James Parker - Σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα ο σχεδιαστής της ανάρτησης του Yamaha GTS1000

Αγωνιζόμενος, ανήσυχος και εφευρετικός μηχανικός
James Parker RADD
Κώστα Γκαζή
Από τον

Κώστα Γκαζή

20/7/2023

Στις 11 Ιουλίου του 2023, σε ηλικία 76 ετών, απεβίωσε ο James Parker, 10 ημέρες αφότου τον είχε χτυπήσει αυτοκίνητο την ώρα που περπατούσε, κοντά στο σπίτι του στη Santa Fe. Ο Αμερικανός μηχανολόγος και σχεδιαστής ήταν γνωστός για το επαναστατικό μπροστινό σύστημα μοτοσυκλέτας RADD που βγήκε σε μαζική παραγωγή στη Yamaha GTS1000 το 1993.

Ο Parker μεγάλωσε στην Καλιφόρνια αλλά και στην Ινδία, ενώ σπούδασε Design στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Στη δεκαετία του 1970 υπήρξε συνιδρυτής σε εταιρεία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στη Santa Fe, όμως η μεγάλη του αγάπη ήταν η μοτοσυκλέτα, όντας κι ο ίδιος φανατικός αναβάτης, αγωνιζόμενος και σχεδιαστής πρωτότυπων μηχανολογικών εφαρμογών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ίδρυσε την εταιρεία Rationally Advanced Design Development (RADD), ήτοι Λογικά Προηγμένη Σχεδιαστική Εξέλιξη, με κύριο στόχο την εξέλιξη και την προώθηση ενός επαναστατικού μπροστινού συστήματος ανάρτησης και διεύθυνσης για μοτοσυκλέτα.

Elf-X

Κύρια έμπνευση του Parker στον σχεδιασμό του RADD -που διαχώριζε τα συστήματα ανάρτησης και διεύθυνσης μπροστά-, ήταν η πρωτότυπη Elf X του Γάλλου σχεδιαστή Andre de Cortanze. Ο Cortanze με το δικό του επαναστατικό σύστημα ανάρτησης-διεύθυνσης είχε δηλώσει πως είχε 4 στόχους: να χαμηλώσει το κέντρο βάρους, να προσδώσει φυσικά χαρακτηριστικά αντί-βύθισης (antidive) στο σύστημα, να μειώσει το βάρος και να την ενσωματώσει στο πλαίσιο. Οι δευτερεύοντες στόχοι ήταν η επίτευξη του ιδανικού 50/50 στην κατανομή βάρους μπροστά και πίσω, η μείωση της οπισθέλκουσας (Cx), και η ταχύτερη αλλαγή τροχών -κυρίως για αγωνιστική χρήση. Επιπλέον βελτιωμένη ήταν η ροή αέρα στο ψυγείο και ρυθμιζόμενη η γεωμετρία της ανάρτησης και του συστήματος διεύθυνσης.

RADD

Επιστρέφοντας στον Αμερικανό σχεδιαστή, ο Parker κατέθεσε τις πρώτες του πατέντες το 1983, και παρουσίασε το σύστημα RADD σε πρωτότυπη μορφή το 1984. Ο ίδιος ανέφερε ως πλεονεκτήματα του συστήματος του την βελτιωμένη ακαμψία απέναντι στο συμβατικό πιρούνι -που ενεργεί ως μοχλός στο πλαίσιο, πολλαπλασιάζοντας τα φορτία-, με το RADD να μην υποφέρει από παρόμοια συμπεριφορά, αφού ουσιαστικά αποτελεί τμήμα του πλαισίου.

James Parker RADD

Ο Parker ευτύχησε να δει το σύστημα RADD να περνά σε μαζική παραγωγή, μέσω της sport-touring μοτοσυκλέτας Yamaha GTS1000 που ξεκίνησε να πωλείται το 1993, φέροντας πλαίσιο που η Yamaha ονόμαζε Omega (Ωμέγα) λόγω του σχήματος του σε συνδυασμό με τα ψαλίδια εμπρός και πίσω. Η GTS1000 έφερε τετρακύλινδρο εν σειρά κινητήρα από FZR1000, με μειωμένη απόδοση 100 hp, ενώ διέθετε ηλεκτρονικό ψεκασμό και ABS.

Δυστυχώς, παρά τα εντυπωσιακά για την εποχή χαρακτηριστικά της, η GTS απέτυχε εμπορικά -κυρίως λόγω της πολύ υψηλής τιμής της-, και σταμάτησε να πωλείται στις Η.Π.Α. το 1994, ενώ παρέμεινε στην παραγωγή στον υπόλοιπο κόσμο μέχρι το 1999.

James Parker RADD

Θυμίζουμε πως πριν η Yamaha παρουσιάσει το GTS1000, είχε δείξει στο Tokyo Motor Show του 1989 την φουτουριστική πρωτότυπη μοτοσυκλέτα Morpho (και το 1991-1992 τη Morpho II), που χρησιμοποιούσε το RADD, και είχε ρυθμιζόμενο τιμόνι, ρυθμιζόμενα μαρσπιέ και ρυθμιζόμενη σέλα.

James Parker RADD

Το σύστημα RADD είχε ένα σημαντικό μειονέκτημα, καθώς το μονόμπρατσο ψαλίδι δεν επέτρεπε τη χρήση και δεύτερου δίσκου μπροστά, ενώ για να βοηθήσει την πέδηση σε κάποια από τα πρωτότυπα δίκυκλα του που φόρεσαν το σύστημα, ο Αμερικανός τοποθέτησε και δεύτερη δαγκάνα μπροστά. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το GTS1000 διέθετε εξαπίστονη δαγκάνα μπροστά για τον ίδιο σκοπό.

