Ταξίδι - Ελληνόφωνα χωριά της απουλίας

4/5/2015

Στον ιταλικό νότο, μια άλλη, ξεχασμένη Ελλάδα, με υποδέχτηκε και με καλωσόρισε στην αγκαλιά της. Με τις πινακίδες των εννιά ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας να μου εύχονται ολόθερμα το… Kalos irtate, οι κάτοικοί τους, οι Γραικάνοι, μου πρόσφεραν ένα αλησμόνητο μάθημα Ιστορίας.
Calimera, Castrignano dei Greci, Corigliano d’ Otranto, Martano, Martignano, Soleto, Sternatia, Zollino, Melpignano. Εννιά συνολικά κωμοπόλεις και οικισμοί, που απλώνονται γεωγραφικά στο περίφημο "τακούνι της ιταλικής μπότας", απαρτίζουν την ελληνόφωνη περιοχή της Κάτω Ιταλίας (Απουλία), γνωστότερη ως Grecia Salentina. Πρόκειται για μια περιοχή 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων νοτίως της πόλης Lecce, που κατοικείται από 40.000 κατοίκους, των οποίων τα ήθη, τα έθιμα, αλλά κυρίως η γλώσσα τους –η γραικάνικη διάλεκτος– αναδύουν άρωμα και πολιτισμό ελληνικό.
Ανατρέχοντας άλλωστε στα αρχαία κείμενα του Στράβωνα και του Ηρόδοτου, προκύπτουν αδιάσειστα στοιχεία αναφορικά με την ελληνικότητα της περιοχής, ενώ οι πρώτες αναφορές ξεκινούν από την Μινωική εποχή, όταν η σημερινή Απουλία ήταν η χώρα των Ιάπυγων, των Μεσσάπιων και των Λευκανών.
Παρά το γεγονός της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας στην περιοχή της Απουλίας, οι σύγχρονες επιστημονικές απόψεις (στηριζόμενες φυσικά στις διαθέσιμες ιστορικές πηγές) δεν έχουν καταφέρει να αποσαφηνίσουν επαρκώς για το εάν το ελληνικό γλωσσικό στοιχείο της περιοχής έλκει την προέλευσή του από την αρχαιότητα ή προέκυψε κατά την βυζαντινή περίοδο, εξαιτίας της μετακίνησης ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή –με την μορφή μεταναστευτικών κυμάτων– από την Πελοπόννησο.
Η διάλεκτος των Γκραίκων (όπως ονομάζουν τον εαυτό τους οι γηγενείς των ελληνόφωνων χωριών της Απουλίας), από τις αρχές του 20ου αιώνα έχει αποτελέσει θέμα εκτεταμένης έρευνας και μελέτης από κορυφαίες προσωπικότητες της διεθνούς φιλολογικής κοινότητας. Ωστόσο, ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την προέλευση της γλώσσας δεν έχουν ακόμα προκύψει.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, εννιά δήμοι της περιοχής προχώρησαν στην δημιουργία ενός ενιαίου οργανισμού (Unione dei Comuni della Grecia Salentina), με σκοπό τη διάσωση της ελληνικής πολιτιστικής και ιστορικής τους κληρονομιάς. Παράλληλα, στο πανεπιστήμιο του Lecce, ιδρύθηκε και ξεκίνησε να λειτουργεί έδρα ελληνικής φιλολογίας.
Η δική μου γνωριμία με τα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina, που έγινε παρέα με μια λευκή Suzuki DL650A V-Strom, συνοδεύτηκε από την συγκλονιστική διαπίστωση ότι οι κάτοικοί της αποτελούν την πιο τρανή απόδειξη για την ελληνικότητα της συγκεκριμένης περιοχής. Αρκετοί ήταν εκείνοι που μου δήλωσαν απερίφραστα ότι είναι Γκραικάνοι, όχι μόνο στην κουλτούρα αλλά στη μνήμη και στην καρδιά. Παντού συνάντησα ονόματα ελληνικά: στα χωριά, στους δρόμους, στις επιγραφές καταστημάτων – ακόμα όμως και το τοπίο, ένα κλασικό οικοσύστημα ξερολιθιάς και ελιάς, θύμιζε έντονα αντίστοιχο ελληνικό.

Δίχως υπερβολή, η παρουσία μου στα χωριά των Γκραικάνων, μόνο χαρά και ενθουσιασμό προσέδιδε στους ντόπιους, αφού απέναντί τους είχαν ένα "λεντίτι" (αδελφό) από την Ελλάδα. Ενώ εγώ από την πλευρά, με έκπληξη συνειδητοποιούσα ότι η περιπλάνηση με την λευκή V-Strom 650 στα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina είχε μετουσιωθεί σε κάτι δυνατότερο και πιο συναρπαστικό από ένα συνηθισμένο ταξίδι στην ιταλική γη. Παραδόξως, το οδοιπορικό μου στην Απουλία είχε προσλάβει την μορφή μιας ενθουσιώδης αναζήτησης άλλου ενός χαμένου κρίκου της μακριάς αλυσίδας του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.
Τι πήρα μαζί μου αποχαιρετώντας την ελληνόφωνη γη της Απουλίας; Ένα γκραικάνικο ερωτικό τραγούδι, που έκλεισα για πάντα μέσα
στην καρδιά μου:

"Orrio tto fengo pu su ste kanoni
orrio tto fengon io pu s’ oste panu su.
Esprize tikane, sekundu o chioni
jo llustro pu embie o fengo’pu cipanu.
Ma en io ttosso ciso mea spiandorro
Cino pu ferefse i kkardian emena,
io t’ ammai-ssu, a maddhia, o muson olo
Pou kante o fengo, kanononta esena!"

