Από τον

Θάνο Αμβρ. Φελούκα

30/8/2016

Με αφορμή τους πρόσφατους τραυματισμούς αναβατών MotoGP σε προπονήσεις και παράλληλες αγωνιστικές οργανώσεις, είναι ευκαιρία να δούμε πώς έχουν αποκτηθεί ορισμένα κεκτημένα που δεν ήταν πάντοτε αυτονόητα. Διαφορετικοί αναβάτες, στα διαφορετικά νοσοκομεία που νοσηλεύτηκαν, είχαν την συνδρομή ενός και μόνο γιατρού, του Dr. Xavier Mir, που επέβλεπε απομακρυσμένα τις διαδικασίες. Όμως για να φτάσουμε στο σημείο να υπάρχει ένας και μόνο γιατρός σε ανοικτή επικοινωνία με όλα τα νοσοκομεία, έχει υπάρξει μία μακρά πορεία. Το κεκτημένο αυτό το κέρδισε ο Dr. Claudio Costa που ίδρυσε την Clinica Mobile, από την διεύθυνση της οποίας αποχώρησε πριν την έναρξη της σεζόν του ’14 παραμένοντας ως σύμβουλος σε κάθε σοβαρή χειρουργική αποκατάσταση.

Για να αντιληφθεί κανείς τι σημαίνει «γιατρός των MotoGP», πρέπει να δούμε την πορεία του Dr. Claudio Marcello Costa που ουσιαστικά αναβάθμισε την αντίληψη που είχε κάθε διοργανωτής για τους αθλίατρους, με κορυφαίο περιστατικό τον σοβαρότατο τραυματισμό του Mick Doohan, το 1992 στο Assen. Αν και ο Dr. Costa μετρούσε τότε ακριβώς 15 χρόνια ως υπεύθυνος ιατρός έχοντας καθολική αποδοχή, είναι η περίπτωση του Doohan που τον καθιέρωσε πέρα από κάθε αμφισβήτηση και παράλληλα αποτέλεσε παράδειγμα, ώστε να αλλάξουν οι νομοθεσίες στις χώρες διεξαγωγής αθλητικών αγώνων και οι συνοδοί θεράποντες ιατροί να έχουν τον πρώτο λόγο.

Καταρχήν ο Dr. Costa, γεννηθείς το ’41, ακολουθούσε τον πατέρα του σε οργανώσεις αγώνων ανά την Ιταλία, που τότε γινόντουσαν σε ημι-μόνιμες τοποθεσίες. Η Imola ήταν μία από αυτές τις τοποθεσίες πριν ακόμα φτιαχτεί η ιστορική πίστα και η έννοια «ημί-μόνιμη» χαρακτηρίζει το γεγονός ότι η χάραξη άλλαζε αναλόγως με την διαθεσιμότητα των δρόμων γύρω από την τοποθεσία που σήμερα βρίσκεται η πίστα. Ο πατέρας του Dr. Costa ήταν διοργανωτής αγώνων και πριν ακόμη ο νεαρός Claudio αρχίσει να σπουδάζει ιατρική, έσωσε έναν αγωνιζόμενο τραβώντας τον εκτός αγωνιστικής γραμμής, όταν έμεινε αναίσθητος έπειτα από ατύχημα. Ο Claudio ήταν τότε 16 ετών και συνέχισε να παρακολουθεί στενά τους αγώνες, ως ιατρός πλέον, όταν πήρε το πτυχίο του. Το ’77 πέντε αναβάτες στην κατηγορία των 350, ενεπλάκησαν σε δυστύχημα με έναν από αυτούς να καταλήγει επιτόπου, έναν δεύτερο να εγκαταλείπει τους αγώνες με σημαντικό ποσοστό αναπηρίας, την στιγμή που ο Dr. Costa και οι υπόλοιποι γιατροί, μετά βίας πρόλαβαν να σώσουν την ζωή του Franco Uncini. Είναι σημαντικό που αναφέρω το συγκεκριμένο όνομα, καθώς πολύ αργότερα, το 1983, ο Uncini έχει μία πολύ άσχημη πτώση παραμένοντας ακίνητος στην πίστα, πρακτικά νεκρός για αρκετά λεπτά της ώρας. Οι γιατροί της πίστας μάλιστα τον ανακηρύσσουν νεκρό, όσο ο Dr. Costa προσπαθεί να τον επαναφέρει στην ζωή, πράγμα που τελικά καταφέρνει. Ο Uncini μένει σε κώμα τις επόμενες μέρες και είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θα καταφέρει να ξεπεράσει την κωματώδη κατάσταση, πόσο μάλιστα να αγωνιστεί. Κι όμως, εννέα μήνες μετά επιστρέφει στους αγώνες, με τα εύσημα να πηγαίνουν στον Dr. Costa. Ο Uncini δεν επανήλθε ποτέ στο 100% αλλά είναι θαύμα που κατάφερε να αγωνιστεί την επόμενη σεζόν, ενώ αργότερα έγινε σύμβουλος ασφαλείας στα MotoGP, θέση στην οποία παραμένει και τώρα.

