Αντιμετώπιση ατυχήματος: Πράξε σωστά!

Τα πρώτα πράγματα που πρέπει να κάνεις
Από τον

Λάζαρο Μαυράκη

19/2/2019

Σίγουρα οι περισσότεροι, αν όχι όλοι μας, έχει τύχει να γίνουμε μάρτυρες ή να βρεθούμε μπροστά σε ένα ατύχημα που μόλις έχει συμβεί με μοτοσυκλέτα και είναι σχεδόν βέβαιο ότι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, αισθανόμαστε αυτό το απελπιστικό συναίσθημα της αδυναμίας να προσφέρουμε ουσιαστική βοήθεια μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο. Εντάξει, τον γενικό κανόνα του ότι δεν μετακινούμε τον τραυματία και δεν του αφαιρούμε το κράνος τον γνωρίζουμε όλοι, αλλά το ερώτημα και το ζήτημα που τίθεται είναι τι μπορούμε να κάνουμε πέρα από αυτό, καθώς οι ενέργειες στις οποίες θα προχωρήσουμε και το πώς θα πράξουμε, μπορεί να κάνουν την διαφορά ανάμεσα στην ζωή και τον θάνατο!
Προσοχή όμως! Το παρόν κείμενο δεν φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τις χρήσιμες και πολύτιμες γνώσεις που μπορείτε να λάβετε παρακολουθώντας ένα σεμινάριο πρώτων βοηθειών (το ΕΚΑΒ οργανώνει αντίστοιχα προγράμματα). Ένα τροχαίο συμβάν, ακόμη και το πιο μικρό, στο οποίο εμπλέκεται μοτοσυκλέτα, είναι μια χαοτική σκηνή. Περιγράφοντας λοιπόν διάφορες πτυχές και ενέργειες που μπορούν να γίνουν, θα σας βοηθήσουν να αντιμετωπίσετε το χάος μιας τέτοιας κατάστασης, προσαρμόζοντας τις βασικές γνώσεις ανάλογα με την περίπτωση.
Ξεκινάμε, λοιπόν, έχοντας πάντοτε στο μυαλό μας τέσσερα βασικά βήματα που πρέπει να γίνουν:
Αποτρέπουμε τους επιπλέον τραυματισμούς
• Αξιολογούμε την κατάσταση
• Επικοινωνούμε με το ΕΚΑΒ
• Βοηθάμε τον τραυματία με πολλή προσοχή


Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε, είναι να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα χτυπήσει κανείς άλλος και δεν θα συμβεί κάποιο άλλο ατύχημα πάνω στο ατύχημα! Προσπαθούμε με οποιοδήποτε εμφανές μέσο να προστατέψουμε το σημείο του ατυχήματος και συμβάλλουμε στο να υπάρξει μια ροή στην κίνηση των άλλων οχημάτων, έστω κι αν χρειαστεί να παίξουμε τον ρόλο του τροχονόμου. Το σύνηθες είναι η περιέργεια των άλλων οδηγών και αναβατών να δημιουργήσει συμφόρηση, γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο ενός ακόμη ατυχήματος, αλλά δυσκολεύει και την γρήγορη πρόσβαση του ιατρικού προσωπικού στον τραυματία. Στην… περιφρούρηση του χώρου συμπεριλαμβάνεται και το ότι δεν επιτρέπουμε σε κανένα να αγγίξει τον άνθρωπο που έχει χτυπήσει, εκτός βέβαια από τους εξειδικευμένους διασώστες ή γιατρούς… Ακόμη όμως κι αν τύχει να βρίσκεται κάποιος που μπορεί να χειριστεί τέτοιες καταστάσεις στο σημείο, σιγουρευόμαστε ότι θα το κάνει με όλες τις προφυλάξεις ασφαλείας ξεκινώντας από το να φοράει γάντια.

Οι ενέργειες στις οποίες θα προχωρήσουμε και το πώς θα πράξουμε, μπορεί να κάνουν την διαφορά ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο!

