Από τον
Σπύρο Τσαντήλα
13/11/2026
Τον Σεπτέμβριο η ανακοίνωση της ιταλικής κυβέρνησης προκάλεσε μεγάλη δημοσιότητα στην Ιταλία και όχι μόνο, καθώς αποκάλυψε μια σημαντική φοροελάφρυνση για τους Ιταλούς ιδιοκτήτες οχημάτων: την κατάργηση των Τελών Κυκλοφορίας, ή bollo auto/ bollo moto ως είναι γνωστή στη γείτονα χώρα.
Αμέσως ακούστηκαν απόψεις πως επρόκειτο για μια προεκλογικού τύπου υπόσχεση που θα ισχύσει μόνο για έναν χρόνο, ή πώς ο προϋπολογισμός της χώρας δεν αντέχει να χάσει αυτό το έσοδο, ενώ γεννήθηκαν αρκετά ερωτήματα που αφορούσαν τις πρακτικές πτυχές της νομοθεσίας αυτής.
Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δεν είναι πάντα εύκολες καθώς, ελλείψει του επίσημου κειμένου του νόμου, εισάγουν έναν βαθμό εικασίας στην όλη διαδικασία, ωστόσο αυτή η αμφιβολία είχε εξαρχής ημερομηνία λήξης.
Η ψήφιση του Νομοθετικού Διατάγματος 162/2026 στις 16 Σεπτεμβρίου δεν διαλεύκανε ιδιαίτερα την κατάσταση, καθώς αυτό προέβλεπε μια εξαίρεση αποκλειστικά για την περίοδο 1/1-31/12 2027, δηλαδή έμοιαζε να δικαιώνει όσους μιλούσαν για πρόσκαιρες ψηφοθηρικές τακτικές που γράφουν όμορφα στο τηλεοπτικό γυαλί.
Πάμε τώρα δυόμιση μήνες αργότερα, στην 28η Οκτωβρίου 2026 όταν το υπουργικό συμβούλιο της Ιταλίας ενέκρινε τον προϋπολογισμό του 2027. Εκεί το παραπάνω διάταγμα ενσωματώθηκε στον προϋπολογισμό, γεγονός που σημαίνει πως η ανακοινωθείσα κατάργηση των τελών δεν είναι πια μέτρο ενός χρόνου, αλλά αποκτά μόνιμο χαρακτήρα ως νόμος του κράτους.
Ή, πιο σωστά, αυτό θα γίνει όταν ο προϋπολογισμός εγκριθεί και υπερψηφιστεί από την ιταλική Βουλή, κάτι που αυτή τη στιγμή δεν έχει συγκεκριμένη ημερομηνία μα θα πρέπει να έχει γίνει ως την τελευταία μέρα του χρόνου, 31 Δεκεμβρίου 2026.
Η ένταξή του στον προϋπολογισμό 2027, ωστόσο, προσφέρει μια καθαρή ματιά σε τεχνικές λεπτομέρειες του νόμου και αυτό βοηθά να ξεδιαλύνει κάποιες αρχικές απορίες. Αυτό ακριβώς το γεγονός προέτρεψε την πρωθυπουργό της Ιταλίας, Georgia Meloni, να ξεκινήσει μια διαδικτυακή καμπάνια μέσω κοινωνικών δικτύων όπου με βίντεο παρουσιάζει τα βασικά σημεία του προϋπολογισμού και, καθόλου τυχαία, έκανε την αρχή από το θέμα των τελών κυκλοφορίας.
Η κατάργησή τους λοιπόν ισχύει ως είχε ανακοινωθεί εξαρχής, δηλαδή αφορά όλα τα δίκυκλα ανεξαρτήτως κυβισμού ή ισχύος, ενώ καλύπτει αυτοκίνητα εργοστασιακής απόδοσης έως 80 kW, δηλαδή 107 ίππους.
Ως ήταν ήδη γνωστό, το μέτρο αφορά ένα όχημα ανά φυσικό πρόσωπο και προϋποθέτει πως αυτό ήταν κανονικά ασφαλισμένο, ενώ δεν κάνει διάκριση στο είδος του κινητήρα ή του καυσίμου που χρησιμοποιεί – βενζίνη, πετρέλαιο ή υβριδικό, δεν έχει σημασία.
