Αυτή είναι πατέντα του Facebook για αυτόνομη μοτοσυκλέτα

Αυτόνομη και ηλεκτρική
Θάνο Αμβρ. Φελούκα
Από τον

Θάνο Αμβρ. Φελούκα

11/6/2019

Πατέντα κατέθεσε στο τέλος του προηγούμενου μήνα το Facebook για κάτι το οποίο μοιάζει με δυσκίνητο και δυσλειτουργικό πατίνι. Ξεκάθαρα όμως η πατέντα το χαρακτηρίζει ως μοτοσυκλέτα από την κορυφή ως το τέλος του κειμένου, και υπάρχει λόγος για κάτι τέτοιο…

Καταρχήν μιλάμε για μία άσκηση τεχνολογίας που έχει ήδη αποδώσει τους πρώτους καρπούς και είναι ένα στάδιο πιο ψηλά στην εξέλιξη από ένα απλό σχέδιο. Το Facebook δούλεψε στην ιδέα ενός αυτόνομου, ρομποτικού συστήματος που ισορροπεί από μόνο του, με την προσέγγιση που κυριαρχεί αυτή την εποχή για τέτοιες υλοποιήσεις, και η οποία λέει πως αν είναι να σχεδιάσεις κάτι τέτοιο, θα πρέπει να το κάνεις από το απόλυτο μηδέν, ξεφεύγοντας από κάθε πεπατημένη οδό και επαναπροσδιορίζοντας κάθε διάταξη.

Αυτό που βλέπουμε στην πατέντα είναι ο πλήρης επαναπροσδιορισμός της διάταξης και της συνδεσμολογίας για να εξυπηρετήσουν καλύτερα τον νέο του σκοπό. Το πώς θα χρησιμοποιηθούν από εκεί και πέρα είναι άλλο κεφάλαιο. Από μία μοτοσυκλέτα με κινητήρα εσωτερικής καύσης σε τελείως διαφορετική κατασκευή από αυτή, αλλά πάνω στην ίδια αρχή, έως πέδιλα με τροχούς για ρομπότ που κινούνται σε κλειστούς χώρους όπως σε νοσοκομεία κτλ…

Το βασικό στοιχείο που ξεχωρίζει στα σχέδια που έχει καταθέσει το Facebook, είναι η πλήρης απαλλαγή των τροχών από κάθε καλωδίωση, ντίζα και οτιδήποτε άλλο μπορεί να τους περιορίσει να περιστρέφονται κατά 360 μοίρες. Αυτό είναι το πρώτο πλεονέκτημα, το δεύτερο είναι πως κερδίζει σε αντοχή και σε ταχεία αποκατάσταση σε περιβάλλοντα που οι συνθήκες είναι δύσκολες, όπως το πεδίο της μάχης, οι πυρκαγιές κτλ..

Μιλάμε λοιπόν για μία ιδέα που μπορεί να είναι κατάλληλη για ένα πεζό ρομπότ που θα φορά τα πέδιλα αυτά και θα κινείται σαν με πατίνια, ή για μία βάση που θα γίνει μία μοτοσυκλέτα που θα ισορροπεί από μόνη της. Το γιατί να κάνει κάποιος κάτι τέτοιο θα το δούμε μετά…

Με κωνικά γρανάζια η κίνηση μεταδίδεται ανεξάρτητα από του που κοιτούν οι τροχοί, και με την βάση τους σε δαχτυλίδια η περιστροφή των τροχών μπορεί να ατέρμονη. Για αυτό τον λόγο οι δισκόπλακες έχουν τοποθετηθεί εκτός των τροχών και παραδόξως σε αυτό το πρώιμο σχέδιο δεν γίνεται ανάκτηση ενέργειας, αν και αυτό είναι αντικείμενο επόμενου βήματος και το σχέδιο αυτό δεν είναι απαραίτητα συνυφασμένο με την ηλεκτροκίνηση. Παράλληλα και η γωνία κάμπερ μπορεί να αλλάξει ανεξάρτητα για τον κάθε τροχό, όπως ανεξάρτητα μπορούν να περιστραφούν και να ρυθμίσουν την ταχύτητά τους, πραγματοποιώντας έτσι επί τόπου στροφές. Με διπλή μετάδοση κίνησης που δεν είναι απαραίτητα κακό, αλλά αναρτήσεις που αναγκάζονται να κουβαλήσουν μπόλικο βάρος, τίποτα στο σχέδιο δεν φαντάζει ιδανικό για την μοτοσυκλέτα όπως την ξέρουμε. Πέρα από το γεγονός πως ισορροπεί από μόνη της…