James Parker RADD

Η σχεδιαστική δουλειά του Parker δεν περιορίστηκε όμως στο RADD, έχοντας σχεδιάσει κι ένα εναλλακτικό σύστημα οπίσθιας ανάρτησης, διαφορετικό από το paralever της BMW, ένα σύστημα κίνησης μοτοσυκλέτας και στους δυο τροχούς, ημί-ενεργητικές αναρτήσεις, και το πλαίσιο της ηλεκτρικής Mission R που κυριάρχησε στο Πρωτάθλημα TTXGP/FIM του 2011, μεταξύ άλλων.

James Parker RADD

Πολλές από τις πρωτότυπες μοτοσυκλέτες του Parker βρίσκονται ως εκθέματα στο Advanced Design Center του Barber Vintage Motorsports Museum στο Birmingham της Alabama

Ετικέτες

MotoGP: Εξετάζεται πλαφόν προϋπολογισμού στα πρότυπα της Formula 1

Ο Carlos Ezpeleta επιβεβαιώνει ότι εξετάζεται η εφαρμογή ανώτατου ορίου δαπανών για τους κατασκευαστές
Budget
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

14/8/2026

Η Dorna θέλει να περιορίσει το κόστος συμμετοχής και να δημιουργήσει ένα πιο βιώσιμο οικονομικό μοντέλο για τους κατασκευαστές, χωρίς όμως να θεωρεί ότι υπάρχει σήμερα πρόβλημα ανταγωνισμού στην πίστα.

Ο Carlos Ezpeleta, sporting director του MotoGP, επιβεβαίωσε ότι το θέμα βρίσκεται υπό εξέταση, τονίζοντας ωστόσο ότι πρόκειται για ιδιαίτερα σύνθετη διαδικασία, καθώς οι κατασκευαστές έχουν διαφορετική δομή, οικονομικά μεγέθη και τρόπο λειτουργίας.

"Είναι ένας πολύ φιλόδοξος στόχος, επειδή οι κατασκευαστές των MotoGP προέρχονται από διαφορετικές εταιρείες, διαφορετικά περιβάλλοντα και είναι οργανωμένοι με διαφορετικό τρόπο. Πρέπει να μελετηθεί, αλλά αν υπάρχει η θέληση, υπάρχει και ο τρόπος", δήλωσε ο Ezpeleta.

Το μοντέλο της Formula 1 εφαρμόζεται από το 2021 και θέτει ανώτατο όριο στις δαπάνες που σχετίζονται με την εξέλιξη και την απόδοση των μονοθεσίων. Μισθοί οδηγών, οι τρεις πιο ακριβοπληρωμένοι εργαζόμενοι, marketing και ταξιδιωτικά έξοδα εξαιρούνται από τον υπολογισμό.

Στο MotoGP πάντως η ανάγκη για ένα τέτοιο μέτρο δεν προκύπτει από έλλειψη ανταγωνισμού. Ο Ezpeleta τόνισε ότι η φετινή σεζόν δείχνει πως οι μεγαλύτεροι προϋπολογισμοί δεν εγγυώνται καλύτερα αποτελέσματα, με την Aprilia να ανταγωνίζεται και να κερδίζει κατασκευαστές με σημαντικά μεγαλύτερους πόρους.

budgeting

"Δεν έχουμε πρόβλημα στην πίστα. Αυτό είναι πολύ σημαντικό να τονιστεί. Βλέπουμε ότι κάποιοι κατασκευαστές αποδίδουν καλύτερα από εκείνους που έχουν μεγαλύτερους προϋπολογισμούς."

Ο στόχος, σύμφωνα με τον Ezpeleta, είναι να δημιουργηθεί ένα πιο λογικό και βιώσιμο οικονομικό πλαίσιο, καθώς υπάρχουν κατασκευαστές που θα μπορούσαν να μειώσουν σημαντικά τις δαπάνες τους.

"Είναι σημαντικό να υπάρχει μια λογική στο πώς και γιατί το κάνουμε αυτό. Έχουμε μια ευκαιρία μπροστά μας. Πιστεύω ότι κάποιοι κατασκευαστές έχουν σημαντικά περιθώρια να μειώσουν τους προϋπολογισμούς τους."

Την ιδέα στηρίζει και ο Guenther Steiner, πρώην επικεφαλής της Haas στη Formula 1 και πλέον επικεφαλής της Tech3 KTM. Ο Steiner είχε αναφερθεί στο θέμα όταν είχε εκφράσει την αντίθεσή του στην πρόταση για υποχρεωτική χρήση μίας μοτοσυκλέτας.

"Αν θέλεις να εξοικονομήσεις χρήματα, υπάρχει μια πολύ απλή λύση: το πλαφόν στον προϋπολογισμό. Όλοι γνωρίζουμε ότι στη Formula 1 έχει λειτουργήσει με πολύ καλά αποτελέσματα."

Η εφαρμογή ενός αντίστοιχου συστήματος στο MotoGP θα απαιτούσε πάντως σημαντική προετοιμασία, καθώς θα πρέπει να καθοριστεί ποιες δαπάνες θα περιλαμβάνονται και πώς θα ελέγχονται μεταξύ κατασκευαστών με διαφορετικές εταιρικές δομές.