Νέο επάγγελμα: "Ανταλλακτικατζής"

Θες ανταλλακτικά; Θα σου φτιάξω τώρα εγώ!
Μπάμπη Μέντη
Από τον

Μπάμπη Μέντη

21/7/2017

Πριν μερικές δεκαετίες κάθε χωριό είχε και έναν πεταλωτή που κατασκεύαζε και επιδιόρθωνε τα πέταλα των αλόγων, των μουλαριών και των γαϊδουριών. Επίσης κάθε γειτονιά στις πόλεις είχε κι από έναν τσαγκάρη που επιδιόρθωνε τα παπούτσια των ανθρώπων. Όμως η αλλαγή των μέσων μετακίνησης από το ευρύ κοινό και η ραγδαία πτώση των τιμών στα καινούρια παπούτσια, οδήγησαν στον αφανισμό αυτών των δημοφιλών επαγγελμάτων, περιορίζοντάς το σε ένα πολύ μικρό και άκρως εξειδικευμένο πεδίο δράσης. Το ίδιο φαίνεται ότι θα συμβεί και με τις αποθήκες ανταλλακτικών και γενικά με τον τρόπο που γίνεται το εμπόριό τους σήμερα. Αιτία θα είναι η αλματώδη τεχνολογική εξέλιξη των 3D εκτυπωτών και οι τεράστιες επενδύσεις που γίνονται σε αυτόν τον τομέα από τις άμεσα εμπλεκόμενες εταιρείες του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας.

Γιατί έχουν πέσει με τα μούτρα στην τεχνολογία των 3D εκτυπωτών; Διότι η διαχείριση του τομέα των ανταλλακτικών για τα οχήματά τους κοστίζει τεράστια ποσά, τόσο για τους ίδιους όσο και για τους πελάτες τους, χωρίς να έχει κέρδος κανένας από τους δύο.

Αν καταλάβεις γιατί τα ανταλλακτικά είναι τόσο ακριβά, τότε θα καταλάβεις και γιατί τα εργοστάσια ψάχνουν για λύσεις. Για όσους δεν έχουν καμία εργασιακή σχέση ή προσωπική εμπειρία από τον τομέα του εμπορίου, πιστεύουν βλακωδώς ότι τα ανταλλακτικά είναι ακριβά επειδή οι έμποροι και οι αντιπροσωπείες βγάζουν τρελό κέρδος. Όντως το περιθώριο κέρδους στα ανταλλακτικά είναι πολύ μεγάλο και συνήθως η τιμή λιανικής είναι τρεις, τέσσερις ή και πέντε φορές μεγαλύτερη από την τιμή χοντρικής. Υπάρχει όμως λόγος γι΄αυτό και δεν είναι η αισχροκέρδεια (τουλάχιστον όχι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων). Η αποθήκευση των ανταλλακτικών έχει κόστος, αφού χρειάζεσαι εγκαταστάσεις και ανθρώπους. Όμως το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ένα μεγάλος μέρος από αυτά μένει απούλητο για χρόνια. Για παράδειγμα μπορεί να πουλήσεις τέσσερα δεξιά κόκκινα φαίρινγκ ενός μοντέλου αλλά κανένα αριστερό. Αν έχεις στις αποθήκες σου για πέντε ή δέκα χρόνια απούλητα αυτά τα φαίρινγκ, είναι περίπου 4.000 ευρώ που έχεις καταθέσει σε μια τράπεζα, η οποία δεν σου δίνει τόκους και δεν σε αφήνει να πάρεις τα λεφτά σου πίσω! Για να είναι βιώσιμη μια επιχείρηση, αυτά τα 4.000 ευρώ έπρεπε να τα “μοιράσει” στις τιμές των υπόλοιπων ανταλλακτικών που πουλούσε. Δηλαδή αγόραζες μια μανέτα φρένου και μέσα στα 40 ευρώ ήταν και 3 ευρώ από τα απούλητα φαίρινγκ.

Η τακτική που ακολουθούσαν οι αντιπροσωπείες μέχρι σήμερα ήταν να έχουν στοκ μόνο τα ανταλλακτικά με υψηλή κατανάλωση και τα υπόλοιπα να είναι διαθέσιμα κατόπιν παραγγελίας. Φυσικά αυτό είχε πολλές φορές ως αποτέλεσμα εκνευριστικά μεγάλες καθυστερήσεις. Τα τελευταία χρόνια, κυρίως οι Ευρωπαϊκές εταιρείες και ακολούθησαν ορισμένες ιαπωνικές, ανέπτυξαν δικά τους συστήματα μηχανοργάνωσης, ώστε κάθε επίσημος αντιπρόσωπος και κατ΄επέκταση κάθε τοπικό κατάστημα να έχει άμεση πρόσβαση στις κεντρικές αποθήκες ανταλλακτικών του εργοστασίου. Με αυτό τον τρόπο, η ανάγκη για διατήρηση τεράστιων στοκ ανταλλακτικών σε κάθε μία χώρα ξεχωριστά, περιορίστηκε στο ελάχιστο. Μέσα σε τρεις ή τέσσερις εργάσιμες ημέρες, οποιοδήποτε ανταλλακτικό είναι στα χέρια του πελάτη. Όμως ακόμα κι έτσι, εξακολουθούμε να χρειαζόμαστε αποθήκες και τρόπους διανομής, που αυξάνουν το τελικό κόστος για τον πελάτη, χωρίς να κερδίζει κάτι το εργοστάσιο ή η αντιπροσωπεία.

