Seamless κιβώτιο Yamaha παραγωγής!

Πατέντα με κινητήρα R1
Από τον

Λάζαρο Μαυράκη

5/9/2018

Πριν λίγα χρόνια, τα seamless κιβώτιο ήταν το βασικό θέμα συζήτησης και προβληματισμού στα paddock των MotoGP. Πρώτη η Honda ήταν που έβαλε τον "πονοκέφαλο" στους ανταγωνιστές της, οι οποίοι έτρεχαν προλάβουν τις τεχνολογικές εξελίξεις του HRC, ενώ πλέον τα συγκεκριμένα κιβώτια είναι κοινός τόπος και εκ των ουκ άνευ για τα πρωτότυπα των MotoGP.
Μέχρι τώρα, ακριβώς αυτός ο χώρος των MotoGP ήταν το πεδίο δράσης και εφαρμογής των seamless κιβωτίων, αλλά όπως δείχνει η πατέντα που κατοχύρωσε η Yamaha αυτό πρόκειται να αλλάξει. Πολλές σπορ μοτοσυκλέτες διαθέτουν σύστημα quickshifter, τόσο για τα ανεβάσματα όσο και για τα κατεβάσματα, που επιτρέπει τις αλλαγές των σχέσεων χωρίς την χρήση του συμπλέκτη. Ακόμη όμως κι έτσι, το σύστημα διακόπτει για ελάχιστα κλάσματα του δευτερολέπτου την τροφοδοσία, σε αντίθεση με τα seamless κιβώτια στα οποία "κουμπώνουν" δύο σχέσεις ταυτόχρονα (για να το περιγράψουμε χοντρικά, μιας κι ο μηχανισμός είναι εξαιρετικά πολύπλοκος στην λειτουργία του, ενώ όσοι έχετε την υπομονή, τις κατάλληλες γνώσεις αγγλικών και την περιέργεια, μπορείτε να διαβάσετε εδώ πώς δουλεύει) κι έτσι η μετάβαση γίνεται χωρίς να διακοπεί καθόλου η ισχύς που φτάνει στον πίσω τροχό. Υπάρχουν στο εσωτερικό των γραναζιών "δόντια" που κλειδώνουν μεταξύ τους όπως ο μηχανισμός μιας καστάνιας, ενώ ταυτόχρονα το γρανάζι που κινείται με πιο χαμηλή ταχύτητα κινείται ελεύθερα χωρίς να επηρεάζει την μετάδοση. Η πιο κοντινή σε αυτό τεχνολογία –σε ό,τι αφορά το αποτέλεσμα- είναι η CVT μετάδοση των scooters και η DCT μετάδοση του διπλού συμπλέκτη που χρησιμοποιεί η Honda.


Το συγκεκριμένο seamless σύστημα, όπως δείχνει και η πατέντα που κατοχύρωσε η Yamaha, έχει τοποθετηθεί σε έναν κινητήρα από R1, πράγμα που υπονοεί ότι το εργοστάσιο δουλεύει πάνω σε μια έκδοση αυτής της τεχνολογίας για μοτοσυκλέτες παραγωγής. Η Yamaha όπως φαίνεται στα σχέδια, έχει αποφύγει το επιπλέον βάρος και τους διακόπτες που έχει η Honda για τις αλλαγές των σχέσεων, και έχει διατηρήσει τον παραδοσιακό λεβιέ και την μανέτα.
Σε ό,τι αφορά την πρακτικότητα του ζητήματος, στα MotoGP τα οφέλη είναι εμφανέστατα και σημαντικά όταν κυνηγάς γυρολόγια και το βάθρο κρίνεται στα χιλιοστά του δευτερολέπτου, αλλά στις πραγματικές συνθήκες έξω στο δρόμο το ουσιαστικό κέρδος είναι ανύπαρκτο –σε σχέση με ένα quickshifter- πέρα από το ότι μπορείς να νιώσεις λίγο από την αίγλη των MotoGP όσο οδηγείς την μοτοσυκλέτα σου. Αν όμως η Yamaha καταφέρει να φέρει αυτό το σύστημα στην παραγωγή για το superbike της, αυτό σημαίνει πως θα μπορεί να το χρησιμοποιήσει και στους αγώνες των Motul WSBK. Προς το παρόν όμως, το όλο θέμα μένει στο επίπεδο της κατοχυρωμένης πατέντας και το αν και το πότε θα το δούμε στην παραγωγή είναι προς το παρόν άγνωστο, αποτελεί όμως μια σημαντική ένδειξη για την κατεύθυνση που κοιτάει η Yamaha για το μέλλον.

Ετικέτες

Ο εφευρέτης του Start&Stop σχολιάζει: "Ο Τραμπ σκότωσε την τεχνολογία που κάνει τα αυτοκίνητα πιο οικολογικά"

Ο 88χρονος Mauro Palitto, δημιουργός του πρώτου Start&Stop, μιλά για την απόφαση των ΗΠΑ να καταργήσουν περιβαλλοντικά κίνητρα
Start&Stop
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

4/3/2026

Από το κέντρο έρευνας της FIAT μέχρι τη Regata ES του 1983, η ιδέα που γεννήθηκε από ένα απλό χρονόμετρο έγινε παγκόσμιο στάνταρ. Σήμερα όμως, η πολιτική απόφαση των ΗΠΑ φέρνει το Start&Stop ξανά στο προσκήνιο.

Ο Mauro Palitto, σήμερα 88 ετών, γεννημένος στη Ρώμη αλλά ταυτισμένος με το Τορίνο λόγω της μακράς του πορείας στο θρυλικό εργοστάσιο Lingotto της FIAT, είναι ο άνθρωπος πίσω από το πρώτο σύστημα αυτόματης διακοπής και επανεκκίνησης κινητήρα σε αυτοκίνητο παραγωγής. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ως υπεύθυνος μοντέλου για τα Ritmo και Regata της FIAT, παρουσίασε το πρώτο αυτόματο Start&Stop στο FIAT Regata ES, ένα σύστημα ικανό να σβήνει τον κινητήρα κατά τη στάση και να τον επανεκκινεί μέσα σε λίγα δέκατα του δευτερολέπτου.

Σήμερα, η απόφαση της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) των ΗΠΑ, κατόπιν πρωτοβουλίας της κυβέρνησης του Donald Trump, να καταργήσει τα ομοσπονδιακά περιβαλλοντικά κίνητρα που συνδέονται με το Start&Stop, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις με μέρος των κατασκευαστών να χαιρετίζουν την πρωτοβουλία.

Για τον Palitto, όμως, το τίμημα είναι ξεκάθαρο, αύξηση εκπομπών και οπισθοδρόμηση. “Η διοίκηση Τραμπ έχει λάβει αποφάσεις που θα χαρακτήριζα σχεδόν εγκληματικές. Αυτή η πρωτοβουλία κινείται στην ίδια κατεύθυνση”, σχολιάζει. “Το Start&Stop δεν είναι ιδεολογική επιβολή. Είναι μια απλή και αποτελεσματική τεχνική λύση που μειώνει κατανάλωση και εκπομπές χωρίς να επιβαρύνει τον χρήστη ή τη βιομηχανία.”

Η αρχή του Start&Stop

Για να κατανοήσει κανείς την απαρχή της ιδέας, πρέπει να επιστρέψει στο 1982, στο Centro Ricerche FIAT. Εκεί, ο Palitto είδε ένα παλιό FIAT 128 με αυτοσχέδια συσκευή που κατέγραφε τους χρόνους ρελαντί.

“Οδήγησα από το Orbassano στο Mirafiori, περίπου 15 χιλιόμετρα. Μου πήρε 35 λεπτά και ανακάλυψα ότι το αυτοκίνητο είχε μείνει ακίνητο πάνω από 10 λεπτά με τον κινητήρα να δουλεύει.”