Αυτή την στιγμή δεν μπορεί κανείς να φανταστεί αυτό το σχέδιο να αντέχει μεγαλύτερες δυνάμεις ή να δέχεται κανονικούς τροχούς μοτοσυκλέτας, όμως δεν ξεκινούν έτσι τα σχέδια που εξερευνούν νέες τεχνολογίες. Αυτόνομη οδήγηση για ρομπότ μοτοσυκλετιστές, ή πατίνια για ανθρωποειδή ή αυτόνομα καροτσάκια που μπορούν να μανουβράρουν σε στενούς διαδρόμους, όλα αυτά κι ακόμη περισσότερα μπορούν να βασιστούν στο σχέδιο που κατέθεσε το Facebook στο μακρινό μέλλον…

Αν περιοριστούν εκεί καλά θα κάνουν, κι όλα αυτά λίγο ενδιαφέρουν τον μοτοσυκλετιστικό κόσμο. Γιατί όμως το Facebook ή κάθε τεχνολογικός κολοσσός τελευταία, να μπαίνει στην διαδικασία να αναζητά την λύση για αυτόνομες μοτοσυκλέτες; Διότι στο μέλλον αυτές θα είναι το «πρόβλημα» για ένα πλήρως αυτόνομο και πλήρως ελεγχόμενο περιβάλλον στους δημόσιους δρόμους. Ακριβώς αυτό που δεν φαντάζεται κανείς μοτοσυκλετιστής να θέλει να ζήσει… Τα αυτοκίνητα μπορούν σήμερα κιόλας να κινηθούν ανεξάρτητα, να παρκάρουν μόνα τους και στους δημόσιους δρόμους του αύριο οι μοτοσυκλέτες θα είναι οι μόνες που δεν ελέγχονται, διότι απλά η «φυσική» που διέπει την τεχνολογία τους, δεν είναι και το ευκολότερο πράγμα να αποτυπώσεις ψηφιακά, όπως δεν είναι και το περπάτημα άλλωστε. Έρευνες όπως η παραπάνω, το Motobot της Yamaha, η μοτοσυκλέτα της Honda που σαν σκυλάκι ακολουθεί τον ιδιοκτήτη της, και τόσα ακόμη παραδείγματα, είναι ασκήσεις που αποσκοπούν ακριβώς σε αυτό. Την πλήρη αποκωδικοποίηση της οδήγησης μοτοσυκλέτας από ένα ρομπότ. Κάπου στον δρόμο προς αυτό τον στόχο δημιουργήθηκε και μία διαφορετική ιδέα πως το ίδιο το όχημα μπορεί να αλλάξει, δεν χρειάζεται να μείνουμε σε μία διάταξη που μετρά αιώνες ολόκληρους, μιας και αφαιρώντας τον έλεγχο από τον άνθρωπο οι δυνατότητες είναι διαφορετικές. Η παραπάνω πατέντα βασίζεται σε αυτή την λογική, κι ένα κομμάτι της αναφέρει πως πρόκειται για αυτόνομο όχημα κι ένα άλλο το περιγράφει ως όχημα μεταφοράς…

