James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

H Yamaha πατεντάρει cruise control που ελέγχει και το κιβώτιο ταχυτήτων

Νέα προσθήκη στα συστήματα ασφαλείας που βασίζονται σε ραντάρ
Yamaha auto downshifting patent
Από τον

Σπύρο Τσαντήλα

26/5/2026

Η sport touring ναυαρχίδα της Yamaha, Tracer 9 GT+ Y-AMT, έχει συστήσει στον κόσμο ένα νέο επίπεδο αυτοματισμών που επικεντρώνονται γύρω από δύο βασικά στοιχεία που δημιουργούν πρακτικά και το όνομά της: το σύστημα ραντάρ (το + στο GT+) και την αυτόματη-ημιαυτόματη μετάδοση Υ-ΑΜΤ.

Η συνέργεια αυτών των συστημάτων δημιουργεί ένα νέας γενιάς έξυπνο Adaptive Cruise Control (ACC), στο οποίο η μοτοσυκλέτα δεν ρυθμίζει απλώς τη ταχύτητα ανάλογα με το προπορευόμενο όχημα επεμβαίνοντας στην ανάφλεξη, αλλά το πάει ένα μεγάλο βήμα παραπέρα εμπλέκοντας τόσο το Unified Braking System όσο και τις ημιενεργές αναρτήσεις στην όλη εξίσωση.

Εν ολίγοις, το cruise control του Tracer 9 GT+ Y-AMT μπορεί κατά περίπτωση να περιορίσει την ταχύτητα μέσω τροφοδοσίας και ανάφλεξης, αλλά και να επέμβει στα φρένα συνεπικουρώντας τον αναβάτη και ταυτόχρονα να έχει τις αναρτήσεις καταλλήλως ρυθμισμένες για σταθερότητα στις παραπάνω διαδικασίες.

yamaha auto downshifting patent

Αυτή η σύμπραξη θα μπορούσε να εμπλουτιστεί με μιαν ακόμη ικανότητα, όπως προκύπτει από πρόσφατη κατοχύρωση ευρεσιτεχνίας της Yamaha. Συγκεκριμένα, η προτεινόμενη τεχνολογία που παρουσιάζεται σε αυτήν την πατέντα αφορά στη σύνδεση του adaptive cruise control με τη μετάδοση Υ-ΑΜΤ, δίνοντάς του τη δυνατότητα να κατεβάσει σχέση στο κιβώτιο για να βοηθήσει στο αυτόματο φρενάρισμα.

Όπως αποκαλύπτεται στο σχέδιο που περιγράφει τη στρατηγική του ACC, αυτή προβλέπει τρία βήματα κατά σειρά. Το σύστημα έτσι κι αλλιώς επεμβαίνει στον έλεγχο του γκαζιού και, καθώς αυτό κλείνει, εφόσον χρειαστεί έρχεται κατά σειρά η επέμβαση στο πίσω φρένο (Tr) και μετά στο μπροστινό (Tf), ενώ το νέο βήμα που προστίθεται είναι το κατέβασμα σχέσης (Td).

Προφανώς αυτό είναι ένα σχέδιο πατέντας που αφορά στα μοντέλα με Υ-ΑΜΤ, καθώς εκεί υπάρχει ήδη η υποδομή για καθοδήγηση του κιβωτίου μέσω αυτόματων μηχανισμών. Όπως ισχύει πάντα για ευρεσιτεχνίες, δεν είναι δεδομένο ότι η συγκεκριμένη θα φτάσει και στην παραγωγή, ωστόσο οι πιθανότητες είναι πολλές, ειδικά στην σημερινό τεχνολογικό κόσμο που έχει βαλθεί να πάρει τον έλεγχο από τα χέρια του αναβάτη.