Το τραγικό γεγονός της απώλειας μίας ζωής και του σοβαρότατου τραυματισμού ενός τρίτου αναβάτη, έριξαν μαύρο πέπλο στην γενναία διάσωση του Uncini, την πρώτη φορά που ο Dr. Costa του έσωσε την ζωή. Εκείνο το ατύχημα όμως, τράβηξε την προσοχή του Gino Amisano που η εταιρία με δερμάτινα είδη που διατηρούσε, βρισκόταν τότε στον τρίτο χρόνο εμπλοκής της στην κατασκευή κρανών για μοτοσυκλετιστές. Πρόκειται για την γνωστή πλέον AGV. Ο κ.Amisano χορήγησε τον Dr. Costa μ’ ένα σοβαρό ποσό που του επέτρεψε να προμηθευτεί όχημα ταχείας απόκρισης και να ιδρύσει την Clinica Mobile. Η κίνηση αυτή έγινε εν μέσω προβληματισμού στους αναβάτες των GP, που απαιτούσαν από την διοργάνωση να υπάρχει μόνιμα γιατρός όλες τις μέρες του αγώνα και μάλιστα με σοβαρές γνώσεις και μεγάλη εμπειρία. Η χορηγία του Dr. Costa από την μικρή τότε AGV και η ίδρυση της Clinica Mobile, που υπέγραψε αυτομάτως συμβόλαιο με την διοργάνωση των GP, αποτέλεσε για τους αναβάτες της εποχής μία μεγάλη ανακούφιση.

Η Clinica Mobile έχει από τότε, την σεζόν του 1977, συμβόλαιο με την διοργανώτρια εταιρία των αγώνων τόσο στα MotoGP, όσο και στα Superbike, αλλά υπάρχει μία καταλυτική στιγμή που η επέμβασή της στην πορεία της υγείας των αγωνιζόμενων, θα γινόταν ανεξάρτητη από την χώρα που διεξαγόταν ο αγώνας. Αυτή η στιγμή ήταν το ατύχημα του Mick Doohan στο Assen το 1992. Μέχρι τότε ο Dr. Costa είχε –δυστυχώς- πολλές ευκαιρίες για να αποδείξει την αξία του, όπως την δεύτερη φορά που ο Uncini είδε το φως στην άκρη του τούνελ και τον επανάφερε τόσο στην ζωή, όσο και στους αγώνες. Ωστόσο βάση νομοθεσίας δεν μπορούσε να επέμβει στην πορεία της εξέτασης, μέσα στα νοσοκομεία.

Στο Assen λοιπόν ο Mick Doohan υπέστη σπειροειδές κάταγμα στο δεξί πόδι, όταν στα δοκιμαστικά βγήκε εκτός πίστας μετά από highside στην έξοδο της στροφής, που σημαίνει ότι ήταν στην φάση της επιτάχυνσης και είχε αρκετή ταχύτητα. Το πόδι του πιάστηκε κάτω από την μοτοσυκλέτα και προσπάθησε να το τραβήξει μόλις ένιωσε ότι η στολή είχε τρυπήσει από την τριβή και η γάμπα του καιγόταν, αλλά ήταν αδύνατο να το ξεμπλοκάρει. Η μοτοσυκλέτα χτύπησε στο κερμπ και εκεί το πόδι του έσπασε, την στιγμή που στο πρωτάθλημα προηγούνταν με σχεδόν εξήντα βαθμούς. Η ασφαλής αυτή διαφορά, τον οδήγησε σε μία απόφαση που αργότερα θα μετάνιωνε: Θεώρησε ότι έχει ακόμα ελπίδες, και αποφάσισε άμεσο χειρουργείο στην Ολλανδία, ώστε να βρεθεί γρήγορα στην σέλα και να χάσει το δυνατόν λιγότερους αγώνες, παραμένοντας στην κούρσα για την διεκδίκηση του πρωταθλήματος.