Το βασικό ερώτημα που απέμενε να απαντηθεί είναι τί συμβαίνει αν κάποιος έχει περισσότερα του ενός οχήματα στο όνομά του. Η απάντηση είναι πως ορίζεται σειρά προτεραιότητας. Γενικότερα, αν κάποιος έχει στην κατοχή του περισσότερα οχήματα που πληρούν τις προϋποθέσεις, η απαλλαγή εφαρμόζεται σε αυτό με τη μικρότερη ισχύ.
Αν έχει και αυτοκίνητα και μοτοσυκλέτες, η απαλλαγή πάει υποχρεωτικά στο αυτοκίνητο πριν τη μηχανή. Αυτό αμέσως δημιουργεί μια θεωρητική ανισορροπία, καθώς μπορεί κάποιος να έχει μια πανάκριβη μεγάλη μοτοσυκλέτα κι ένα μικρό φτηνό αυτοκινητάκι, αλλά θα απαλλαγεί από τα τέλη για το τετράτροχο.
Ομοίως, αν έχει μόνο μοτοσυκλέτες αλλά περισσότερες της μιας, η απαλλαγή θα πάει αυτομάτως σε αυτή με τη μικρότερη ισχύ. Αν δε έχει παραπάνω από μια με την ίδια ισχύ, το μέτρο θα αφορά την παλαιότερη.
Αυτό σημαίνει πως αν έχεις μια Triumph Rocket 3 των 2.500 κυβικών κι ένα 50άρι σκούτερ, η απαλλαγή θα γίνει υποχρεωτικά για το μικρό, οπότε σε αυτήν την περίπτωση το όφελος θα είναι πολύ μικρότερο του ποθητού, ενώ η ισχύς του νόμου για τα δίκυκλα “ανεξαρτήτως κυβισμού” χάνει εδώ την πρακτική αξία της.
Από την άλλη, η υποχρεωτική επιλογή του παλαιότερου μεταξύ δικύκλων ίδιας απόδοσης ευνοεί τον πολίτη, καθώς στην Ιταλία η παλαιότητα συνυπολογίζεται στα τέλη κυκλοφορίας και αυτά που ικανοποιούν παλαιότερες προδιαγραφές Euro πληρώνουν παραπάνω.
Κάπου εδώ η αναδρομή των ιταλικών ΜΜΕ στα επίσημα στατιστικά της χώρας και η σύγκριση με τις αρχικές εξαγγελίες της κυβέρνηση ανέδειξαν ανακρίβειες. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Μεταφορών και Υποδομών, Matteo Salvini, μιλούσε για πάνω από 7 εκατομμύρια ωφελημένους ιδιοκτήτες μοτοσυκλετών, ωστόσο αποδεικνύεται πως ο αριθμός αυτός είναι απλά τα δίκυκλα που είναι καταγεγραμμένα ως ταξινομημένα στην Ιταλία. Εξ αυτών ωστόσο περίπου 5 εκατομμύρια είναι σε κυκλοφορία και μεγάλος αριθμός αυτών δεν εμπίπτει στον νέο νόμο, καθώς οι ιδιοκτήτες τους έχουν και αυτοκίνητο. Οι (ανεπίσημοι) υπολογισμοί που κάνουν τα ΜΜΕ στην Ιταλία βλέπουν τα οφέλη του νόμου να αφορούν τελικά έναν αριθμό δικυκλιστών που λίγο ξεπερνά το εκατομμύριο, δηλαδή στο τέλος αφορά περίπου έναν στους πέντε ιδιοκτήτες δικύκλων.
Αυτό επιβεβαιώνεται και από άλλα στοιχεία που επικαλείται η ίδια η κυβέρνηση, όταν μιλά για 14,5 εκατομμύρια ωφελημένα οχήματα, εκ των οποία πάνω από 13 εκατομμύρια είναι αυτοκίνητα, δηλαδή εμμέσως επιβεβαιώνονται οι δημοσιογραφικές εκτιμήσεις για περίπου ένα εκατομμύριο δίκυκλα που θα γλιτώσουν τα τέλη κυκλοφορίας.