Κι αν τώρα έχουμε κατανοήσει τους λόγους για τους οποίους γίνεται αυτή η εξερεύνηση των τεχνολογιών, που μπορεί να εμπλέκεται το Facebook σε αυτό; Όπως ακριβώς και η μεγάλη νέμεσης, η Google, το Facebook έχει ανακαλύψει πως χρειάζεται να πηγαίνει μπροστά την τεχνολογία για να διατηρήσει κάτι που κανείς άλλος στον κόσμο δεν έχει, κι άρα κανείς άλλος δεν μπορεί να του βρει λύση στο πρόβλημα ή καλύτερα οι μόνοι που μπορούν, έχουν το ίδιο πρόβλημα… Έτσι λοιπόν τέτοιες λύσεις εξυπηρετούν την χωροταξία πολυεπίπεδων εγκαταστάσεων που μπορούν περαιτέρω να συρρικνωθούν αν οι διάδρομοι δεν χρειάζεται να είναι τόσο μεγάλοι. Αν το κέρδος από μία τέτοια λύση δικαιολογεί ένα τεράστιο κόστος έρευνας και εξέλιξης κι αν αυτό που θα βρουν μπορούν να το διαθέσουν κι αλλού, έχοντας περισσότερο κέρδος, τότε δεν υπάρχει λόγος να μην το κάνουν… Αυτή είναι η προσέγγιση του Facebook που μπαίνει σε μία λίστα με όλους όσους ψάχνουν μία αυτόνομη μοτοσυκλέτα ή μία μοτοσυκλέτα στην οποία ο αναβάτης δεν θα χρειάζεται να κρατήσει την ισορροπία του αλλά θα το κάνει μόνη της… Κι όσοι περισσότεροι ασχολούνται με αυτό, τόσο πιο βέβαιο είναι πως θα το δούμε να συμβαίνει…

Ο εφευρέτης του Start&Stop σχολιάζει: "Ο Τραμπ σκότωσε την τεχνολογία που κάνει τα αυτοκίνητα πιο οικολογικά"

Ο 88χρονος Mauro Palitto, δημιουργός του πρώτου Start&Stop, μιλά για την απόφαση των ΗΠΑ να καταργήσουν περιβαλλοντικά κίνητρα
Start&Stop
Από τον

Φίλιππο Σταυριδόπουλο

4/3/2026

Από το κέντρο έρευνας της FIAT μέχρι τη Regata ES του 1983, η ιδέα που γεννήθηκε από ένα απλό χρονόμετρο έγινε παγκόσμιο στάνταρ. Σήμερα όμως, η πολιτική απόφαση των ΗΠΑ φέρνει το Start&Stop ξανά στο προσκήνιο.

Ο Mauro Palitto, σήμερα 88 ετών, γεννημένος στη Ρώμη αλλά ταυτισμένος με το Τορίνο λόγω της μακράς του πορείας στο θρυλικό εργοστάσιο Lingotto της FIAT, είναι ο άνθρωπος πίσω από το πρώτο σύστημα αυτόματης διακοπής και επανεκκίνησης κινητήρα σε αυτοκίνητο παραγωγής. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ως υπεύθυνος μοντέλου για τα Ritmo και Regata της FIAT, παρουσίασε το πρώτο αυτόματο Start&Stop στο FIAT Regata ES, ένα σύστημα ικανό να σβήνει τον κινητήρα κατά τη στάση και να τον επανεκκινεί μέσα σε λίγα δέκατα του δευτερολέπτου.

Σήμερα, η απόφαση της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) των ΗΠΑ, κατόπιν πρωτοβουλίας της κυβέρνησης του Donald Trump, να καταργήσει τα ομοσπονδιακά περιβαλλοντικά κίνητρα που συνδέονται με το Start&Stop, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις με μέρος των κατασκευαστών να χαιρετίζουν την πρωτοβουλία.

Για τον Palitto, όμως, το τίμημα είναι ξεκάθαρο, αύξηση εκπομπών και οπισθοδρόμηση. “Η διοίκηση Τραμπ έχει λάβει αποφάσεις που θα χαρακτήριζα σχεδόν εγκληματικές. Αυτή η πρωτοβουλία κινείται στην ίδια κατεύθυνση”, σχολιάζει. “Το Start&Stop δεν είναι ιδεολογική επιβολή. Είναι μια απλή και αποτελεσματική τεχνική λύση που μειώνει κατανάλωση και εκπομπές χωρίς να επιβαρύνει τον χρήστη ή τη βιομηχανία.”

Η αρχή του Start&Stop

Για να κατανοήσει κανείς την απαρχή της ιδέας, πρέπει να επιστρέψει στο 1982, στο Centro Ricerche FIAT. Εκεί, ο Palitto είδε ένα παλιό FIAT 128 με αυτοσχέδια συσκευή που κατέγραφε τους χρόνους ρελαντί.