Ο Ολλανδός γιατρός αποφασίζει να τοποθετήσει λάμες και βίδες, την στιγμή που ο Dr. Costa επέμενε σε διαφορετική χειρουργική αντιμετώπιση, με την τοποθέτηση ράβδου. Ωστόσο ο λόγος του δεν περνούσε σε ολλανδικό νοσοκομείο και το χειρουργείο έγινε όπως το ήθελαν οι Ολλανδοί. Από την πρώτη σχεδόν στιγμή, η επιδείνωση του Doohan προχωρούσε με γεωμετρική πρόοδο. Έχασε την αίσθηση των δαχτύλων του καθώς η πίεση στο πόδι του είχε αυξηθεί, ως συνέπεια ενός χειρουργείου που είχε λάθος τόσο στην οπτική της αντιμετώπισης, όσο και στην ίδια την διαδικασία. Στον Dr. Costa επιτράπηκε να δει τον Doohan, μονάχα στις ώρες επισκεπτηρίου, όπου τον βρήκε σε άθλια κατάσταση με βρώμικες γάζες και ένα πόδι που σάπιζε με γοργούς ρυθμούς. Τον ρώτησε αν ένιωθε τα δάχτυλα και μόλις του είπε ο Mick ότι δεν καταλαβαίνει ότι τον αγγίζει, ξήλωσε τις γάζες μαζί με την σάρκα, μαλώνοντας με τον Ολλανδό γιατρό. Για να ελαττώσουν την πίεση στο πόδι, οι Ολλανδοί είχαν προχωρήσει σε αφαίμαξη, αφήνοντας τον Doohan στα όρια της λιποθυμίας και με κίνδυνο να παρουσιάσει πρόβλημα σε ζωτικά όργανα. Ο υπεύθυνος γιατρός του νοσοκομείου, αποκάλυψε εκείνη την στιγμή στον Dr. Costa, ότι θα περιμένει ακόμα μία μέρα, κι αν δεν βελτιωθεί η κατάσταση τότε θα ακρωτηριάσει το πόδι του Doohan! Ήταν το σημείο κλειδί: Επιτόπου ο Dr. Costa ήρθε σε συνεννόηση με την διοργάνωση και απαίτησε την εκταμίευση ενός σημαντικού ποσού, μισθώνοντας άμεσα αεροσκάφος για τον Doohan, παίρνοντας μαζί του και τον Schwantz, που επίσης νοσηλευόταν μετά τον αγώνα.

Αναλαμβάνοντας πλήρως την ευθύνη να διορθώσει ένα λάθος που δεν ήταν δικό του, ο Dr. Costa παίρνει μία απόφαση που δεν συνηθιζόταν τα τελευταία χρόνια, και ήταν πρακτική του παρελθόντος: Ράβει τα δύο πόδια του Doohan μαζί, ώστε να αποσυμφορήσει το χειρουργημένο από την πίεση και ταυτόχρονα γνωμοδοτεί για θεραπεία με υπερβαρικό οξυγόνο σε ειδικό θάλαμο. Αυτό το τελευταίο θα γίνει μία από τις αγαπημένες του μορφές θεραπείας σε κατάγματα, με πιο γνωστό περιστατικό τον Valentino Rossi το 2010 όταν είχε πολλαπλά κατάγματα από πτώση στο Mugelo. Σε ότι αφορά τα κατάγματα, μονάχα αθλητικές κακώσεις ή σπάνιες περιπλοκές, ακολουθούν την ακριβή αυτή θεραπεία, που αυξάνει το οξυγόνο και μειώνει το οίδημα βοηθώντας την ταχεία αποκατάσταση. Ωστόσο στην περίπτωση του Doohan το ζήτημα πλέον δεν ήταν αν θα επιστρέψει εγκαίρως στο πρωτάθλημα, αλλά αν τελικά θα ξανά περπατήσει! Με πρωτοποριακές και επιθετικές κινήσεις ο Dr. Costa διασώζει τελικά το πόδι του Doohan μετά από απανωτές επεμβάσεις, ενώ στο τελείωμα της σεζόν του τοποθέτησε ακόμα και εξωτερική οστεοσύνθεση, ως μία από τις τελευταίες προσπάθειες να επαναφέρει το πόδι σε λειτουργική κατάσταση.

