μέρος χαμηλά για μέγιστη πρόσφυση, ενώ στο φρενάρισμα απελευθερώνεται ώστε το πίσω μέρος να σηκωθεί ξανά για καλύτερη είσοδο στη στροφή.

Η Yamaha όμως προχωρά πολύ πιο πέρα. Στη νέα πατέντα, το υδραυλικά κινούμενο στοιχείο δεν βρίσκεται στους συνδέσμους της ανάρτησης, αλλά μέσα στο ίδιο το ψαλίδι. Το ψαλίδι χωρίζεται σε δύο τμήματα με μια άρθρωση στο κέντρο του. Το εμπρός τμήμα συνδέεται κανονικά με την ανάρτηση, ενώ το πίσω τμήμα, όπου και βρίσκεται ο τροχός, μπορεί να μετακινηθεί ανεξάρτητα πάνω ή κάτω μέσω του υδραυλικού μηχανισμού.

Το υδραυλικό στοιχείο ενεργοποιείται ωθώντας ένα έκκεντρο που αλλάζει το μήκος και τη γωνία του κάτω τμήματος του ψαλιδιού, επιτρέποντας στη γεωμετρία να μεταβάλλεται δυναμικά, με την περιστροφή γύρω από τον άξονα της άρθρωσης, ανάλογα με το αν η μοτοσυκλέτα επιταχύνει, στρίβει ή φρενάρει.

Yamaha Swing Arm Patent

Μακριά από τους αγώνες ή την παραγωγή

Σε αντίθεση με τα σημερινά συστήματα ride height, η πατέντα της Yamaha περιγράφει ένα σύστημα που ελέγχεται από ηλεκτρονικό ενεργοποιητή και αισθητήρες διαδρομής και φορτίου. Το σύστημα διαβάζει τι κάνει η μοτοσυκλέτα - αν δηλαδή επιταχύνει, αν βρίσκεται υπό κλίση ή αν επιβραδύνει - με την χρήση μιας αδρανειακής μονάδας ελέγχου (IMU) και προσαρμόζει ανάλογα τη γεωμετρία του ψαλιδιού σε πραγματικό χρόνο.

Αυτό το επίπεδο ηλεκτρονικού ελέγχου δεν είναι επιτρεπτό υπό τους τρέχοντες κανονισμούς των MotoGP (πόσο μάλλον του WSBK, που στηρίζεται σε μοντέλα παραγωγής), κάτι που δείχνει ότι η πατέντα δεν στοχεύει άμεσα σε αγωνιστική εφαρμογή, αλλά μάλλον σε πειραματική έρευνα και συλλογή δεδομένων. Η Yamaha προσπαθεί να κατανοήσει τα οφέλη μιας μοτοσυκλέτας αν το ψαλίδι της πάψει να είναι ένα στατικό εξάρτημα και γίνει ένα δυναμικά προσαρμοζόμενο στοιχείο.

Yamaha Swing Arm Patent

Η ίδια η πατέντα αναφέρεται επίσης στις δυνάμεις της αλυσίδας κατά την επιτάχυνση και την επιβράδυνση και στο πώς ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να τις εκμεταλλευτεί για βελτιστοποίηση της πρόσφυσης και της σταθερότητας.

Υπερβολικά πολύπλοκο; Σχεδόν σίγουρα. Όμως, ακόμη και αν δεν δούμε ποτέ ένα τέτοιο ψαλίδι σε αγωνιστική ή παραγωγής μοτοσυκλέτα, τα δεδομένα που μπορεί να συλλέξει η Yamaha από μια τέτοια ιδέα ίσως επηρεάσουν καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιάζονται και θα εξελίσονται τα πλαίσια του μέλλοντος.