KTM 1290 Super Adventure: Μιλήσαμε με τον άνθρωπο που το δοκίμασε!

Θάνο Αμβρ. Φελούκα
Από τον

Θάνο Αμβρ. Φελούκα

27/8/2014

Τώρα που η ζέση γύρω από το αναμενόμενο Super Adventure έχει καταλαγιάσει λίγο, και πριν ξανά φουντώσει στις 30 Σεπτεμβρίου, που λογικά θα παρουσιαστεί στην Intermot, ας δούμε λίγο πιο ψύχραιμα τον παρορμητισμό της KTM.

Γιατί είναι γνωστό ότι όλα ξεκίνησαν από μία παρόρμηση, από την ελευθερία και την διάθεση πόρων που απολαμβάνουν οι μηχανικοί της εταιρίας! Υπάρχουν δύο τρόποι να το δει κανείς αυτό, ο ένας είναι ο συντηρητικός, ότι δηλαδή θα έπρεπε ένας μεγάλος κατασκευαστής να κάνει μόνο οργανωμένα και προσχεδιασμένα βήματα, και ο άλλος είναι ο σωστός (και όχι απλά προοδευτικός) που υποστηρίζει ότι μόνο έτσι συντελείται πραγματική εξέλιξη.

Για τη ιστορία, ήταν μια παλαβομάρα των μηχανικών της BMW η δημιουργία του R80G/S, που κανείς δεν πίστεψε σε αυτή και που από συγκυρίες και καθαρή τύχη έφτασε στην παραγωγή, δημιουργώντας την κατηγορία των on-off μοτοσυκλετών. Αυτή την κατηγορία που τώρα χτυπά με τον πιο πετυχημένο τρόπο η KTM, ωστόσο αυτό είναι θέμα για ανάλυση μια άλλη ώρα.

Το νέο μοντέλο, το Super Adventure, ξεκίνησε από ένα παρορμητισμό. Εμείς το επικροτούμε. Ο παρορμητισμός και το πάθος, είναι ίσως από τα βασικότερα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένας κατασκευαστής.

Γράφαμε λοιπόν στο τεύχος 529 πως ο κινητήρας του Super Duke, που τώρα περνά στο Super Adventure, ξεκίνησε από τον πειραματισμό των μηχανικών, χωρίς να τους δώσει κανείς την εντολή για ένα μεγαλύτερο δικύλινδρο. Είχαν ζητήσει από το τμήμα ένα νέο Super Duke, με τον κινητήρα του RC8R, όπως αυτός άλλαξε, εξελίχθηκε, και τοποθετήθηκε στο 1190. Με την εξωτερική ένδειξη λαδιού κτλ, που υπήρχε στη μεγάλη, παντός δρόμου μοτοσυκλέτα. Από το τμήμα δεν πήραν καμία απάντηση, αντιθέτως δέχτηκαν μετά από λίγο καιρό μια πρόσκληση. Η πρόσκληση προς το διοικητικό συμβούλιο ήταν για να οδηγήσουν ένα νέο κινητήρα. Αυτό ακριβώς, δεν υπήρχε μοτοσυκλέτα, υπήρχε μονάχα κινητήρας, και φυσικά τα σχέδια της μοτοσυκλέτας, αλλά ως φυσική ύπαρξη, ως μέταλλο, υπήρχε μονάχα ο μεγάλος δικύλινδρος. Συναρμολογώντας κάτι στα γρήγορα, πήραν το πλαίσιο του RC8, έφτιαξαν ένα προσωρινό υποπλαίσιο, και έβαλαν το ρεζερβουάρ από ένα Ducati Monster που είχαν διαθέσιμο από τις μοτοσυκλέτες που αγοράζουν για να τις αποσυναρμολογήσουν και να τις μελετήσουν. Το ρεζερβουάρ του Ducati Monster το διάλεξαν γιατί ήταν το μοναδικό που μπορούσε πολύ γρήγορα να τοποθετηθεί στο δικό τους χωροδικτύωμα, για τον απλούστατο λόγο ότι κουμπώνει σε αντίστοιχο πλαίσιο…

Όλα αυτά μου τα είπε προσωπικά ο Product Manager της KTM, κ. Jörg Schöller, όχι κάποιος κλητήρας του εργοστασίου δηλαδή, οπότε δεν επιδέχονται και αμφισβήτησης. Δείχνουν επίσης το κλίμα και τη διάθεση, μέσα από τα οποία δημιουργήθηκε ο κινητήρας που τώρα υπάρχει στο Super Adventure.