Στη συνέχεια, αναλύουμε και αξιολογούμε την κατάσταση. Πώς έγινε το ατύχημα; Μπορεί να είναι διαφορετικοί, για παράδειγμα, οι τραυματισμοί που προκύπτουν από μια μετωπική σύγκρουση και διαφορετικοί από μια πτώση σε λάδια. Αυτό θα μας βοηθήσει να ενημερώσουμε και πιο σωστά το ΕΚΑΒ και την αστυνομία για να αναφέρουμε το συμβάν. Όσο πιο πλήρεις είναι οι πληροφορίες που θα δώσουμε (όπως το πώς συνέβη, τον αριθμό των τραυματιών και το είδος των τραυμάτων, την ακριβή τοποθεσία κ.τ.λ.) τόσο πιο σωστή θα είναι και η αντιμετώπιση της βοήθειας που θα έρθει.
Αφού γίνουν οι παραπάνω ενέργειες, τότε και μόνο τότε θα προσπαθήσουμε να παρέχουμε βοήθεια στον ή τους τραυματίες. Υπενθυμίζουμε για άλλη μια φορά, ότι το συγκεκριμένο άρθρο δεν είναι υποκατάστατο ενός κανονικού σεμιναρίου πρώτων βοηθειών, αλλά σας παραθέτουμε μερικές βασικές συμβουλές για την αντιμετώπιση σοβαρών τραυμάτων. Γνωρίζουμε, λοιπόν, ότι ποτέ δεν αφαιρούμε το κράνος από τον τραυματία, εκτός και αν δεν μπορεί να αναπνεύσει, διότι είναι πολύ επικίνδυνο να του τραυματίσουμε τον αυχένα. Αν όμως ο άνθρωπος δεν μπορεί να αναπνεύσει το κράνος πρέπει να βγει και πρέπει να γίνει με τη συνεργασία δύο ατόμων, όπου ο ένας θα κρατά όσο το δυνατόν ακίνητο τον αυχένα και ο άλλος θα βγάζει το κράνος με πολύ απαλές κινήσεις.

Αν η μη αναπνοή συνεχίζεται, τότε ανοίγουμε την αναπνευστική οδό με τον εξής τρόπο: πιάνουμε με τα δύο χέρια την κάτω γνάθο και πιέζουμε τους δύο δείκτες κάτω και πίσω από αυτήν. Με τους αντίχειρες τραβάμε κάτω το χείλος ενώ ταυτόχρονα ανασηκώνουμε προς τα πάνω την γνάθο. Έτσι σηκώνεται η επιγλωττίδα και ανοίγει η οδός του φάρυγγα, με αποτέλεσμα να κυκλοφορεί καλύτερα ο αέρας. Στη συνέχεια προσπαθούμε να στηρίξουμε και να ακινητοποιήσουμε τυχόν σπασμένα κόκκαλα, όπως και να σταματήσουμε τυχόν αιμορραγίες πιέζοντας –αφού καθαρίσουμε- ένα ανοιχτό τραύμα. Βασικό είναι επίσης να ελαχιστοποιήσουμε τις κινήσεις του τραυματία μέχρι να έρθει το εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό, έτσι ώστε να εμποδίσουμε την επιδείνωση των υπαρχόντων τραυμάτων.


Καταλαβαίνουμε φυσικά όλοι, ότι όλα αυτά είναι απλώς μια επιδερμική προσέγγιση στην αντιμετώπιση ατυχημάτων στα οποία μπορεί να βρεθούμε παρόντες, με τον κάθε παράγοντα να αποτελεί από μόνος του αντικείμενο ξεχωριστών σεμιναρίων, όπως είναι η καρδιοαναπνευστική ανάνηψη, για παράδειγμα, το λεγόμενο CPR. Παρ' όλα αυτά, ακόμη κι αυτές οι βασικές γνώσεις μπορούν να κάνουν την διαφορά, αρκεί να αξιολογείται σωστά κάθε φορά η προτεραιότητα των ενεργειών που θα κάνουμε. Είμαστε μοτοσυκλετιστές και εξ ορισμού διανύουμε πολλά χιλιόμετρα ο καθένας μας στο δρόμο. Αυτό μας αυξάνει κατακόρυφα τις πιθανότητες να βρεθούμε (όχι να εμπλακούμε…) σε κάποιο ατύχημα, το οποίο δεν είναι απαραίτητο ότι θα περιλαμβάνει μόνο μοτοσυκλετιστές, αλλά μπορεί να αφορά κάποιον οδηγό αυτοκινήτου ή ακόμη και κάποιον πεζό. Το να γνωρίζουμε έστω και τα βασικά για το πώς πρέπει να αντιμετωπίσουμε μια τέτοια κατάσταση είναι εξαιρετικά χρήσιμο και –δυστυχώς- πότε δεν ξέρεις πότε μπορεί να σου χρειαστεί, αν και είμαστε σίγουροι ότι ο καθένας μας εύχεται να μην χρειαστεί ποτέ…

Πρέπει να αξιολογείται σωστά κάθε φορά η προτεραιότητα των ενεργειών που θα κάνουμε

Διαμαρτυρία από τους μοτοσυκλετιστές - διασώστες του ΕΚΑΒ: Κόβουν εδαφική κάλυψη και τους βάζουν σε ζεύγη!

