James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

H Autoliv εξελίσσει αποσπώμενο αερόσακο για δίκυκλα που μένει πάνω στον αναβάτη

Από την εταιρεία που φτιάχνει τον αερόσακο του Yamaha Tricity
autoliv
Από τον

Σπύρο Τσαντήλα

3/7/2026

Στον κόσμο των αυτοκινήτων η Autoliv είναι μια από τις εταιρείες που πρωταγωνιστούν ως προμηθεύτρια συστημάτων αερόσακων, εξοπλίζοντας περίπου το 40% των ανάλογων συστημάτων που κυκλοφορούν αυτή τη στιγμή παγκοσμίως. Τα τελευταία χρόνια ωστόσο η αμερικανο-σουηδική εταιρεία έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια να επεκταθεί και στα δίκυκλα, έχοντας μια σύμπραξη με την Piaggio (για τα Mp3) που ακόμη δεν έχει παράξει αποτέλεσμα, ενώ δικός της θα είναι και ο αερόσακος που θα φορέσει το νέο Tricity 300 της Yamaha.

Το νέο σχέδιο που επεξεργάζεται η Autoliv και αποτελεί αντικείμενο κατοχύρωσης ευρεσιτεχνίας είναι ένας αποσπώμενος αερόσακος που μπορεί να τοποθετηθεί σε πληθώρα σκούτερ και μοτοσυκλετών.

autoliv

Η ιδέα είναι απλή και κατά βάση αποτελείται από τη συνήθη τεχνολογία που χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια. Ο αερόσακος είναι τοποθετημένος μέσα σε έναν μακρόστενο σωλήνα, μαζί με την ηλεκτρονική πλακέτα ελέγχου, το αέριο και τον μηχανισμό ενεργοποίησής του.

Η καινοτομία στο σχέδιο αυτό έγκειται στον τρόπο λειτουργίας του αερόσακου. Συγκεκριμένα, όταν το σύστημα ενεργοποιηθεί, ο μηχανισμός που πυροδοτεί το φούσκωμα του αερόσακου είναι έτσι σχεδιασμένος ώστε ταυτόχρονα να σπάει τη σύνδεση με το τιμόνι, έτσι όταν ο αναβάτης εκτοξευτεί από τη μοτοσυκλέτα ο αερόσακος παραμένει πάνω στο σώμα του και όχι στη μηχανή.

autoliv

Το σχήμα του αερόσακου συνεπώς είναι εδώ διαφορετικό, μελετημένο να αγκαλιάζει τον κορμό του αναβάτη και να περνά πάνω από τους ώμους του, προστατεύοντας από τυχόν σύγκρουση του σώματος με την άσφαλτο ή όποιο άλλο εμπόδιο απειλήσει τη σωματική του ακεραιότητα.

Τα πλεονεκτήματα αυτής της διάταξης είναι αρκετά και εμφανή. Πρώτον, κατά την Autoliv είναι ένα εξάρτημα με σχετικά μικρό κόστος παραγωγής, άρα δεν θα επιβαρύνει σημαντικά την τιμή του δικύκλου που θα το φορέσει. Δεύτερον, προσφέρει τη δυνατότητα προσαρμογής σε πληθώρα μοντέλων, κάτι που θα τον κάνει ελκυστικό για εργοστασιακή τοποθέτηση (ΟΕΜ) από πολλούς κατασκευαστές και, τρίτον, απολαμβάνει την καινοτομία της απόσπασής του από το όχημα για να μείνει στο σώμα του αναβάτη, αντικαθιστώντας έτσι τζάκετ ή ανεξάρτητα γιλέκα με ενσωματωμένο αερόσακο που πωλούνται ξεχωριστά στην αγορά.