James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

Ο Barry Sheene εισήχθη επίσημα στο Hall of Fame των MotoGP

Το μετάλλιο παρέλαβε ο γιος του, Freddie Sheene
Sheene
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

7/8/2026

Ο Barry Sheene γίνεται ένας από τους πρώτους αναβάτες που εντάσσονται στο νέο MotoGP Hall of Fame, μια αναγνώριση που ξεκίνησε το 2025 για τους κορυφαίους της ιστορίας του θεσμού.

Λίγες ημέρες πριν από το Grand Prix Μεγάλης Βρετανίας στο Silverstone, τα MotoGP τίμησαν ένα από τους σπουδαίους αναβάτες της ιστορίας τους. Ο Barry Sheene εισήχθη επίσημα στο MotoGP Hall of Fame, σε ειδική τελετή που πραγματοποιήθηκε στο κέντρο του Λονδίνου.

Ο δύο φορές Παγκόσμιος Πρωταθλητής της κορυφαίας κατηγορίας αγώνων μοτοσυκλέτας, το 1976 και το 1977, αποτελεί μία εμβληματική προσωπικότητα των αγώνων μοτοσυκλέτας. Εκτός από τις επιτυχίες του στην πίστα, ξεχώρισε για τον έντονο χαρακτήρα και τη δημοτικότητά του, όντας σύμβολο μιας πιο "ανέμελης" εποχής, κάτι ίσως πιο κοντά σε rockstar παρά στους σημερινούς υπεραθλητές-ρομπότ, συμβάλλοντας έτσι σημαντικά στην προβολή και διάδοση του αθλήματος διεθνώς.

Sheene

Ο Sheene ανέβηκε στο βάθρο ήδη από τον πρώτο του αγώνα στα 125 κυβικά. το 1971, ενώ έκανε το ίδιο και στο ντεμπούτο του στην κορυφαία κατηγορία το 1974. Την πρώτη του νίκη πέτυχε στο ολλανδικό TT του 1975, ενώ συνολικά κατέγραψε 19 νίκες και 40 βάθρα στην κορυφαία κατηγορία μέσα σε εννέα πλήρεις αγωνιστικές σεζόν.

Sheene

Έμεινε στην ιστορία για τις μεγάλες μονομαχίες του με τον Kenny Roberts στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Το 1982 διεκδικούσε τον τρίτο του παγκόσμιο τίτλο, έχοντας πέντε βάθρα στους επτά πρώτους αγώνες, όμως ένας σοβαρός τραυματισμός στις δοκιμές του βρετανικού Grand Prix στο Silverstone έβαλε τέλος στις ελπίδες του. Παρ' όλα αυτά επέστρεψε στην ενεργό δράση και συνέχισε να αγωνίζεται για δύο ακόμη χρόνια, με τελευταίο του βάθρο την τρίτη θέση, στο βρεγμένο Kyalami το 1984.

Αν και ο Barry Sheene έφυγε από τη ζωή το 2003, στην τελετή στο Λονδίνο παρευρέθηκε ο γιος του, Freddie Sheene, ο οποίος παρέλαβε το μετάλλιο του MotoGP Hall of Fame από τον CEO του MotoGP Group, Carmelo Ezpeleta.

Sheene

Το MotoGP Hall of Fame θεσπίστηκε το 2025 και αποτελεί μία επιπλέον διάκριση για αναβάτες που έχουν κατακτήσει τίτλους στην κορυφαία κατηγορία ή έχουν σημειώσει τουλάχιστον 25 νίκες σε Grand Prix MotoGP, τιμώντας τους κορυφαίους στην ιστορία του θεσμού.