("Ωραίο το φεγγάρι που κοιτούσες.
Ωραίο το φεγγάρι που ήταν πάνω σου.
Άσπριζαν τα πάντα σαν το χιόνι
για το φως που το φεγγάρι έστελνε από εκεί ψηλά.
Μα δεν ήταν τόσο αυτή η μεγάλη λάμψη
αυτό που πλήγωσε την καρδιά μου,
όσο τα μάτια σου, τα μαλλιά, όλο το πρόσωπο
που μάγευαν το φεγγάρι που κοιτούσε εσένα!")

Κωνσταντίνος Μητσάκης

https://bit.ly/MOTO_678

Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

5/2/2026

Το μεγαλύτερο μοτοσυκλετιστικό φεστιβάλ της Ευρώπης και τρίτο μεγαλύτερο στον κόσμο γιορτάζει τα 40ά του γενέθλια με μία επετειακή διοργάνωση που υπόσχεται να γράψει ιστορία από 14 έως 17 Μαΐου.

Μετά την επιτυχία της τελευταίας διοργάνωσης, η οποία προσέλκυσε 265.000 επισκέπτες μέσα σε ένα μόνο Σαββατοκύριακο, το Biker Fest International επιδιώκει να επιβεβαιώσει ξανά τον ρόλο του στον παγκόσμιο χάρτη των μοτοσυκλετιστικών δρώμενων. Για το 2026, το παραθαλάσσιο θέρετρο Lignano Sabbiadoro στο Udine της βόρειας Ιταλίας θα φιλοξενήσει το Biker Fest International, μια διοργάνωση αφιερωμένη στα 40 χρόνια ζωής ενός θεσμού που εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για ολόκληρο τον κόσμο των δύο τροχών.

Από την ίδρυσή του το 1987 μέχρι σήμερα, το Biker Fest έχει μεγαλώσει, έχει ανοίξει τα σύνορά του και έχει αγκαλιάσει κάθε έκφραση της μοτοσυκλετιστικής κουλτούρας, χωρίς ποτέ να χάσει τη σύνδεση του με το πνεύμα και την αισθητική του Kustom Kulture που το γέννησαν, (τάση που άνθισε στην μεταπολεμική Αμερική και δίνει έμφαση στην παραμετροποίηση, την προσωπική έκφραση, την αντισυμβατικότητα και την μοναδικότητα, λογική που εξηγεί και την "περίεργη" γραφή με "K" - ενώ κάποιοι άλλοι αποδίδουν τα εύσημα στον ελληνικής καταγωγής σχεδιαστή custom αυτοκινήτων -που η φήμη του τον έβαλε στα studios του Hollywood σχεδιάζοντας μεταξύ άλλων και το Batmobile του 1966- και το περίφημο garage του Barris Kustom Industries). Στην καρδιά της διοργάνωσης παραμένει το Custom Bike Show, ένα από τα μακροβιότερα στην Ευρώπη, το οποίο φιλοξενεί μοναδικές δημιουργίες από κορυφαία garage παγκοσμίως. Ως ο μοναδικός ιταλικός σταθμός του AMD World Championship of Custom Bike Building, το Lignano αποτελεί ταυτόχρονα και τον τελικό του Ιταλικού Πρωταθλήματος Custom μοτοσυκλετών (IMC).

Το 2026, μαζί με το καθιερωμένο πρόγραμμα μουσικών συναυλιών, επιστρέφουν όλα τα στοιχεία που έχουν κάνει το BFI μοναδικό. Το μεγαλύτερο μοτοσυκλετιστικό Show της Ευρώπης, με παρουσία κορυφαίων κατασκευαστών, test rides, αγώνες, σχολές, εκδρομές και γευσιγνωσίες, που υπόσχονται να ικανοποιήσουν τους πλέον απαιτητικούς, προσφέροντας παράλληλα την δυνατότητα σε χιλιάδες αναβάτες να δοκιμάσουν δεκάδες νέα μοντέλα. Το e-Mobility Village θα είναι αφιερωμένο στις νέες μορφές μετακίνησης, ενώ το Off Road area θα φιλοξενήσει θεαματικά dirt shows. Στο Market Area θα συναντήσουμε ξανά το 50cc Fever Fest και το Kustom & Classic, τον χώρο συνάντησης για κλασικά και νεότερα custom αυτοκίνητα, εκεί όπου θα πραγματοποιηθεί και το US Car Reunion, η μεγαλύτερη συγκέντρωση αμερικανικών αυτοκινήτων στην Ιταλία, που το 2025 έφτασε τα 550 οχήματα.

Η επετειακή χρονιά φέρνει και σημαντικές καινοτομίες. Το Sisterhood Run θα είναι μια ξεχωριστή ασφάλτινη εμπειρία αποκλειστικά για γυναίκες αναβάτριες, ενώ η παρέλαση των custom θα δώσει έναν νέο, πιο άμεσο χαρακτήρα, με τους ίδιους τους κατασκευαστές να οδηγούν τις μοναδικές δημιουργίες τους μπροστά στο κοινό. Παράλληλα, εκτός από τα καθιερωμένες μότο-εκδρομές στο Friuli-Venezia Giulia, κάνει το ντεμπούτο του το Curvando “Rodeo Ride”, μια πρόκληση που συνδυάζει την αίσθηση του ανταγωνισμού με την ανακάλυψη μιας ολόκληρης περιφέρειας πάνω σε δύο τροχούς, από τοπία και ιστορία μέχρι γαστρονομία.

Μηχανές, μουσική και μοτοσυκλετιστική κουλτούρα θα ενωθούν σε ένα μοναδικό τετραήμερο γιορτής. Το Biker Fest International είναι έτοιμο για τα 40ά του γενέθλια στο Lignano Sabbiadoro.