Οι υπεύθυνοι παίρνουν αποφάσεις που φέρνουν αναστάτωση στο προσωπικό
1
Από τον

Παύλο Καρατζά

29/1/2026

Μία ξαφνική απόφαση ζητά από τους μοτοσυκλετιστές - διασώστες του ΕΚΑΒ να κινούνται σε ζεύγη μόνο στην Αθήνα, βασιζόμενη σε αστείες προφάσεις και χωρίς προηγούμενη συζήτηση με τους ίδιους τους εργαζόμενους!

Οι λόγοι που επικαλούνται οι υπεύθυνοι είναι πως πρόκειται για θέμα ασφαλείας των αναβατών-διασωστών. Το πρόβλημα είναι πως δεν διπλασιάζουν τον αριθμό των διασωστών αλλά κόβουν τις περιοχές που αυτοί καλύπτουν και έπειτα φτιάχνουν ένα δαιδαλώδες δίκτυο κανόνων σε περίπτωση αδειών ή πολλαπλών περιστατικών, φορτώνοντας όχι μόνο με ευθύνη αλλά και με ηθικά διλήμματα το κέντρο αποφάσεων!

Οι ίδιοι οι διασώστες διαμαρτύρονται για αυτές τις αλλαγές, λέγοντας πως τις εμπνεύστικαν δίχως να τους έχουν ρωτήσει ή να έχει γίνει καταγραφή των αναγκών. Όπως τονίζουν και οι ίδιοι ζήτημα ασφαλείας υπάρχει και όταν οδηγούν δύο διασώστες ο ένας πίσω από τον άλλο χωρίς να έχει γίνει διαχωρισμός στα ζεύγη με βάση τον ρυθμό που κινούνται οι αναβάτες και να έχει προηγηθεί φυσικά και η κατάλληλη εκπαίδευση. Ζήτημα ασφάλειας τονίζουν πως είναι και το να αλληλοκαλύπτονται οι σειρήνες οδηγώντας ανάμεσα στους στοίχους των αυτοκινήτων, ενώ τρέχουν να καλύψουν τα μισά περιστατικά από αυτό που κάνουν τώρα.

Μάλιστα, το νέο αυτό πρωτόκολλο θα ακολουθείται μόνο στην Αττική, όμως όχι κατά τους καλοκαιρινούς μήνες – που θα παίρνει άδειες το προσωπικό, ενώ ο τηλεφωνητής – συντονιστής θα μπορεί να αποφασίζει αν μπορούν να κινηθούν οι διασώστες και μόνοι τους κατά περίπτωση. Δηλαδή, η απόφαση πάρθηκε για θέματα ασφαλείας αναγνωρίζοντας χωρίς να αναφέρεται πως αυτά τα θέματα είναι εποχιακά και υφίστανται μόνο στην Αττική!

Πρόσφατα είχαμε τον θανατηφόρο τραυματισμό ενός μοτοσυκλετιστή - διασώστη με τις συνθήκες του δυστυχήματος να περιγράφουν ξεκάθαρα πως με τον τρόπο που έγινε το τρακάρισμα με τον ηλικιωμένο οδηγό του αυτοκινήτου που έκοψε κάθετα μία λεωφόρο με δύο ρεύματα κυκλοφορίας, ενδεχομένως να είχαμε και δεύτερο θύμα αν κινούνταν ανά ζεύγη οι διασώστες! Κι αυτό γιατί δεν υπήρχε χρόνος αντίδρασης στην συγκεκριμένη περίπτωση, οπότε ακόμη και 30-40 μέτρα απόσταση να είχαν μεταξύ τους, ένα μεγάλο νούμερο μέσα στην πόλη, πάλι δεν θα υπήρχε αρκετός χρόνος αντίδρασης για τον δεύτερο!