“Οδήγησα από το Orbassano στο Mirafiori, περίπου 15 χιλιόμετρα. Μου πήρε 35 λεπτά και ανακάλυψα ότι το αυτοκίνητο είχε μείνει ακίνητο πάνω από 10 λεπτά με τον κινητήρα να δουλεύει.”

Αυτό το απλό δεδομένο έγινε η σπίθα, γιατί να μη σβήνει αυτόματα ο κινητήρας όταν το αυτοκίνητο είναι σταματημένο με το κιβώτιο στην νεκρό και να επανεκκινεί όταν ο οδηγός θελήσει να ξεκινήσει;

Οι δοκιμές έγιναν αρχικά σε Ritmo που προορίζονταν για απόσυρση. Τα αποτελέσματα ήταν καλύτερα του αναμενομένου και απέδειξαν ότι η συχνή επανεκκίνηση δεν προκαλούσε σημαντική φθορά. Το 1983, η Regata ES έγινε το πρώτο αυτοκίνητο παραγωγής στον κόσμο με αυτόματο Start&Stop στον βασικό εξοπλισμό, σχεδόν δύο δεκαετίες πριν η τεχνολογία διαδοθεί ευρέως στα τέλη των ‘90s και στις αρχές των 2000s, με τα δίκυκλα να ακολουθούν και την τεχνολογία να βρίσκει εφαρμογή κυρίως σε scooter αστικής χρήσης.

Start&Stop

Το τεστ με τους ταξιτζήδες

Σήμερα, ο Palitto δεν οδηγεί πλέον. Μετακινείται με ταξί και κάθε διαδρομή είναι μια μικρή έρευνα αγοράς. “Χρησιμοποιείτε το Start&Stop;” ρωτά τους οδηγούς.

Πολλοί το απενεργοποιούν. “Λένε ότι είναι ενοχλητικό ή ότι χαλάει τη μπαταρία και τον κινητήρα. Είναι μύθοι”, απαντά. Το κλειδί είναι ο ηλεκτρονικός έλεγχος στροφών. Το σύστημα αποδεσμεύει την μίζα μόλις ο κινητήρας φτάσει γωνιακή ταχύτητα που υποδηλώνει πραγματική εκκίνηση. Αυτό συμβαίνει σε μόλις λίγα δέκατα του δευτερολέπτου και περιορίζει τη φθορά σε σχέση με μια παρατεταμένη χειροκίνητη εκκίνηση."

Ιδιαίτερα για ταξί που κινούνται κατά 90% σε αστικό περιβάλλον, το όφελος είναι σαφές, εκεί όπου το ρελαντί κυριαρχεί, το Start&Stop έχει τη μεγαλύτερη επίδραση.

Το μέλλον είναι ηλεκτρικό

Παρά την απογοήτευσή του, ο Palitto βλέπει την εξέλιξη της τεχνολογίας με ρεαλισμό. “Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα υποχωρούσε λόγω πολιτικής επιλογής. Πίστευα ότι θα ξεπεραστεί φυσιολογικά, στο πλαίσιο της ηλεκτροκίνησης.”

Στην Ευρώπη, όπως επισημαίνει, οι κανονισμοί είναι αυστηροί, αλλά η υποδομή δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς. Στις ΗΠΑ, θεωρεί ότι πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή.

“Είτε αρέσει είτε όχι, το μέλλον είναι ηλεκτρικό. Στα robotaxi του αύριο δεν θα υπάρχει Start&Stop, γιατί δεν θα υπάρχει κινητήρας εσωτερικής καύσης. Εκεί θα είναι η πραγματική τομή.”

Και ίσως τελικά, η εφεύρεση που γεννήθηκε από δέκα λεπτά ρελαντί σε μια διαδρομή 15 χιλιομέτρων να περάσει στην ιστορία ως ένα από τα τελευταία μεγάλα βήματα εξοικονόμησης στην εποχή της βενζίνης, πριν η ίδια η βενζίνη γίνει παρελθόν, πράγμα που μοιάζει να βρίσκεται ακόμα αρκετά μακριά, όπως επιβεβαιώνουν και οι τελευταίες εξελίξεις