Ταξίδι - Ελληνόφωνα χωριά της απουλίας

4/5/2015

Στον ιταλικό νότο, μια άλλη, ξεχασμένη Ελλάδα, με υποδέχτηκε και με καλωσόρισε στην αγκαλιά της. Με τις πινακίδες των εννιά ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας να μου εύχονται ολόθερμα το… Kalos irtate, οι κάτοικοί τους, οι Γραικάνοι, μου πρόσφεραν ένα αλησμόνητο μάθημα Ιστορίας.
Calimera, Castrignano dei Greci, Corigliano d’ Otranto, Martano, Martignano, Soleto, Sternatia, Zollino, Melpignano. Εννιά συνολικά κωμοπόλεις και οικισμοί, που απλώνονται γεωγραφικά στο περίφημο "τακούνι της ιταλικής μπότας", απαρτίζουν την ελληνόφωνη περιοχή της Κάτω Ιταλίας (Απουλία), γνωστότερη ως Grecia Salentina. Πρόκειται για μια περιοχή 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων νοτίως της πόλης Lecce, που κατοικείται από 40.000 κατοίκους, των οποίων τα ήθη, τα έθιμα, αλλά κυρίως η γλώσσα τους –η γραικάνικη διάλεκτος– αναδύουν άρωμα και πολιτισμό ελληνικό.
Ανατρέχοντας άλλωστε στα αρχαία κείμενα του Στράβωνα και του Ηρόδοτου, προκύπτουν αδιάσειστα στοιχεία αναφορικά με την ελληνικότητα της περιοχής, ενώ οι πρώτες αναφορές ξεκινούν από την Μινωική εποχή, όταν η σημερινή Απουλία ήταν η χώρα των Ιάπυγων, των Μεσσάπιων και των Λευκανών.
Παρά το γεγονός της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας στην περιοχή της Απουλίας, οι σύγχρονες επιστημονικές απόψεις (στηριζόμενες φυσικά στις διαθέσιμες ιστορικές πηγές) δεν έχουν καταφέρει να αποσαφηνίσουν επαρκώς για το εάν το ελληνικό γλωσσικό στοιχείο της περιοχής έλκει την προέλευσή του από την αρχαιότητα ή προέκυψε κατά την βυζαντινή περίοδο, εξαιτίας της μετακίνησης ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή –με την μορφή μεταναστευτικών κυμάτων– από την Πελοπόννησο.
Η διάλεκτος των Γκραίκων (όπως ονομάζουν τον εαυτό τους οι γηγενείς των ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας), από τις αρχές του 20ου αιώνα έχει αποτελέσει θέμα εκτεταμένης έρευνας και μελέτης από κορυφαίες προσωπικότητες της διεθνούς φιλολογικής κοινότητας. Ωστόσο, ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την προέλευση της γλώσσας δεν έχουν ακόμα προκύψει.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, εννιά δήμοι της περιοχής προχώρησαν στην δημιουργία ενός ενιαίου οργανισμού (Unione dei Comuni della Grecia Salentina), με σκοπό τη διάσωση της ελληνικής πολιτιστικής και ιστορικής τους κληρονομιάς. Παράλληλα, στο πανεπιστήμιο του Lecce, ιδρύθηκε και ξεκίνησε να λειτουργεί έδρα ελληνικής φιλολογίας.
Η δική μου γνωριμία με τα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina, που έγινε παρέα με μια λευκή Suzuki DL650A V-Strom, συνοδεύτηκε από την συγκλονιστική διαπίστωση ότι οι κάτοικοί της αποτελούν την πιο τρανή απόδειξη για την ελληνικότητα της συγκεκριμένης περιοχής. Αρκετοί ήταν εκείνοι που μου δήλωσαν απερίφραστα ότι είναι Γκραικάνοι, όχι μόνο στην κουλτούρα αλλά στη μνήμη και στην καρδιά. Παντού συνάντησα ονόματα ελληνικά: στα χωριά, στους δρόμους, στις επιγραφές καταστημάτων – ακόμα όμως και το τοπίο, ένα κλασικό οικοσύστημα ξερολιθιάς και ελιάς, θύμιζε έντονα αντίστοιχο ελληνικό.

Δίχως υπερβολή, η παρουσία μου στα χωριά των Γκραικάνων, μόνο χαρά και ενθουσιασμό προσέδιδε στους ντόπιους, αφού απέναντί τους είχαν ένα "λεντίτι" (αδελφό) από την Ελλάδα. Ενώ εγώ από την πλευρά, με έκπληξη συνειδητοποιούσα ότι η περιπλάνηση με την λευκή V-Strom 650 στα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina είχε μετουσιωθεί σε κάτι δυνατότερο και πιο συναρπαστικό από ένα συνηθισμένο ταξίδι στην ιταλική γη. Παραδόξως, το οδοιπορικό μου στην Απουλία είχε προσλάβει την μορφή μιας ενθουσιώδης αναζήτησης άλλου ενός χαμένου κρίκου της μακριάς αλυσίδας του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.
Τι πήρα μαζί μου αποχαιρετώντας την ελληνόφωνη γη της Απουλίας; Ένα γκραικάνικο ερωτικό τραγούδι, που έκλεισα για πάντα μέσα
στην καρδιά μου:

"Orrio tto fengo pu su ste kanoni
orrio tto fengon io pu s’ oste panu su.
Esprize tikane, sekundu o chioni
jo llustro pu embie o fengo’pu cipanu.
Ma en io ttosso ciso mea spiandorro
Cino pu ferefse i kkardian emena,
io t’ ammai-ssu, a maddhia, o muson olo
Pou kante o fengo, kanononta esena!"

