Τι θα λέγατε αν μαθαίνατε πως το να οδηγείτε μοτοσυκλέτα είναι πιο ασφαλές από το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ, ακόμη και από τις επιθέσεις από τρίτους; Αν σας έλεγαν ότι περισσότεροι άνθρωποι σκοτώνονται παγκοσμίως πέφτοντας από τις σκάλες, σε σχέση με τους θανάτους από τροχαία με μοτοσυκλέτες, σε παγκόσμια κλίμακα; Εδώ κολλάει η θεωρία του Αϊνστάιν ότι τα πάντα είναι σχετικά μεγέθη…
Σίγουρα όλοι μας έχουμε ακούσει για ανθρώπους που έχουν χάσει την ζωή τους ή έχουν τραυματιστεί σοβαρά και ο καθένας έχει να διηγηθεί από τουλάχιστον μία αντίστοιχη ιστορία. Αυτό είναι μάλιστα που οδηγεί και την πλειοψηφία των πολέμιων της μοτοσυκλέτας, να δηλώνουν ότι πρέπει να απαγορευτούν οριστικά καθώς πρόκειται για παγίδες θανάτου. Στο "γαϊτανάκι" μάλιστα των αφορισμών, μπαίνουν και μεγάλα ενημερωτικά μέσα με μεγάλο κύρος και ειδικό βάρος, όπως για παράδειγμα το περιοδικό "Forbes" στην άλλη μεριά του Ατλαντικού, όπου σε ένα δημοσίευμά του το 2017 είχε γράψει πως οι θάνατοι σε ατύχημα με μοτοσυκλέτα συμβαίνουν κατά 28% με μεγαλύτερη συχνότητα απ' ότι σε ατυχήματα με αυτοκίνητα. Ακόμη κι εμείς οι ίδιοι οι μοτοσυκλετιστές αναγνωρίζουμε ότι σε γενικές γραμμές είσαι πιο ασφαλής μέσα στο μεταλλικό κουτί ενός αυτοκινήτου, περιτριγυρισμένος από αερόσακους κατά την διάρκεια μιας σύγκρουσης, ενώ στην μοτοσυκλέτα είσαι σαφώς πιο εκτεθειμένος.
Εδώ όμως έρχονται τα στατιστικά και η ερμηνεία των αριθμών για να δούμε τα πράγματα από μια διαφορετική οπτική. Υπάρχει ένα ρητό που αποδίδεται (κατά πολλούς λανθασμένα) στον διάσημο Αμερικανό συγγραφέα, Mark Twain, το οποίο λέει πως "υπάρχουν τριών ειδών ψέματα: τα ψέματα, τα καταραμένα ψέματα και τα στατιστικά". Η αλήθεια είναι πως ανάλογα με την ερμηνεία και την χρήση των δεδομένων, υπάρχει πάντα το περιθώριο να αποδείξεις ότι αυτό που θες να πεις και να καταλήξεις είναι αλήθεια, άσχετα με το είναι σωστό ή λάθος αυτό!
"Υπάρχουν τριών ειδών ψέματα: Τα ψέματα, τα καταραμένα ψέματα και τα στατιστικά!"
Επιστρέφουμε λοιπόν στα στατιστικά που είχαν δημοσιοποιηθεί και εντοπίζουμε ότι αναφέρονται σε συγκρούσεις. Όταν μπουν τα πραγματικά νούμερα στην πραγματική τους διάσταση, ανακαλύπτουμε ότι τα αυτοκίνητα αφαιρούν περισσότερες ζωές από τις μοτοσυκλέτες, αναλογικά με τα χιλιόμετρα που διανύουν. Αυτό συμβαίνει για τον απλούστατο λόγο ότι κυκλοφορούν πολλά περισσότερα αυτοκίνητα συγκριτικά με τις μοτοσυκλέτες, οπότε βάσει στατιστικής, είναι περισσότερο πιθανό να συμβούν μοιραίες συγκρούσεις όπου θα εμπλέκονται αυτοκίνητα, απ' ότι μοτοσυκλέτες.
Αν αποφασίσετε να περιπλανηθείτε στο πέλαγος των στατιστικών, μπορείτε να πάτε το θέμα ακόμη πιο μακριά. Για παράδειγμα, είναι δεκαπλάσιος ο αριθμός αυτών που πεθαίνουν από γρίπη σε σχέση με αυτούς που χάνουν την ζωή τους σε ατυχήματα με μοτοσυκλέτες, όπως και το ότι η κατανάλωση του αλκοόλ σκοτώνει πολλαπλάσιες φορές περισσότερους. Ακόμη και η παχυσαρκία έχει περισσότερα θύματα συγκριτικά με τα μοτοσυκλετιστικά ατυχήματα, ενώ είναι τετραπλάσιες οι πιθανότητες να πεθάνει κάποιος από σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα. Οι δε πεζοί που σκοτώνονται σε τροχαία συμβάντα, έχουν διπλάσιο αριθμό από τους μοτοσυκλετιστές.
Αναφέροντας όλα τα παραπάνω, το σίγουρο είναι ότι κανείς δεν πρόκειται να σταματήσει να πίνει μια μπύρα όταν θελήσει (αν και ο συνδυασμός οδήγησης και αλκοόλ είναι απαγορευτικός!!!), ούτε θα σταματήσουμε να ανεβαίνουμε σκαλιά. Απλώς, τα αναφέρουμε ως ένα χρήσιμο μάθημα για το πώς θα πρέπει να έχουμε μια κριτική ματιά στην ανάγνωση των στατιστικών στοιχείων και το πόσο μεγάλη προσοχή χρειάζεται στην ερμηνεία τους. Πολύ σημαντικό ρόλο παίζει και η πηγή από την οποία προέρχονται τα στοιχεία και –κυρίως- το τι θέλει να αποδείξει αυτή η πηγή. Πολλές φορές τα στατιστικά αποτελούν ένα εξαιρετικό εργαλείο για να θεμελιωθούν επιχειρήματα και να αποδειχθούν γεγονότα, αλλά υπάρχουν και φορές που μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να μετατρέψουν λίγο τα δεδομένα προκειμένου να φτάσουμε στο συμπέρασμα που θέλουν…