Αφού λοιπόν συναρμολόγησαν πρόχειρα μια μοτοσυκλέτα γύρω από το νέο κινητήρα, τοποθετώντας τα μαρσπιέ όπως βόλεψε, σε μια αφύσικη και άβολη θέση, όπως και τα υπόλοιπα στοιχεία άλλωστε (τιμόνι κτλ), παρέδωσαν το κατασκεύασμα στο διοικητικό συμβούλιο. Μια βροχερή μέρα. Χωρίς κανένα απολύτως ηλεκτρονικό βοήθημα. Γιατί το διοικητικό συμβούλιο είπε ότι δεν θέλει μια μοτοσυκλέτα που δεν οδηγείται στο δρόμο, και δεν χρειαζόταν η αύξηση του κινητήρα. Οπότε αν επιβίωναν από τη βόλτα εκείνη θα συμφωνούσαν, όλοι μαζί, ότι κατάφεραν να βρουν τη χρυσή τομή…

Τα υπόλοιπα είναι η ιστορία που οδήγησε στην παραγωγή το Super Duke, και δεν μας αφορούν για το Super Adventure. Ο κινητήρας αυτός λοιπόν, των 180 ίππων στο στρόφαλο και των 1.301 κυβικών, φτιάχτηκε ξεκάθαρα από το μεράκι των μηχανικών, χωρίς να τους ζητήσει κανείς να κάνουν κάτι τέτοιο. Ήταν επίσης σίγουρο πως θα τον δούμε στο επόμενο Adventure, όπως γράψαμε ήδη τον Δεκέμβριο του 2013. Αυτό που δεν περίμενε κανείς, είναι να γίνει όλο αυτό τόσο σύντομα.

Η πολύ σύντομη αντικατάσταση του 1190 έχει οδηγήσει σε διφορούμενες απόψεις τους οπαδούς της εταιρίας, ακόμα και ορισμένους ντίλερ της, γιατί η κατηγορία των παντός δρόμου μοτοσυκλετών ήταν συνηθισμένη σε πολύ πιο αργά update, απ’ ότι για παράδειγμα των superbike και supersport. Θα ήταν ίσως δικαιολογημένοι αν όντως αντικαθιστούνταν το 1190, όμως το Super Adventure δεν έρχεται με αυτή τη διάθεση. Τοποθετείται ανάμεσα σε ανταγωνιστές όπως το Multistrada και το R1200 GS, το περιμένουμε δηλαδή να είναι λίγο πιο "ασφάλτινο" από το BMW και λίγο πιο "off-road" από το Ducati. Αυτός ο τελευταίος είναι και ο αντίπαλος που θέλει να εκμηδενίσει τελείως. Για αυτό βγήκε στην παραγωγή, για να μην υπάρχει ανταγωνισμός πλέον. Η KTM έχει και διατηρεί το 1190 Adventure που ειδικά με την έκδοση R χτυπά τον πιο χωμάτινο ανταγωνισμό, και έρχεται το Super Adventure ως η πλέον δυνατότερη μοτοσυκλέτα που υπάρχει στην κατηγορία. Με όσα από τα 180 ονομαστικά / 150 πραγματικά άλογα του Super Duke, φτάσουν τελικά και στο Super Adventure.

Δεν περίμεναν να οδηγηθούν τόσο γρήγορα στο επόμενο βήμα, είναι εκείνη η ιστορία πίσω από τη δημιουργία του τερατώδους δικύλινδρου, που τους έφερε μπροστά στο δίλλημα τώρα ή μετά. Το οποίο εξαφανίστηκε εύκολα θέλοντας να προλάβουν και το αναμενόμενο "on-off" της BMW με την επίσης εκρηκτική ιπποδύναμη. Το Super Adventure σηματοδοτεί τον πόλεμο ιπποδύναμης που για πρώτη φορά ξεσπά στην κατηγορία των μοτοσυκλετών παντός δρόμου. Πάντα υποβόσκει βέβαια ένας τέτοιος πόλεμος, αλλά για την κατηγορία η ιπποδύναμη δεν ήταν ποτέ το ζητούμενο. Τώρα που τα όρια ασφάλτου και χώματος αρχίζουν να δημιουργούν σαφείς υποκατηγορίες, η ιπποδύναμη έρχεται στο επίκεντρο.