Το παράδειγμα του Doohan που έχασε μία πολλά υποσχόμενη σεζόν, απέκτησε μόνιμο πρόβλημα στο πόδι του και έφτασε πολύ κοντά στην αναπηρία, αποτέλεσε την αφορμή να αλλάξει ο τρόπος που αντιμετωπίζονται οι αθλίατροι των ομάδων στα νοσοκομεία και εκτίναξε την φήμη του Dr. Costa και της εταιρίας του. Ο Ιταλός γιατρός απέκτησε την φήμη του από μηχανής θεού, που είναι σε θέση να προσφέρει ταχεία αποκατάσταση και να επιστρέψει έναν αναβάτη στην αγωνιστική δράση όταν την προηγούμενη είχε σπάσει το χέρι του. Έτσι ακριβώς  συνέβη στην περίπτωση του Kevin Schwantz το 1994, και πάλι στο Assen, όταν έσπασε τον καρπό του αλλά κατάφερε να αγωνιστεί την επόμενη μέρα. Βέβαια υπέφερε από πόνους κατά την διάρκεια όλης της σεζόν και δεν είχε ποτέ πλήρη αποκατάσταση, αλλά όσο κι αν μετάνιωσε αργότερα για το ρίσκο που πήρε να αγωνιστεί με σπασμένο καρπό, τότε το μόνο που ήθελε, ήταν να μην χάσει τον αγώνα…

Όταν ο Dr.Costa έγινε 73 χρονών, πήρε άλλη μία γενναία απόφαση. Αποσύρθηκε οικειοθελώς από την διεύθυνση της εταιρίας που δημιούργησε, για να βοηθήσει στην περαιτέρω εξέλιξή της, την στιγμή που το συνηθισμένο ανά τον κόσμο, είναι οι διευθυντές ιατροί να παραμένουν στην κεφαλή των οργανωτικών θέσεων μέχρι τα βαθιά γεράματα. Άλλωστε τα τελευταία χρόνια ένα άλλο όνομα χειρούργου ορθοπεδικού, έχει αρχίσει να φαίνεται, μετρώντας ήδη μεγάλη εμπειρία στους αγώνες πριν ακόμα από την απόσυρση του Dr. Costa. Πρόκειται για τον Ισπανό Dr. Xavier Mir, που το όνομά του γίνεται εύκολα παιχνίδι για χιουμοριστικά σχόλια, εξαιτίας της ταύτισης μ’ έναν γνωστό ήρωα των κόμικς…

Η παράλληλη αυτή παρουσία των δύο μεγάλων ονομάτων της ορθοπεδικής χειρουργικής στα MotoGP, ξεκίνησε από τον ίδιο τον Dr. Costa που ποτέ δεν δίστασε να ζητήσει την συνδρομή οποιουδήποτε θα μπορούσε να βοηθήσει σε πιο ταχεία ανάρρωση. Γιατί το ζήτημα πλέον δεν είναι αν και πότε θα αποκατασταθεί ένα σπάσιμο, αλλά πόσο γρήγορα ο αναβάτης θα βρεθεί ξανά στην σέλα.

Εξαιτίας της παραπάνω λοιπόν πορείας, βρέθηκε τώρα ο B. Smith σε γερμανικό νοσοκομείο, να στέλνει με dropbox τις εικόνες της μαγνητικής στον Dr. Mir, περιμένοντας την δική του άποψη για το επόμενο βήμα. Αυτό είναι ένα προνόμιο που εν μέρει το οφείλει στον Doohan και τον Dr. Costa… τα υπόλοιπα τα οφείλει στην εξέλιξη της ιατρικής και στην διαθεσιμότητα του καλύτερου εξοπλισμού που υπάρχει στον κόσμο, καθώς αναμένεται να χάσει μόλις δύο αγώνες παρόλο που είχε ρίξη χιαστού και πολλαπλούς ακόμα τραυματισμούς…

Αυτή την στιγμή ο Dr. Xavier Mir και η Clinica Mobile συνυπάρχουν αρμονικά, φροντίζοντας για την όσο πιο άμεση αποκατάσταση των αναβατών, με σχετικά πρόσφατο κορυφαίο παράδειγμα, την μόλις μία μέρα επιστροφή του Lorenzo στην σέλα, έπειτα από κάταγμα κλείδας… Το μέλλον θα δείξει αν αυτή η συνύπαρξη, θα συνεχίσει να έχει τα ίδια θετικά αποτελέσματα για όλους.

Ο Smith, περιμένει να γνωμοδοτήσει ο Dr. Mir ενώ νοσηλεύεται σε νοσοκομείο, μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά...

O Kevin Schwantz, το 1994 στο Assen:

O Dr. Costa: