ISDE 2025 – Στο Bergamo της Ιταλίας από 24 έως 29 Αυγούστου
Παρούσα θα είναι και η Ελληνική Εθνική Ομάδα
Από τον
Παύλο Καρατζά
27/6/2025
Έχει περάσει πάνω από ένας αιώνας από τότε που έγινε ο πρώτος αγώνας ISDE - International Six Days of Enduro, ο οποίος είναι και ο μακροβιότερος off-road θεσμός της FIM και φέτος θα πραγματοποιηθεί στο Bergamo της Ιταλίας.
Η ιστορία ξεκινάει το 1913 από το Carlisle της Αγγλίας, όταν οι Βρετανοί είχαν την ιδέα για έναν διαγωνισμό για ομάδες που αποτελούνταν από τρεις αναβάτες οι οποίοι έπρεπε να καβαλούν μοτοσυκλέτες κατασκευασμένες στις χώρες τους!
Μέχρι το 1973 ο αγώνας διεξαγόταν μόνο στην Ευρώπη, όμως από το 1973 και έπειτα έγινε και εκτός Ευρώπης, σε Η.Π.Α, Βραζιλία, Μεξικό, Νέα Ζηλανδία, Χιλή κ.α.
Φέτος η 99η έκδοση του θεσμού θα φιλοξενηθεί στο Bergamo της Ιταλίας. Μέρος θα πάρει και η δική μας εθνική ομάδα που θα αποτελείται από τους Παναγόπουλο Γεώργιο (ΜΟΛΠ), Ντεβετζή Ιωάννη (ΜΟΛΕΤ Τρικάλων), Πισιμάνη Γεώργιο (ΜΣ Μαυροματίου) και Βαρσάμη Δημήτριο (ΣΜΑΛ Λάρισας), περισσότερες πληροφορίες για τις εθνικές ομάδες εδώ.
Να θυμίσουμε πως και ο συντάκτης του MOTO Κίμων Καράμπελας έχει αγωνιστεί στον συγκεκριμένο θεσμό και μάλιστα ήταν μέλος της εθνικής ομάδας που κατετάγη 13η το 2022 στην Γαλλία, ένα από τα καλύτερα αποτελέσματα μας στην ιστορία του θεσμού (περισσότερα εδώ).
Isle of Man TT: Γιατί ακυρώθηκαν τα Sidecars – Aero floors, διαμαρτυρίες που δεν ακούστηκαν και 3 σοβαρά ατυχήματα [Video]
Η εξέλιξη της αεροδυναμικής έκανε τα Sidecars τόσο γρήγορα που πέταξαν
Από τον
Σπύρο Τσαντήλα
11/6/2026
Θα μπορούσε να πει κανείς πως τα Sidecars συνιστούν την τελευταία πραγματικά πρωτότυπη κατηγορία, εκεί που δεν υπάρχουν έτοιμα μοντέλα παραγωγής για να τους φορέσουμε το αγωνιστικό κιτ του κατασκευαστή, αλλά όλα πρέπει να φτιαχτούν από την αρχή.
Η πρόσφατη ακύρωση της κατηγορίας στο Isle of Man TT του 2026 έμοιαζε με ένα σοκ, ωστόσο για όσους είχαν γνώση των τεκταινόμενων στην κλάση αυτή μόνο έκπληξη δεν ήταν όπως αποδείχθηκε. Ας πάρουμε την ιστορία από την αρχή.
Στο ξεκίνημα αυτής της δεκαετίας οι αδελφοί Tom και Ben Birchall ήταν οι κυρίαρχοι των Sidecars στο ΤΤ. Είχαν δε θέσει στους εαυτούς τους έναν στόχο: να γίνουν αυτοί που θα έγραφαν γύρο 120 μιλίων ανά ώρα για πρώτη φορά στην ιστορία του θεσμού. Έτσι στράφηκαν στην αεροδυναμική, αναζητώντας λύσεις που θα τους έδιναν μεγαλύτερη ταχύτητα στο sidecar που κατασκεύαζαν με εξοπλισμό που είχαν αγοράσει από την ελβετική LCR.
Οι Birchall κατάφεραν εν τέλει τον μεγάλο τους στόχο στο ΤΤ του 2023, όταν και έγραψαν τον ιστορικό γύρο που αναζητούσαν με μέση ωριαία 120.645 mph (194,159 km/h). Το παιχνίδι της αεροδυναμικής μόλις είχε ανοίξει για τα καλά στην κατηγορία.
Τα επόμενα δύο χρόνια αυτό εξελίχθηκε σε ένα καυτό πεδίο, ωστόσο σύντομα ακούστηκαν οι πρώτες διαμαρτυρίες από ομάδες που διέβλεπαν κινδύνους. Το πρώτο καμπανάκι ήχησε δυνατά στο περσινό ΤΤ (2025) με το ατύχημα των Peter Founds και Jevan Walmsley στο σημείο Rhencullen της Mountain Course.