Τι μας είπε αυτός που το δοκίμασε

Ο αναβάτης εξέλιξης της Continental, πρώην πρωταθλητής του Γερμανικού πρωταθλήματος Superbike και με εξαιρετικές σχέσεις με την KTM, είχε το Super Adventure στη διάθεσή του από τα πρώτα του βήματα, καθώς ήταν από τις μοτοσυκλέτες που δοκίμασαν με το νέο ελαστικό της εταιρίας. Τον συνάντησα πριν λίγες μέρες στην Ουαλία, στην παρουσίαση του Continental TKC 70 για την οποία θα διαβάσετε τα πάντα σε επερχόμενο τεύχος. Επειδή η κουβέντα μας έγινε πριν την επίσημη αποκάλυψη της ΚΤΜ για το Super Adventure, μου έλεγε τα πάντα με το σταγονόμετρο, αφού πρώτα έπινε τα gin tonic με το λίτρο.

Οι δυνατότητες αυτής της μοτοσυκλέτες, μου είπε, στη γρήγορη οδήγηση δεν διαφέρουν από street μοτοσυκλέτα αντίστοιχου κυβισμού. Αυτό που την διαφοροποιεί αρκετά είναι τα νέα ηλεκτρονικά, δηλαδή τα μαγικά της Bosch που ξέρουμε και περιμένουμε, αλλά με νέες δυνατότητες. Ο ίδιος απεχθάνεται τα ηλεκτρονικά, για αυτό και κάνει δοκιμές στην πίστα με δύο βασικές μοτοσυκλέτες, το S1000RR και το Ninja ZX-10R (αυτό το δεύτερο είναι και το αγαπημένο του) έχοντας απενεργοποιήσει και στις δύο, traction control και ABS. Ωστόσο είπε ότι στο Super Adventure δουλεύουν τόσο καλά, που κάνει τους ίδιους χρόνους είτε έτσι, είτε αλλιώς. Πράγμα που σημαίνει ότι όλοι οι υπόλοιποι θα πηγαίνουν πολύ πιο γρήγορα στο δρόμο με τα ηλεκτρονικά του Super Adventure ενεργοποιημένα.

Η KTM δοκιμάζει με επιλεγμένους κατασκευαστές μοτοσυκλετών το νέο Super Adventure, γιατί όπως και στο 1190 με το MSC, θα πρέπει ο ιδιοκτήτης να τοποθετεί μονάχα τα ελαστικά που θα έχουν ομολογκαριστεί, διαφορετικά το traction control δεν θα έχει την μέγιστη απόδοση.

Η πολύ κοντινή συνεργασία που υπάρχει με την Bosch στο παράρτημα της Ιαπωνίας, εκεί που δημιουργήθηκε το πρώτο ABS που λειτουργεί σε κλίση (και που απολαμβάνουν οι ιδιοκτήτες του 1190 που έχουν κάνει το σχετικό update), φέρνει στην περίπτωση του Super Adventure νέα δεδομένα. Πάλι για την ιστορία: Η Bosch έφτιαξε πριν από δεκαετίες ένα τμήμα R/D στην Ιαπωνία για να είναι κοντά στους κατασκευαστές που τότε καθόριζαν τις εξελίξεις στη μοτοσυκλέτα. Αποφάσισε πριν περίπου τρία χρόνια να βγάλει στην παραγωγή το πρώτο ABS που δουλεύει υπό κλίση, αλλά κανένας κατασκευαστής δεν δέχτηκε να αναλάβει το ρίσκο να το βάλει στη μοτοσυκλέτα του πρώτος, με το φόβο να μπλέξει σε μια σειρά μηνύσεων αν δεν δούλευε σωστά. Στο τέλος ανταποκρίθηκε μόνο η KTM και έτσι ενώ οι δύο εταιρίες βρίσκονται μόλις 4 ώρες μακριά με το αυτοκίνητο, βρέθηκαν να συνεργάζονται στην Ιαπωνία, μεταφέροντας εκεί μοτοσυκλέτες και προσωπικό.