("Ωραίο το φεγγάρι που κοιτούσες.
Ωραίο το φεγγάρι που ήταν πάνω σου.
Άσπριζαν τα πάντα σαν το χιόνι
για το φως που το φεγγάρι έστελνε από εκεί ψηλά.
Μα δεν ήταν τόσο αυτή η μεγάλη λάμψη
αυτό που πλήγωσε την καρδιά μου,
όσο τα μάτια σου, τα μαλλιά, όλο το πρόσωπο
που μάγευαν το φεγγάρι που κοιτούσε εσένα!")

Κωνσταντίνος Μητσάκης

https://bit.ly/MOTO_681

Επικαιρότητα

Ελεύθερος με 3 όρους ο ταξιτζής που σκότωσε μοτοσυκλετιστή παραβιάζοντας κόκκινο φανάρι

Ο οδηγός ταξί παραδέχτηκε πως προκάλεσε θανατηφόρο ξεκινώντας με κόκκινο

Από τον

Θάνο Αμβρ. Φελούκα

2/12/2025

Τα ξημερώματα Κυριακής 30/11, στις 02:15, ταξί με οδηγό 39χρονο πέρασε με κόκκινο την διασταύρωση των οδών Καραμανλή με Πατριάρχου Γρηγορίου στη Θεσσαλονίκη και συγκρούστηκε με 35χρονο αναβάτη μοτοσυκλέτας προκαλώντας τον θάνατό του.

Ο άτυχος αναβάτης οδηγούσε το λευκό Peugeot Geopolis 250 της φωτογραφίας το οποίο και διαλύθηκε μαρτυρώντας την σφοδρότητα της σύγκρουσης καθότι το ταξί έκοψε την Λεωφόρο στη μέση. Σύμφωνα με μαρτυρίες ο νεκρός φορούσε κράνος και προστατευτικό εξοπλισμό.

Στον οδηγό του ταξί ασκήθηκε κακουργηματική δίωξη για επικίνδυνη οδήγηση που είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο και συνελήφθη.

Σήμερα όμως απολογούμενος στην 1^η τακτική ανακρίτρια Θεσσαλονίκης υποστήριξε πως δεν είχε καμία πρόθεση να παραβιάσει ερυθρό σηματοδότη και απέδωσε την πράξη του σε κορνάρισμα που άκουσε και το εξέλαβε ως προτροπή για να ξεκινήσει, θεωρώντας πως έχει ήδη καθυστερήσει τον οδηγό πίσω του. Εξήγησε πως είχε σταματήσει πιο μπροστά από το φανάρι και δεν το έβλεπε άμεσα, κι έτσι εξέλαβε το κορνάρισμα που άκουσε ως προτροπή να ξεκινήσει. Είπε επίσης πως ουδέποτε αντιλήφθηκε τον μοτοσυκλετιστή. Του έγιναν εξετάσεις που έδειξαν πως δεν είχε καταναλώσει αλκοόλ.

Ο ανακριτής του επέβαλε απαγόρευση εξόδου από την χώρα, εμφάνιση σε αστυνομικό τμήμα και πλήρη απαγόρευση οδήγησης οποιασδήποτε μορφής οχήματος.

Από τον Σεπτέμβριο που ισχύει ο νέος ΚΟΚ και με τις αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα, ο οδηγός ταξί θα δικαστεί πλέον για κακούργημα, όπως προβλέπει το Άρθρο 290Α.

Μέχρι τώρα το θανατηφόρο τροχαίο αντιμετωπιζόταν ως Ανθρωποκτονία από αμέλεια, δηλαδή πλημμέλημα και έφερε έως 5 έτη ποινή φυλάκισης με αναστολή. Δεν έμπαινε ποτέ κανείς φυλακή λοιπόν.

Από εδώ και πέρα όμως και συγκεκριμένα για την παραβίαση ερυθρού σηματοδότη που έχει οδηγήσει σε θάνατο, η πράξη έχει αναβαθμιστεί σε κακούργημα πράγμα που επιβάλει φυλάκιση τουλάχιστον 10 ετών με ανώτερο τα 15 έτη. Η παραβίαση STOP παραμένει πλημμέλημα, το κόκκινο φανάρι όμως είναι κακούργημα.

Για να αφεθεί ελεύθερος ο οδηγός ταξί, σημαίνει πως ανακριτής και εισαγγελέας έκριναν πως δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρο 282 για προσωρινή κράτηση και ο οδηγός ταξί δεν είναι ύποπτος φυγής, ενώ είχε έως τώρα καθαρό ποινικό μητρώο.

Στην πραγματικότητα ο οδηγός του ταξί θα αντιμετωπίσει την ποινή φυλάκισης όταν γίνει η δίκη και παρότι δικονομικά η απόφαση των αρχών στέκει, στην πράξη έρχεται σε σύγκρουση με το κοινό περί δικαίου αίσθημα που βλέπει πως δεν υπάρχει τιμωρία για κάτι τόσο σοβαρό, όπως η παραβίαση του ερυθρού σηματοδότη. Σε μία διασταύρωση χωρίς φανάρια μπορεί να γίνουν λάθη, η παραβίαση του κόκκινου όμως σωστά λαμβάνεται πλέον ως κακούργημα. Το πρόβλημα είναι να μην υπάρχει ατιμωρησία μέχρι την δίκη.