Στην προκειμένη περίπτωση οι διασώστες εκφράζουν την κοινή λογική, που όπως αντιλαμβάνεται ο καθένας πάει περίπατο, υποβαθμίζοντας ένα κρίσιμο τομέα του Εθνικού Συστήματος Υγείας, ενώ φαίνεται πως οι υπεύθυνοι ανοίγουν έτσι την πόρτα στους ιδιώτες και στον τομέα αυτόν. Ας δούμε όμως και τι λένε οι ίδιοι οι εργαζόμενοι:

EKAV_MOTOMAG

Η Δημοσίευση από την πλευρά των μοτοσυκλετιστών-διασωστών:

“Πώς να διαλύσετε την «αιχμή του δόρατος» του ΕΚΑΒ από την άνεση του γραφείου σας

Αν κάτι λειτουργεί σωστά στο ΕΚΑΒ, αυτό είναι το τμήμα των μηχανών άμεσης επέμβασης. Ή μάλλον λειτουργούσε σωστά, γιατί βρήκαμε τον τρόπο να το σαμποτάρουμε εκ των έσω.

Οι μηχανές του ΕΚΑΒ στην Αθήνα, αλλά και σε όλη την Ελλάδα, δεν είναι απλώς ένα ακόμη εργαλείο. Είναι, κατά γενική ομολογία, η αιχμή του δόρατος. Λειτουργώντας κατά μόνας (ένας διασώστης με μία μηχανή), καλύπτουν πολλούς τομείς, φτάνουν πρώτες, αποσυμφορούν το σύστημα, σώζουν χρόνο — και ο χρόνος στην επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα είναι ζωή.

Αν κάτι λειτουργεί καλά, τι κάνεις; Το ενισχύεις; Διευκολύνεις τη λειτουργία του;

Στην Ελλάδα, του κόβεις τα πόδια!

Εν μία νυκτί αποφασίστηκε οι μηχανές να κινούνται πλέον ως ζεύγη. Δύο μηχανές για ένα περιστατικό. Γιατί; Γιατί έτσι λέει ένα «πρωτόκολλο» που εμπνεύστηκαν άνθρωποι μέσα από τα γραφεία τους. Έτσι αποφάσισαν να μειώσουν στο μισό τη δυναμική του τμήματος των μηχανών του ΕΚΑΒ, αλλά και να δημιουργήσουν τεράστια προβλήματα σε ένα τμήμα που δούλευε «ρολόι». Το οξύμωρο είναι ότι κανείς δεν έχει δει ή αναγνώσει αυτό το «πρωτόκολλο», που μάλλον κινείται στη σφαίρα της φαντασίας αυτών που το εμπνεύστηκαν.

Αυτά όλα ισχύουν για τις μηχανές του ΕΚΑΒ στην Αθήνα, καθώς το «φανταστικό» αυτό πρωτόκολλο δεν θα εφαρμοστεί στη Θεσσαλονίκη και στα υπόλοιπα μέρη της Ελλάδας όπου υπάρχουν μηχανές. Άλλο ΕΚΑΒ στην Αθήνα και άλλο στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Πάμε να δούμε τι σημαίνουν αυτές οι αποφάσεις πρακτικά.

Αν οι μηχανές του ΕΚΑΒ κάλυπταν 14 τομείς, τώρα θα καλύπτουν τους μισούς ή και λιγότερους. Οι μισοί τομείς θα έχουν δύο μηχανές-διασώστες και οι άλλοι μισοί κανέναν. «Καλύτερα ένας παρά κανένας», θα έλεγε κάποιος, αλλά αυτά μάλλον είναι ψιλά γράμματα.

Ας μιλήσουμε όμως και για την ασφάλεια, ένα θέμα που καίει πραγματικά τους διασώστες των μοτοσυκλετών. Όταν δύο μηχανές του ΕΚΑΒ κινούνται με φάρους και σειρήνες, ο μέσος οδηγός στην Αθήνα αντιλαμβάνεται την πρώτη. Μόλις αυτή περάσει, θεωρεί ότι ο δρόμος είναι ελεύθερος. Το δεύτερο δίκυκλο, που ακολουθεί με τις δικές του σειρήνες να «χάνονται» μέσα στον θόρυβο της πρώτης, είναι ένας κινούμενος στόχος. Οι διασώστες δεν είναι απλώς εκτεθειμένοι στον δρόμο· είναι πλέον θύματα ενός πειράματος που αγνοεί τους βασικούς νόμους της κυκλοφοριακής ψυχολογίας.

Πάμε τώρα και στο οξύμωρο του πρωτοκόλλου «λάστιχο».