Ο αισθητήρας κλίσης της Bosch που ήδη υπάρχει στο 1190 και προσφέρει τις υπηρεσίες του στο MSC, εικάζουμε εδώ στο MOTO, ότι τώρα θα χρησιμοποιηθεί από νέο software. Οπότε το νέο Super Adventure μπορεί να είναι η πρώτη μοτοσυκλέτα του κόσμου που θα έχει υποβοήθηση εκκίνησης σε ανηφόρα, αναγνώριση πτώσης και το πιο σημαντικό: Τη λειτουργία των ηλεκτρονικών αναρτήσεων από τη μονάδα του MSC που πλέον μέσα στη στροφή θα επεμβαίνει και στις αναρτήσεις.

Για όποιον δεν γνωρίζει, το MSC που δοκιμάσαμε από τους πρώτους στον κόσμο στο τεύχος 528, σου δίνει την δυνατότητα να φρενάρεις με τη μέγιστη δύναμη ενώ η μοτοσυκλέτα ξύνει μαρσπιέ, με την εγγύηση ότι δεν θα πέσεις. Εναλλακτικά μπορείς απλά να φρενάρεις οπουδήποτε μέσα στη στροφή, χωρίς να ανοίγει την τροχιά της η μοτοσυκλέτα. Βασίζεται σε προηγμένους αλγόριθμους που αναγνωρίζουν την κλίση (με την βοήθεια του προαναφερθέντα αισθητήρα που λέγαμε) και τον ταχύτατο διαμοιρασμό της πίεσης από τις εμπρός δαγκάνες, πίσω. Έχοντας δοκιμάσει φρενάρισμα πανικού με 170 στο κοντέρ και τα μαρσπιέ να ξύνουν, μπορώ να πω ότι το σύστημα δουλεύει ακριβώς όπως θα μπορούσε κανείς να ονειρευτεί. Ωστόσο αν θα ήταν σε θέση να ελέγξει και τις αναρτήσεις, τότε θα μπορούσε να φρενάρει με ακόμα πιο γρήγορο ρυθμό, βασικά με τον ίδιο ρυθμό σαν να ήταν όρθια η μοτοσυκλέτα. Η Bosch μας είχε πει ότι αυτό θα ήθελε να είναι το επόμενο βήμα. Με βάση τους ισχυρισμούς του νέου μας "συν-πότη"  Γερμανού και τις δηλώσεις της KTM για τα πιο εξελιγμένα ηλεκτρονικά, υποθέτουμε ότι σε λίγες μέρες θα δούμε κάτι τέτοιο από κοντά, στην Intermot. Μια μοτοσυκλέτα που διαχειρίζεται αναρτήσεις για να φρενάρει ενώ πλαγιάζει, με υποβοήθηση στις ανηφόρες και αναγνώριση πτώσης. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η ιπποδύναμη που εστιάζουν οι περισσότεροι, θα είναι για το Super Adventure το λιγότερο. Το αν πετύχαμε το tzoker με αυτές τις προβλέψεις, θα το μάθουμε στις 30 Σεπτεμβρίου, που το MOTO είναι στην Intermot…

Μείωση ΦΠΑ στα κράνη: Το νομοθετικό παράθυρο για το 6%!

Το ζητήσαμε από τον Υφυπουργό Υγείας
Μείωση ΦΠΑ στα κράνη: Το νομοθετικό παράθυρο για το 6%!
Θάνο Αμβρ. Φελούκα
Από τον

Θάνο Αμβρ. Φελούκα

14/4/2026

Η μείωση ΦΠΑ στα κράνη είναι ένα ζήτημα που μας απασχόλησε εδώ στο MOTO έντονα στις αρχές της δεκαετίας του ’90, όταν είδαμε μπροστά μας να ετοιμαζόμαστε ως χώρα να χάσουμε το μοναδικό νομοθετικό παράθυρο για την καθιέρωση μηδενικού συντελεστή. Όπως και τελικά συνέβη!

Εκείνη την εποχή όμως δεν υπήρχε η υποστήριξη του κόσμου για έναν βασικό λόγο: «Ας έχει και 50% ΦΠΑ, εμείς έτσι και αλλιώς δεν το φοράμε», ήταν μία από τις βασικές απαντήσεις κόντρα σε κάθε εκστρατεία που ουσιαστικά μηδένιζε την πίεση προς οποιονδήποτε κρατικό εκπρόσωπο.

