James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

Zongshen - Η πρώτη μοτοσυκλέτα με υδραυλικό τιμόνι!

Εμφανίστηκε σε πατέντα μαζί με εναλλακτικό σύστημα διεύθυνσης
Zongshen πατέντα
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

28/1/2026

Η κινέζικη Zongshen κατέθεσε μια ενδιαφέρουσα πατέντα για τιμόνι με ηλεκτρουδραυλική υποβοήθηση που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε ηλεκτρονικά βοηθήματα του αναβάτη, υποβοήθηση που στις πατέντες συνοδεύεται από εναλλακτικό μπροστινό σύστημα διεύθυνσης.

Η υποβοήθηση στο τιμόνι (γνωστή και ως power-steering ή υδραυλικό τιμόνι) αποτελεί στάνταρ τεχνολογία στα αυτοκίνητα εδώ και δεκαετίες, όμως στις μοτοσυκλέτες δεν έχει βρει εφαρμογή. Τουλάχιστον μέχρι σήμερα. Η Zongshen κατέθεσε πατέντα για ένα σύστημα υποβοήθησης διεύθυνσης (power steering) ειδικά σχεδιασμένο για μοτοσυκλέτες, σε συνδυασμό μάλιστα με εναλλακτικό μπροστινό σύστημα διεύθυνσης (hub‑center steering). Μια εντυπωσιακή όσο ίσως και υπερβολικά πολύπλοκη πατέντα που για την ώρα δεν βλέπουμε να “εκθρονίζει” το παραδοσιακό πιρούνι, όπως δεν το εκθρόνισαν τόσα χρόνια όλα τα εναλλακτικά συστήματα διεύθυνσης που έχουν παρουσιαστεί.

Παρότι τα σύγχρονα αυτοκίνητα χρησιμοποιούν ηλεκτροϋδραυλική ή ηλεκτρική υποβοήθηση, οι μοτοσυκλέτες δεν υιοθέτησαν ποτέ τέτοια συστήματα λόγω βάρους, πολυπλοκότητας, κ.α. Τώρα η Zongshen, μακροχρόνιος συνεργάτης της Piaggio και πλέον παρούσα στην Ευρώπη μέσω της Cyclone, φαίνεται έτοιμη να κάνει το επόμενο βήμα, τουλάχιστον σε πατέντες και ίσως σε κάποια πρωτότυπη μοτοσυκλέτα.

Zongshen

Η πατέντα περιγράφει ένα ηλεκτροϋδραυλικό σύστημα υποβοήθησης με δυο έμβολα κάτω από το τιμόνι που καταγράφουν τις κινήσεις του αναβάτη. Αισθητήρες μεταφέρουν τα σήματα σε μια κεντρική ηλεκτροϋδραυλική αντλία, ενώ από εκεί, δύο υδραυλικές γραμμές κατευθύνονται προς τον μπροστινό τροχό. Ένας υδραυλικός ενεργοποιητής στο κέντρο του τροχού μετατρέπει την πίεση σε κίνηση στο εναλλακτικό σύστημα διεύθυνσης.

Το σύστημα επενεργεί απευθείας στον άξονα του τροχού, κάτι που καθίσταται εφικτό χάρη στη χρήση hub‑center steering αντί συμβατικού τηλεσκοπικού πιρουνιού.

Στο εναλλακτικό αυτό μπροστινό σύστημα διεύθυνσης η Zongshen χρησημοποιεί μονόμπρατσο αλουμινένιο ψαλίδι, δυο αμορτισέρ, φαρδύ μπροστινό τροχό που θυμίζει τροχό… αυτοκινήτου, δισκόφρενο με δυο δαγκάνες, και ABS.

Zongshen

Το εναλλακτικό σύστημα διεύθυνσης κάνει αυτό που τόσο καλά έχει εξελίξει η BMW στο Telelever, προσφέροντας μικρή βύθιση στο φρενάρισμα και ανεξάρτητη λειτουργία φρένου, ανάρτησης και διεύθυνσης με μειονεκτήματα το έξτρα βάρος, το μεγαλύτερο κόστος και το μικρότερο επίπεδο πληροφόρησης του αναβάτη. Η προσθήκη power steering αυξάνει κι άλλο την πολυπλοκότητα, αλλά μπορεί να προσφέρει νέα οφέλη. Σε αντίθεση με τα αυτοκίνητα, όπου η υποβοήθηση διεύθυνσης μειώνει κυρίως την απαιτούμενη δύναμη να να στρίψεις το τιμόνι, στη μοτοσυκλέτα το κίνητρο φαίνεται να είναι η ενσωμάτωση προηγμένων ηλεκτρονικών βοηθημάτων όπως:

  • Ενισχυμένος έλεγχος ευστάθειας
  • Ημι‑αυτόματες παρεμβάσεις ασφαλείας
  • Μεταβλητή αντίσταση στο τιμόνι
  • Βοήθεια σε χαμηλές ταχύτητες

Αντίστοιχη έρευνα έχουν παρουσιάσει και οι BMW, Honda και Yamaha, που εξετάζουν power‑assisted συστήματα διεύθυνσης εδώ και χρόνια.

Zongshen

Η πατέντα δείχνει πλαίσιο παρόμοιο με αυτό της Cyclone RA 1000, της γυμνής V-2 που βασίζεται στην Aprilia Shiver 900. Το μοντέλο ήδη διαθέτει μονόμπρατσο ψαλίδι πίσω, και μια έκδοση με μονόμπρατσο και στον μπροστινό τροχό θα ήταν σίγουρα εντυπωσιακή.

Αν προχωρήσει το project της, η Zongshen θα μπορούσε να παρουσιάσει την πρώτη μοτοσυκλέτα παραγωγής με υποβοήθηση στο τιμόνι, και μένει να δούμε αν θα έχουμε σύντομα κάποιο εντυπωσιακό πρωτότυπο μοντέλο που να θυμίζει ταινία επιστημονικής φαντασίας

Ετικέτες