Μετά υπάρχει πάντα το ζήτημα της προέλευσης των πόρων για το μέτρο αυτό. Οι εχθρικές κριτικές εστιάζουν στην επιβάρυνση του προϋπολογισμού κατά μερικά δισεκατομμύρια ετησίως και αυτό μπορεί να έρθει σε άμεση αντιπαράθεση με τις υποχρεώσεις της Ιταλίας υπό το ευρωπαϊκό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας – το ίδιο που επικαλείται η ελληνική κυβέρνηση ως εμπόδιο στη μείωση της φορολογίας στα καύσιμα.
Εδώ υπάρχει ένα λεπτό σημείο που γεννά ασάφειες: ο προϋπολογισμός του μέτρου είναι εξασφαλισμένος για το 2027 χάρη σε χρήματα που έχουν προκύψει ως πλεόνασμα από τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της Ιταλίας, ωστόσο δεν απαντά στο τί θα συμβεί από το 2028 και μετά. Αν δηλαδή η χώρα δεν έχει το ίδιο πλεόνασμα μετά τη χρήση του 2027, οι απαλλαγές των τελών κυκλοφορίας θα βαρύνουν συνολικά τους Ιταλούς φορολογούμενους κατά μερικά δισεκατομμύρια επιπλέον; Σε αυτήν την περίπτωση δεν θα προκύπτει πραγματική φοροαπαλλαγή, αλλά μια μετακύλιση φόρων που στο τέλος της ημέρας δεν θα ελαφρύνει επί της ουσίας την τσέπη του Ιταλού πολίτη.
Επίσης προκύπτουν κάποια ερωτήματα τεχνικής φύσης, λ.χ. τι ισχύει για μια μοτοσυκλέτα που εμπίπτει μεν στα θεωρητικά κριτήρια της απαλλαγής, μα ο ιδιοκτήτης της έχει καταθέσει πινακίδες για τον Χειμώνα, άρα δεν την έχει ασφαλισμένη όλον τον χρόνο. Θα συνεχίσει να ικανοποιεί τον νόμο ή θα απορριφθεί ως ανασφάλιστη;
Τέλος, εκτιμάται πως αυτή η νομοθεσία θα προκαλέσει κύμα μεταβιβάσεων οχημάτων μεταξύ μελών της οικογένειας, ώστε να προσπαθήσουν να ωφεληθούν στον μέγιστο βαθμό γράφοντας το αυτοκίνητο σε συγγενή που δεν έχει δικό του, ώστε να πάρει απαλλαγή και το δεύτερο αυτοκίνητο ή η μοτοσυκλέτα του ίδιου πολίτη.
Σε κάθε περίπτωση, καθίσταται σαφές πως η μερική κατάργηση των Τελών Κυκλοφορίας είναι κάτι περισσότερο από προεκλογικό πυροτέχνημα και δεν δείχνει να είναι ένα μονοετές κόλπο. Προκύπτει δε πραγματικό όφελος για ένα όχημα ανά πολίτη, έστω κι αν αυτό δεν φτάνει πάντα στο μέγιστο που θα μπορούσε αν δινόταν η επιλογή στον καθένα για ποιο όχημα θέλει να εντάξει στο μέτρο.
Από την άλλη, όσο δεν έχει ψηφιστεί από την Βουλή παραμένει ένα Διάταγμα που προς το παρόν ισχύει μόνο για το 2027 ως ειδική εξαίρεση και αυτό δεν θα αλλάξει αν δεν γίνει Νόμος του Κράτους ώστε να έχει μόνιμη ισχύ. Και, ακόμη και τότε, δεν είναι καθόλου σίγουρο πως θα ωφελήσει καθαρά και σε βάθος χρόνου τους Ιταλούς πολίτες, αν αποδειχθεί πως δεν υπάρχει μελλοντική πρόβλεψη στον προϋπολογισμό γι’ αυτό και εν τέλει το κράτος αναγκαστεί από το 2028 να βρει τα χρήματα από άλλες φορολογικές πηγές.