Έτσι και αλλιώς μόνο εμείς κάναμε εκστρατεία για τη χρήση του εκείνη την εποχή, ούτε καν η ίδια η Πολιτεία!

Πέντε χρόνια μετά, το 1995, αποφάσισε το κράτος να αυστηροποιήσει τη χρήση ζώνης και κράνους με μηδαμινά ωστόσο αποτελέσματα, ιδιαίτερα στη χρήση κράνους. Τότε ήταν η πρώτη φορά που ακούστηκε παράπονο για τον ΦΠΑ, ήταν όμως ήδη αργά.

Το θέμα μηδενισμού ΦΠΑ στα κράνη επανήλθε στην επικαιρότητα μόνο όταν αυξήθηκε η φορολογία πάνω από τον μέσο όρο της Ευρώπης και τότε μόνο φάνηκε αυτό για το οποίο φωνάζαμε στις αρχές του ’90, πως δεν γίνεται να μειωθεί κάτω από το 12% καθώς η Ε.Ε. δεν επιτρέπει, για λόγους ανταγωνισμού, μικρότερους συντελεστές παρά μόνο σε αγαθά πρώτης ανάγκης.

Το παράδειγμα της Αγγλίας εξηγεί με τον καλύτερο τρόπο τι ακριβώς δεν άκουσε ο κόσμος το 1991: Προετοιμάζοντας την δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 1993, τα κράτη μέλη είχαν ήδη συμφωνήσει σε μία σειρά από όρους, μέσα σε αυτούς ήταν πως θα έβαζαν ένα κατώτερο όριο στο ΦΠΑ, ώστε να μη μπορεί μία χώρα να τον μηδενίσει, με στόχο να προσελκύσει πολίτες άλλων χωρών να διασχίσουν τα σύνορα και να την επιλέξουν ως «παράδεισο της λιανικής πώλησης» πραγματοποιώντας τις αγορές τους εκεί, αντί για τη χώρα τους. Εξαίρεση θα γινόταν μόνο για αγαθά πρώτης ανάγκης που κάθε κράτος θα μπορούσε να επιβάλλει ό,τι ΦΠΑ ήθελε καθώς και μόνο για την προπαρασκευαστική περίοδο, άνοιγε ένα και μόνο παράθυρο, να διατηρήσουν το μηδενικό ΦΠΑ σε όσα αγαθά το είχαν πράξει ήδη.

Η Αγγλία ήταν η μόνη χώρα εκείνη την εποχή με μηδενικό ΦΠΑ στα κράνη και έτσι όταν στις 7 Φεβρουαρίου υπογράφτηκε η Συνθήκη του Μάαστριχτ που σε ισχύ θα έμπαινε την 1η Νοεμβρίου 1993, είχαν την ευκαιρία να επιλέξουν να διατηρήσουν τον μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ και δεν παρέλειψαν να το κάνουν. Όσο η Αγγλία ήταν εντός της Ε.Ε. ήταν η μόνη χώρα της Ευρώπης με μηδενικό ΦΠΑ στα κράνη, τώρα προφανώς μπορεί να αυτορυθμίσει οποιονδήποτε συντελεστή, υπήρξε όμως το μοναδικό παράδειγμα εντός Ε.Ε. με μηδενικό ΦΠΑ στα κράνη μοτοσυκλετών.

Εμείς δεν τα λέμε αυτά πρώτη φορά, τα έχουμε εξηγήσει πολλές και εδώ αναλυτικά η πιο πρόσφατη που παράλληλα εξηγεί και την εγκληματικότητα της κυβέρνησης, να πληρώνει πρόστιμο γιατί διατηρεί τον ΦΠΑ σε αγαθά πρώτης ανάγκης!

Για ένα σημαντικό ποσοστό κρατών-μελών που η μοτοσυκλέτα δεν αποτελεί καθημερινό όχημα μετακίνησης, το ζήτημα αυτό είναι άνευ ουσίας, για την Ιταλία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Πορτογαλία και φυσικά και για εμάς, το ύψος φορολογίας στα κράνη έχει διαφορετική σημασία.

Για αυτό και ήταν αναπάντεχο το γεγονός πως πριν από έξι χρόνια, στις αρχές του 2020, ο συντελεστής ΦΠΑ έπεσε στο 13% αντί του 24%, μία όμως αλλαγή που έγινε για να ψαλιδίσει την αύξηση του κόστους που ήδη ερχόταν και δεν έκανε μεγάλο αντίκτυπο στο κοινό.

