James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

Στη ΖΧΜΟΤΟ 500RR ντεμπουτάρει το πρώτο κινέζικο Cornering ABS

Αν υπήρχε μια μοτοσυκλέτα που θα προσφερόταν για την υλοποίηση του οράματος Made in China, αυτή θα ήταν του Zhang Xue
zxmoto 500rr
Από τον

Σπύρο Τσαντήλα

16/4/2026

Ο Zhang Xue δεν είναι απλώς ένας ευφυέστατος και αεικίνητος κατασκευαστής μοτοσυκλετών, όπως τον πρωτογνωρίσαμε ως διευθυντή της Kove Moto, αλλά και ένας ένθερμος υποστηρικτής της φιλοσοφίας Made in China.

Το αντιληφθήκαμε ήδη από την πρώτη φορά που κατέβασε τα, πρωτότυπα τότε ακόμη, 450 Rally της Kove στο Dakar διαφημίζοντας στα φέρινγκ τους την κινέζικη καταγωγή τους. Ο Xue δήλωνε εξαρχής περήφανος που οι μοτοσυκλέτες της Kove έρχονταν στις δυτικές αγορές με αναρτήσεις Yu-An και φρένα Taisko, τις ίδιες μάρκες που φορούσε στις αγωνιστικές του Dakar.

Το όραμά του για μια μοτοσυκλέτα 100% κατασκευασμένη από κινέζικα εξαρτήματα ωστόσο δεν ήταν εύκολο να υλοποιηθεί και αυτό δεν έχει αλλάξει. Η κινέζικη βιομηχανία έχει κάνει άλματα προς τα μπροστά, αλλά ακόμη έχει χιλιόμετρα να διανύσει πριν καταφέρει να καλύψει κάθε πτυχή της τεχνολογίας που φορούν σήμερα οι μοτοσυκλέτες.

safe braking

Ένα από τα τελευταία προπύργια είναι τα ηλεκτρονικά συστήματα όπως το Cornering ABS. Στην Κίνα η ανάπτυξη εγχώριων εταιρειών που να φτιάχνουν τέτοια συστήματα αφορά ουσιαστικά μόνο την τελευταία δεκαετία, καθώς μέχρι τα μέσα της προηγούμενης οι Κινέζοι κατασκευαστές είχαν πολύ περιορισμένες επιλογές: Bosch ή Continental, δύο γερμανικές εταιρείες που είχαν σπεύσει να επενδύσουν στις αγορές της Ινδίας και της Κίνας χτίζοντας εργοστάσια και παράγοντας συστήματα που, ακόμη κι όταν φάνταζαν αναχρονιστικά στην Ευρώπη, ήταν ό,τι ακριβώς χρειάζονταν οι Ασιάτες κατασκευαστές μικρών μοντέλων, όπως απλά μονοκάναλα ABS για μοντέλα με ταμπούρο πίσω.

Γύρω στα μέσα της περασμένης δεκαετίας οι Safe Braking και Hangte άρχισαν να εξελίσσουν τα πρώτα κινέζικα ABS, απλά συστήματα σε πολύ πιο προσιτές τιμές από τα αντίστοιχα των Bosch και Continental για τα μικρά μοντέλα της κινέζικης παραγωγής.

zxmoto 500rr

Η φυσική εξέλιξη αυτής της πορείας φέρνει την αναμενόμενη ανάπτυξη και εξειδίκευση, για να φτάσουμε στο σήμερα και στη μεσαία τετρακύλινδρη supersport ZXMOTO 500RR, η οποία φορά το πρώτο κινέζικο Cornering ABS κατασκευασμένο από τη Ningbo Safe Automotive Braking, Safe Braking επί το συντομότερο, ενώ η γυμνή 500F φορά απλό δικάναλο σύστημα της ίδιας προμηθεύτριας.

Υπηρετώντας το όραμα του Zhang Xue για μια μοτοσυκλέτα ολοκληρωτικά Made in China, η Safe Braking κάνει το επόμενο τεχνολογικό βήμα της κινέζικης βιομηχανίας δικύκλων. Προφανώς δεν είμαστε σε θέση να πούμε περισσότερα για ένα σύστημα που δεν έχουμε οδηγήσει, έτσι αφήνουμε τις κριτικές για το (ελπίζουμε κοντινό) μέλλον όταν οι μοτοσυκλέτες της ΖΧΜΟΤΟ θα έρχονται και στην Ελλάδα, άρα θα τις δοκιμάσουμε όπως πρέπει.

safe braking

Σε πρώτη φάση πάντως κρατάμε μικρό καλάθι, έχοντας στο πίσω μέρος του μυαλού μας τη γνώση του πόσο δύσκολα εξελίσσεται η τεχνολογία και ειδικά όταν αυτή η ανάπτυξη πρέπει να γίνει υπό τις επιταγές και δεσμεύσεις της επιχειρηματικότητας.

Όταν η ίδια η Bosch αποφάσισε να επενδύσει βαρέως στα μοτοσυκλετιστικά ABS – έχοντας ξεκινήσει την εξέλιξη τέτοιων συστημάτων για αυτοκίνητα το 1969 – χρειάστηκε να πάρει κάποιες δύσκολες και ακριβές αποφάσεις, όπως για παράδειγμα να φτιάξει κέντρο έρευνας στην Ιαπωνία για να συνεργαστεί από κοντά με τη Honda στην εξέλιξη συστήματος ABS για μοτοσυκλέτες.

Τα πρώτα συστήματα που έφτιαξε ωστόσο δεν ήταν αυτά που περίμεναν οι Ιάπωνες και εν τέλει αυτή η συνεργασία δεν προχώρησε, ενώ οι Γερμανοί συνέχισαν τη συνεργασία τους με τη BMW και μετέπειτα την ΚΤΜ μέσω ενός κέντρου τεχνολογικής έρευνας που είχε στηθεί στην άλλη άκρη του κόσμου.

zxmoto 500rr

Για να φτάσουν κορυφαίες εταιρείες, όπως η Bosch, στο σημερινό τους επίπεδο χρειάστηκε πολύς χρόνος, άφθονη δουλειά και αμέτρητα έξοδα, έπρεπε να βιώσουν αποτυχημένες συνεργασίες και απογοητεύσεις για να βρεθούν σήμερα στη θέση πυγμής που απολαμβάνουν. Δεν περιμένουμε να είναι διαφορετική η διαδικασία της τεχνολογικής εξέλιξης για τους Κινέζους.

Το πρώτο cornering ABS Made in China είναι γεγονός και ελπίζουμε σύντομα να έχουμε την ευκαιρία να το δούμε σε λειτουργία και να εκφράσουμε την αντικειμενική μας ετυμηγορία επ’ αυτού.