Όλα αυτά υπόσχεται να αλλάξει η τεχνολογία των 3D εκτυπωτών, οι οποίοι θα μπορούν να κατασκευάζουν επί τόπου το ανταλλακτικό που χρειάζεσαι και μάλιστα σε οποιοδήποτε υλικό θέλεις! Ένα σχεδιαστικό πρόγραμμα, ένας 3D εκτυπωτής και μερικά κουτιά με τα υλικά σε μορφή σκόνης, θα είναι αρκετά για να κατασκευάσουν οποιοδήποτε ανταλλακτικό, οποιασδήποτε μοτοσυκλέτας. Ναι, ακόμα κι αν θέλεις στρόφαλο για εξακύλινδρο Honda CBX 1050 ή για Benelli Sei θα μπορούν να τον φτιάξουν και να στον δώσουν μέσα σε λίγη ώρα. Μπορείς αν θέλεις να αντιγράψεις ή να βελτιώσεις ένα ανταλλακτικό. Μπορείς να το κατασκευάσεις από οποιοδήποτε μέταλλο ή συνθετικό υλικό θέλεις. Όχι μόνο αυτό, αλλά το κόστος θα είναι πολύ μικρότερο. Το επάγγελμα του “κατασκευαστή ανταλλακτικών 3D” βρίσκεται ήδη σε άνθηση και πελάτες τους από τον χώρο των οχημάτων είναι όλοι όσοι έχουν κλασσικά αυτοκίνητα και μοτοσυκλέτες.

Ίσως στο μέλλον μία εικόνα σαν την παρακάτω να είναι βγαλμένη από την ελληνική πραγματικότητας:

Ψιτ! Μήτσο! Φτιάξε του παιδιού ένα πιστόνι και μια μπιέλα για Kaze R. A! Και που ΄σε, την μπιέλα φτιάξ’ τη από τιτάνιο… κερνάει το μαγαζί σήμερα! 

Ο εφευρέτης του Start&Stop σχολιάζει: "Ο Τραμπ σκότωσε την τεχνολογία που κάνει τα αυτοκίνητα πιο οικολογικά"

Ο 88χρονος Mauro Palitto, δημιουργός του πρώτου Start&Stop, μιλά για την απόφαση των ΗΠΑ να καταργήσουν περιβαλλοντικά κίνητρα
Start&Stop
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

4/3/2026

Από το κέντρο έρευνας της FIAT μέχρι τη Regata ES του 1983, η ιδέα που γεννήθηκε από ένα απλό χρονόμετρο έγινε παγκόσμιο στάνταρ. Σήμερα όμως, η πολιτική απόφαση των ΗΠΑ φέρνει το Start&Stop ξανά στο προσκήνιο.

Ο Mauro Palitto, σήμερα 88 ετών, γεννημένος στη Ρώμη αλλά ταυτισμένος με το Τορίνο λόγω της μακράς του πορείας στο θρυλικό εργοστάσιο Lingotto της FIAT, είναι ο άνθρωπος πίσω από το πρώτο σύστημα αυτόματης διακοπής και επανεκκίνησης κινητήρα σε αυτοκίνητο παραγωγής. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ως υπεύθυνος μοντέλου για τα Ritmo και Regata της FIAT, παρουσίασε το πρώτο αυτόματο Start&Stop στο FIAT Regata ES, ένα σύστημα ικανό να σβήνει τον κινητήρα κατά τη στάση και να τον επανεκκινεί μέσα σε λίγα δέκατα του δευτερολέπτου.

Σήμερα, η απόφαση της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) των ΗΠΑ, κατόπιν πρωτοβουλίας της κυβέρνησης του Donald Trump, να καταργήσει τα ομοσπονδιακά περιβαλλοντικά κίνητρα που συνδέονται με το Start&Stop, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις με μέρος των κατασκευαστών να χαιρετίζουν την πρωτοβουλία.