Μία περαιτέρω μείωση στο 6% θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά, αν φυσικά δεν απορροφηθεί, ενώ θα άνοιγε και τον δρόμο για μελλοντικό μηδενισμό, που ήταν και ο αρχικός μας στόχος, πριν από 35 χρόνια!

Το παράθυρο για μείωση κάτω από το όριο που θέτει η Ε.Ε. είναι να εγγραφούν τα κράνη ως απαραίτητος εξοπλισμός ασφαλείας, όπως δηλαδή είναι στην πράξη! Ωστόσο η Ε.Ε. έχει νομοθετήσει μέχρι στιγμής για τα κράνη των εργοταξίων, όχι και εκείνα των μοτοσυκλετών, καθότι όπως πολλές φορές έχουμε εξηγήσει, η μοτοσυκλέτα είναι κάτι άγνωστο στα έδρανα των Βρυξελών. Ένα παράθυρο υπάρχει μέσω γνωμοδότησης από το Υπουργείο Υγείας και αυτό ακριβώς ζητήσαμε πριν λίγες ημέρες.

Στην Έκθεση Μοτοσυκλέτας 2026, που το MOTO ήταν το μόνο αμιγώς μοτοσυκλετιστικό μέσο που είχε περίπτερο, για να είμαστε κοντά στους επισκέπτες και αναγνώστες, πέρασε μεταξύ άλλων και ο Υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους και όταν βρέθηκε στο περίπτερο του MOTO, είχαμε την ευκαιρία να του καταθέσουμε αίτημα για τη θετική του εισήγηση προς το 6% στο ΦΠΑ για τα κράνη μοτοσυκλετών. 

Ο δρόμος είναι μακρύς, τουλάχιστον τώρα εκτός από ένα πρώτο βήμα, υπάρχει και η υποστήριξη του κόσμου, που δεν κάνει το ίδιο λάθος με το 1990.

 

 

 

Όπως είχαμε τονίσει και εδώ, η χώρα μας κάνει το έγκλημα να επιβάλλει φορολογία εκτός κανόνων της Ε.Ε. και να πληρώνει πρόστιμο για τον λόγο αυτό. Όσο η διαφορά εισπραχθέντων από την παράνομη φορολογία μείον του προστίμου καταλήγει με θετικό πρόσημο, τόσο θα συνεχίζει το έγκλημα αυτό. Εκτός από το παράδειγμα με την ενσωμάτωση της οδηγίας για τον μηδενισμό ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης, στο θέμα των μοτοσυκλετών που μας αφορά, η χώρα μας εγκληματεί και με το Ειδικό Τέλος Ταξινόμησης. Η Ε.Ε. το γνωρίζει αυτό και σχεδιάζει να ανεβάσει το πρόστιμο σε τέτοιο ύψος που πλέον να μη συμφέρει η διατήρησή του.

Αν κάποιος αφαιρέσει την διαφορά ΦΠΑ και το Ειδικό Τέλος Ταξινόμησης από την τελική τιμή, τότε θα καταλάβει πως οι μοτοσυκλέτες στην Ελλάδα δεν πωλούνται ακριβότερα από άλλες χώρες λόγω κέρδους, αλλά εξαιτίας αυξημένης φορολογίας που ως ένα σημείο καταλήγει και ζήτημα ασφάλειας, ιδιαίτερα στις μοτοσυκλέτες 1.000 κυβικών που η διαφορά αυτή διαφαίνεται περισσότερο.

Άρα το συμπέρασμα είναι πως μία χαρά θα μπορούσε να μειώσει η Πολιτεία το ΦΠΑ στο 0% και να πληρώνει έπειτα πρόστιμο στην Ε.Ε. αλλά αυτό δεν θα το κάνει αν δεν υπάρχει άμεσο όφελος στο ταμείο. Το μακροχρόνιο όφελος για την κοινωνία είναι δεδομένο, αλλά αυτό δεν το κοιτά κανείς. Ας ελπίσουμε λοιπόν πως από την πλάγια οδό θα έρθει η περαιτέρω μείωση στο 6% για αρχή και πως αυτή θα περάσει στην τελική τιμή και βλέπουμε έπειτα και για τον στόχο του 1990!