Εδώ η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά. Αυτοί που έλαβαν την απόφαση ισχυρίζονται ότι οι μηχανές πρέπει να είναι διπλές για να εφαρμόζουν καλύτερα το πρωτόκολλο πρώτων βοηθειών. Η απόφασή τους, όμως, προβλέπει ότι αν ο ασυρματιστής κρίνει πως πρέπει να κινηθούν κατά μόνας για κάποια περιστατικά, ή αν είναι καλοκαίρι και οι άδειες πιέζουν, τότε το πρωτόκολλο... θα κάνει φτερά! Οι μηχανές θα «σπάνε» και θα πηγαίνει μία σε κάθε περιστατικό. Πώς θα κρίνει ο ασυρματιστής ποιο περιστατικό θα διαχειριστεί μία μηχανή και ποιο δύο; Θα μετακυλιστεί η ευθύνη στους ασυρματιστές; Δεν έχουν ήδη αρκετές ΕΔΕ;

Επίσης, τον Ιούλιο στην Αθήνα των εκατομμυρίων τουριστών, η ασφάλεια και το πρωτόκολλο είναι δευτερεύοντα μπροστά στις άδειες; Αν ένας διασώστης μπορεί να σώσει μια ζωή μόνος του τον Αύγουστο, γιατί είναι «ανεπαρκής» τον Ιανουάριο; Ή το πρωτόκολλο είναι σοβαρό και απαράβατο, ή είναι απλώς μια φούσκα που θα σκάσει πάνω μας.

Πάμε, λοιπόν, και στην πλάνη των «δύο ατόμων» και του πρωτοκόλλου.

Αν το επιχείρημα είναι ότι δύο άτομα κάνουν καλύτερη δουλειά στο πεδίο, τότε ας κοιτάξουμε τα ασθενοφόρα. Εκεί το πλήρωμα είναι δύο άτομα. Όταν ο ένας οδηγεί προς το νοσοκομείο, ο άλλος μένει μόνος πίσω με τον ασθενή και παρέχει τις πρώτες βοήθειες. Με τη λογική της «διπλής μηχανής», θα έπρεπε τα ασθενοφόρα να έχουν τρία άτομα πλήρωμα για να τηρείται το πρωτόκολλο κατά τη μεταφορά: δύο πίσω στην καμπίνα και ένας να οδηγεί. Αλλά εκεί επικρατεί σιωπή. Εκεί ο ένας διασώστης αρκεί. Στις μηχανές όμως, όπου το ζητούμενο είναι η ταχύτητα και η διασπορά, προτιμάμε να δεσμεύουμε δύο μηχανές στο ίδιο σημείο, αφήνοντας άλλους τομείς ακάλυπτους.

Το απολύτως οξύμωρο, βέβαια, είναι ότι αυτό το πρωτόκολλο κανείς δεν γνωρίζει ποιο είναι, γιατί επί της ουσίας δεν υπάρχει. Δεν υπάρχει καμία αιτιολόγηση και κανένα επίσημο έγγραφο που να αναλύει το σκεπτικό.

Οι πρωταγωνιστές στο περιθώριο;

Το πιο εξοργιστικό; Κανείς δεν ρώτησε τους ίδιους τους διασώστες των μηχανών· τους ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά στον δρόμο, που γνωρίζουν την κίνηση, τους κινδύνους και τις πραγματικές συνθήκες. Αυτούς που ζουν τη δουλειά και δεν τη διαβάζουν σε υπηρεσιακά σημειώματα. Η απόφαση πάρθηκε ερήμην τους.

Αντί να ενισχύσουν τον Τομέα Μοτοσυκλετών, επιλέγουν να τον «ευνουχίσουν» επιχειρησιακά. Μετατρέπουν ένα ευέλικτο σώμα ταχείας ανταπόκρισης σε μια δυσκίνητη δομή, αυξάνοντας τον κίνδυνο ατυχήματος και μειώνοντας την αποτελεσματικότητα.

Για να μην υπάρχουν απορίες σχετικά με τη θέση των διασωστών (όχι πως τους ζητήθηκε), αυτή είναι συντριπτικά κατά του μέτρου των δύο μηχανών. Λέτε αυτοί να μην ξέρουν και να γνωρίζετε εσείς, από τα γραφεία σας, καλύτερα τη λειτουργία του τμήματος;

Η «ασφάλεια» δεν επιβάλλεται με φανταστικά πρωτόκολλα και αποφάσεις γραφείου που δημιουργούν νέους κινδύνους. Η ασφάλεια και η επιτυχία κερδίζονται στον δρόμο. Και στον δρόμο, αυτή τη στιγμή, το μόνο που καταφέρατε είναι να βάλετε τρικλοποδιά σε αυτούς που τρέχουν για να προλάβουν να σώσουν όσους πιο πολλούς μπορούν.”