Για τον Palitto, όμως, το τίμημα είναι ξεκάθαρο, αύξηση εκπομπών και οπισθοδρόμηση. “Η διοίκηση Τραμπ έχει λάβει αποφάσεις που θα χαρακτήριζα σχεδόν εγκληματικές. Αυτή η πρωτοβουλία κινείται στην ίδια κατεύθυνση”, σχολιάζει. “Το Start&Stop δεν είναι ιδεολογική επιβολή. Είναι μια απλή και αποτελεσματική τεχνική λύση που μειώνει κατανάλωση και εκπομπές χωρίς να επιβαρύνει τον χρήστη ή τη βιομηχανία.”

Η αρχή του Start&Stop

Για να κατανοήσει κανείς την απαρχή της ιδέας, πρέπει να επιστρέψει στο 1982, στο Centro Ricerche FIAT. Εκεί, ο Palitto είδε ένα παλιό FIAT 128 με αυτοσχέδια συσκευή που κατέγραφε τους χρόνους ρελαντί.

“Οδήγησα από το Orbassano στο Mirafiori, περίπου 15 χιλιόμετρα. Μου πήρε 35 λεπτά και ανακάλυψα ότι το αυτοκίνητο είχε μείνει ακίνητο πάνω από 10 λεπτά με τον κινητήρα να δουλεύει.”

Αυτό το απλό δεδομένο έγινε η σπίθα, γιατί να μη σβήνει αυτόματα ο κινητήρας όταν το αυτοκίνητο είναι σταματημένο με το κιβώτιο στην νεκρό και να επανεκκινεί όταν ο οδηγός θελήσει να ξεκινήσει;

Οι δοκιμές έγιναν αρχικά σε Ritmo που προορίζονταν για απόσυρση. Τα αποτελέσματα ήταν καλύτερα του αναμενομένου και απέδειξαν ότι η συχνή επανεκκίνηση δεν προκαλούσε σημαντική φθορά. Το 1983, η Regata ES έγινε το πρώτο αυτοκίνητο παραγωγής στον κόσμο με αυτόματο Start&Stop στον βασικό εξοπλισμό, σχεδόν δύο δεκαετίες πριν η τεχνολογία διαδοθεί ευρέως στα τέλη των ‘90s και στις αρχές των 2000s, με τα δίκυκλα να ακολουθούν και την τεχνολογία να βρίσκει εφαρμογή κυρίως σε scooter αστικής χρήσης.

Start&Stop

Το τεστ με τους ταξιτζήδες

Σήμερα, ο Palitto δεν οδηγεί πλέον. Μετακινείται με ταξί και κάθε διαδρομή είναι μια μικρή έρευνα αγοράς. “Χρησιμοποιείτε το Start&Stop;” ρωτά τους οδηγούς.

Πολλοί το απενεργοποιούν. “Λένε ότι είναι ενοχλητικό ή ότι χαλάει τη μπαταρία και τον κινητήρα. Είναι μύθοι”, απαντά. Το κλειδί είναι ο ηλεκτρονικός έλεγχος στροφών. Το σύστημα αποδεσμεύει την μίζα μόλις ο κινητήρας φτάσει γωνιακή ταχύτητα που υποδηλώνει πραγματική εκκίνηση. Αυτό συμβαίνει σε μόλις λίγα δέκατα του δευτερολέπτου και περιορίζει τη φθορά σε σχέση με μια παρατεταμένη χειροκίνητη εκκίνηση."

Ιδιαίτερα για ταξί που κινούνται κατά 90% σε αστικό περιβάλλον, το όφελος είναι σαφές, εκεί όπου το ρελαντί κυριαρχεί, το Start&Stop έχει τη μεγαλύτερη επίδραση.

Το μέλλον είναι ηλεκτρικό

Παρά την απογοήτευσή του, ο Palitto βλέπει την εξέλιξη της τεχνολογίας με ρεαλισμό. “Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα υποχωρούσε λόγω πολιτικής επιλογής. Πίστευα ότι θα ξεπεραστεί φυσιολογικά, στο πλαίσιο της ηλεκτροκίνησης.”

Στην Ευρώπη, όπως επισημαίνει, οι κανονισμοί είναι αυστηροί, αλλά η υποδομή δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς. Στις ΗΠΑ, θεωρεί ότι πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή.

“Είτε αρέσει είτε όχι, το μέλλον είναι ηλεκτρικό. Στα robotaxi του αύριο δεν θα υπάρχει Start&Stop, γιατί δεν θα υπάρχει κινητήρας εσωτερικής καύσης. Εκεί θα είναι η πραγματική τομή.”

Και ίσως τελικά, η εφεύρεση που γεννήθηκε από δέκα λεπτά ρελαντί σε μια διαδρομή 15 χιλιομέτρων να περάσει στην ιστορία ως ένα από τα τελευταία μεγάλα βήματα εξοικονόμησης στην εποχή της βενζίνης, πριν η ίδια η βενζίνη γίνει παρελθόν, πράγμα που μοιάζει να βρίσκεται ακόμα αρκετά μακριά, όπως επιβεβαιώνουν και οι τελευταίες εξελίξεις