Αυτό το απλό δεδομένο έγινε η σπίθα, γιατί να μη σβήνει αυτόματα ο κινητήρας όταν το αυτοκίνητο είναι σταματημένο με το κιβώτιο στην νεκρό και να επανεκκινεί όταν ο οδηγός θελήσει να ξεκινήσει;

Οι δοκιμές έγιναν αρχικά σε Ritmo που προορίζονταν για απόσυρση. Τα αποτελέσματα ήταν καλύτερα του αναμενομένου και απέδειξαν ότι η συχνή επανεκκίνηση δεν προκαλούσε σημαντική φθορά. Το 1983, η Regata ES έγινε το πρώτο αυτοκίνητο παραγωγής στον κόσμο με αυτόματο Start&Stop στον βασικό εξοπλισμό, σχεδόν δύο δεκαετίες πριν η τεχνολογία διαδοθεί ευρέως στα τέλη των ‘90s και στις αρχές των 2000s, με τα δίκυκλα να ακολουθούν και την τεχνολογία να βρίσκει εφαρμογή κυρίως σε scooter αστικής χρήσης.

Start&Stop

Το τεστ με τους ταξιτζήδες

Σήμερα, ο Palitto δεν οδηγεί πλέον. Μετακινείται με ταξί και κάθε διαδρομή είναι μια μικρή έρευνα αγοράς. “Χρησιμοποιείτε το Start&Stop;” ρωτά τους οδηγούς.

Πολλοί το απενεργοποιούν. “Λένε ότι είναι ενοχλητικό ή ότι χαλάει τη μπαταρία και τον κινητήρα. Είναι μύθοι”, απαντά. Το κλειδί είναι ο ηλεκτρονικός έλεγχος στροφών. Το σύστημα αποδεσμεύει την μίζα μόλις ο κινητήρας φτάσει γωνιακή ταχύτητα που υποδηλώνει πραγματική εκκίνηση. Αυτό συμβαίνει σε μόλις λίγα δέκατα του δευτερολέπτου και περιορίζει τη φθορά σε σχέση με μια παρατεταμένη χειροκίνητη εκκίνηση."

Ιδιαίτερα για ταξί που κινούνται κατά 90% σε αστικό περιβάλλον, το όφελος είναι σαφές, εκεί όπου το ρελαντί κυριαρχεί, το Start&Stop έχει τη μεγαλύτερη επίδραση.

Το μέλλον είναι ηλεκτρικό

Παρά την απογοήτευσή του, ο Palitto βλέπει την εξέλιξη της τεχνολογίας με ρεαλισμό. “Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα υποχωρούσε λόγω πολιτικής επιλογής. Πίστευα ότι θα ξεπεραστεί φυσιολογικά, στο πλαίσιο της ηλεκτροκίνησης.”

Στην Ευρώπη, όπως επισημαίνει, οι κανονισμοί είναι αυστηροί, αλλά η υποδομή δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς. Στις ΗΠΑ, θεωρεί ότι πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή.

“Είτε αρέσει είτε όχι, το μέλλον είναι ηλεκτρικό. Στα robotaxi του αύριο δεν θα υπάρχει Start&Stop, γιατί δεν θα υπάρχει κινητήρας εσωτερικής καύσης. Εκεί θα είναι η πραγματική τομή.”

Και ίσως τελικά, η εφεύρεση που γεννήθηκε από δέκα λεπτά ρελαντί σε μια διαδρομή 15 χιλιομέτρων να περάσει στην ιστορία ως ένα από τα τελευταία μεγάλα βήματα εξοικονόμησης στην εποχή της βενζίνης, πριν η ίδια η βενζίνη γίνει παρελθόν, πράγμα που μοιάζει να βρίσκεται ακόμα αρκετά μακριά, όπως επιβεβαιώνουν και οι τελευταίες εξελίξεις