Το sidecar των δύο πρωταθλητών Αγγλίας έδειξε σε όλον τον κόσμο τους κινδύνους των ακραίων αεροδυναμικών σχεδίων. Η ιδέα είναι να δημιουργήσει κανείς μεγάλη κάθετη δύναμη μπροστά που πιέζει το αμάξωμα να βεντουζώσει στην άσφαλτο, γεγονός που επιτρέπει αρκετά μεγαλύτερες ταχύτητες μέσα στη στροφή. Έτσι ήρθαν στο παιχνίδι τα λεγόμενα aero floors, δηλαδή πατώματα που είναι σχεδιασμένα να διαχειρίζονται τη ροή αέρα κάτω από το sidecar, επιτρέποντας μεγαλύτερη κάθετη δύναμη που παράγει πρόσφυση. Ο κίνδυνος ωστόσο καραδοκεί στο ενδεχόμενο να περάσει αέρας κάτω από το πάτωμα, με αποτέλεσμα να απογειώσει όλο το sidecar.
Οι διαμαρτυρίες από αρκετές ομάδες συνέχισαν να ακούγονται, ωστόσο φέτος οι ιθύνοντες του ΤΤ στο Isle of Man δεν τις εισάκουσαν ως έπρεπε. Οι κανονισμοί των Sidecars για το ΤΤ του 2026 δεν είχαν καμιά αλλαγή στο αεροδυναμικό κομμάτι, θέτοντας μόνο έναν περιορισμό στην τροφοδοσία των κινητήρων που μείωσε τις μέσες ταχύτητες γύρου των αγωνιστικών κατά περίπου 5 με 7 km/h.
Κάπως έτσι φτάσαμε στην πρώτη εβδομάδα δοκιμών του ΤΤ 2026, η οποία σημαδεύτηκε από δύο πολύ σοβαρά ατυχήματα με sidecars. Πρώτα αυτό της Maria Costello και του συνεπιβάτη της Shaun Parker, με την Costello να αντιμετωπίζει κίνδυνο παράλυσης, ενώ στη συνέχεια ήρθε το ατύχημα των αδελφών Ryan και Callum Crowe, περσινών νικητών της κατηγορίας στο ΤΤ, που λειτούργησε ως καταλύτης για την οριστική ακύρωση των Sidecars στο φετινό Tourist Trophy. Δείτε στο βίντεο από το ατύχημα των Crowe στο σημείο Crosby Leap, όπου συνέβη ακριβώς αυτό που λέει το τοπωνύμιο: μια απότομη κατηφορική αλλαγή κλίσης στο οδόστρωμα, η οποία χάλασε την αεροδυναμική του sidecar τους και το έστειλε ιπτάμενο στα χωράφια.
Η αιτιολόγηση των διοργανωτών δεν έκανε την παραμικρή αναφορά σε συγκεκριμένες αιτίες, ενώ η λέξη αεροδυναμική ή aero floors απουσίαζε επιδεικτικά από την επίσημη φρασεολογία, γενικολογώντας αντ’ αυτού περί “αξιολόγησης της ασφάλειας των sidecars”.
Δεν πρόλαβαν να περάσουν μερικές μέρες από το τέλος του ΤΤ μάλιστα και οι διοργανωτές του αγώνα Southern 100 – ο οποίος γίνεται επίσης στο Isle of Man στη μικρότερη διαδρομή 6,8 χιλιομέτρων Billown Course – ανακοίνωσαν πως και εκεί θα ακυρωθεί για φέτος η κατηγορία των Sidecars. Χωρίς να προσφέρουν κάποια παραπάνω πληροφορία σε τεχνικό επίπεδο απ’ ό,τι στο ΤΤ, στην επόμενη ανακοίνωσή τους αποκάλυψαν πως στη θέση των Sidecars θα τρέξει ένας αγώνας Classic Sidecars, με τη δικαιολογία πως τα παλιά μοντέλα δεν αντιμετωπίζουν τον ίδιο κίνδυνο όπως τα σύγχρονα. Αυτή η ανακοίνωση θα μπορούσε κάλλιστα να έχει τίτλο “τί κάνει νιάου στα κεραμίδια”.
Η ουσία είναι πως τα Sidecars βρίσκονται μπροστά σε ένα επικίνδυνο σταυροδρόμι και το μέλλον τους δείχνει επισφαλές. Οι διοργανωτές του ΤΤ δηλώνουν πως δεν πρόκειται για οριστικό αντίο στην κατηγορία, αλλά για μια επαναξιολόγηση των προδιαγραφών ασφαλείας τους προκειμένου να αποφευχθούν ατυχήματα όπως αυτά που τη σημάδεψαν ανεξίτηλα φέτος. Δεν έχουμε κανένα λόγο να διαφωνήσουμε, απλά αντιλαμβανόμαστε πως το πιθανότερο σενάριο είναι στο ΤΤ του 2027 να έχουν απαγορευτεί τα αεροδυναμικά σχέδια που δημιουργούν της κατάλληλες συνθήκες για να πετάξουν μόλις μια ανωμαλία του εδάφους – σαν αυτές που θα βρει κανείς εν αφθονία σε δημόσιους δρόμους – επιτρέψει στη ροή του αέρα να περάσει κάτω από το πάτωμα των sidecars με μεγάλη ταχύτητα.
Θα γίνει δηλαδή αυτό που θα έπρεπε να έχει εφαρμοστεί τουλάχιστον από φέτος.